เล่าเรื่องเก่า ในเวลาใหม่ ??วิสาหกิจชุมชนเรียนรู้
...เมื่อประมาณ ปี 2542 มูลนิธิหมู่บ้าน ร่วมกับกรมส่งเสริมการเกษตร ได้จัดทำแผนแม่บทชุมชน ใน 101 ตำบล ใน 22 จังหวัดทั่วประเทศ โดยให้วิธีการ “ประชาพิจัย” ได้แผนแม่บทชุมชน แต่ก็ไม่ได้ผลทุกตำบล...
เนื่องเพราะเป็นครั้งแรกที่มีการดำเนินการ แต่ก็เป็นก้าวแรกที่สำคัญเพราะได้มีการพัฒนาเครื่องมือนี้มาอย่างต่อเนื่อง กองทุนเพื่อสังคม(ซิฟ) ได้นำไปใช้ในกว่า 1,600 ตำบล ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร(ธ.ก.ส.) ก็ได้ดำเนินการตั้งแต่ปี 2545 นับพันตำบล และยังดำเนินงานต่อมาเรื่อย ๆ รวมทั้งเตรียมงบประมาณรองรับวิสาหกิจชุมชน ปีละหลายพันล้านบาท โดยเชื่อว่า “ถ้าชุมชนมีแผนแม่บทชุมชนที่ดี มีการเรียนรู้มาก่อน เงินกู้ยืมไปก็จะมีประสิทธิผล”
ต่อมา สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ได้ประสานงานให้กระทรวงต่าง ๆ ส่งเสริมการทำแผนแม่บทชุมชนทั่วประเทศ โดยคาดว่าภายในปี 2550 ทุกตำบลน่าจะมีแผนแม่บทชุมชน ต่อมาหลายหน่วยงานก็ร่วมมือและดำเนินการในแนวเดียวกัน เช่น สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (พอช.) ศูนย์อำนวยการต่อสู้เพื่อเอาชนะความยากจนแห่งชาติ (ศตจ.)เป็นต้น
การทำแผนแม่บทชุมชน เป็นพื้นฐานสำคัญของการพัฒนาวิสาหกิจชุมชน แม้ว่าขณะนี้ตำบลที่มีการทำแผนแม่บทชุมชนไปแล้ว จะยังไม่พัฒนาวิสาหกิจชุมชนอย่างเต็มรูปแบบ เหมือนตำบลต้นแบบ ต่าง ๆ แต่ก็เป็นการเริ่มต้นที่ดีของการปรับกระบวนทัศน์พัฒนา การเน้นการเรียนรู้ที่จะนำไปสู่การพัฒนาระบบเศรษฐกิจชุมชนบนฐานความรู้ และพึ่งตนเอง …..
นำมาจากเอกสาร ข้อควรรู้เกี่ยวกับ วิสาหกิจชุมชน หน้า 38
รศ.ดร.เสรี พงศ์พิศ
ผู้อำนวยการสถาบันส่งเสริมวิสาหกิจชุมชน
