คุณสุวรรณ..บ้า...หรือว่า....คิดริเริ่ม

       อ่านเรื่องอิลราชคำฉันท์ ของพระยาศรีสุนทรโวหาร(ผัน สาลักษณ) ที่คุณกวินทรากร นำมาเสนอแล้วก็นึกว่า เรื่องนี้เป็นที่มาของคนสองเพศ ในโลกเราหรือเปล่าหนอ เพราะในสังคมเดี๋ยวนี้ บางคนเป็นทั้งเมียและผัว ในคนคนเดียวกันก็มี เช่นพวกเกย์บางคน ที่ประเภทหญิงก็ได้ ชายก็ดี

      อ่านไปๆผมก็นึกถึงวรรณคดีแปลกๆขึ้นมาอีก จำไม่ได้ว่าคุณกวินทรากรนำมาวิเคราะห์หรือยัง วรรณคดีเรื่องนี้ คือ บทละครเรื่อง อุณรุทร้อยเรื่อง และเรื่องพระมะเหลเถไถของคุณสุวรรณ

     สมเด็จกรมพระยาดำรงราชานุภาพ ทรงอธิบายไว้ว่า "คุณสุวรรณ เป็นธิดาพระยาอุไทยธรรม(กลาง) ราชินิกุลบางช้าง (เธอ)มีอุปนิสัยใจรักการแต่งกลอนมาแต่ยังเด็ก ได้ถวายตัวทำราชการฝ่ายในตามเหล่าสกุลเมื่อในรัชกาลที่ ๓ อยู่ที่ตำหนักพระเจ้าลูกเธอกรมหมื่นอัปสรสุดาเทพ ในชั้นนั้น คุณสุวรรณได้แต่งกลอนเพลงยาวเป็นนิราศ เรื่องกรมหมื่นอัปสรฯประชวร.... 

    คุณสุวรรณมามีชื่อเสียงโด่งดังเมื่อรัชกาลที่ ๔ เหตุด้วยเสียจริต แต่ไม่คลั่งไคล้อันใด เป็นแต่ฟุ้งไปในกระบวนแต่งกลอน จึงแต่งบทละคร ๒ เรื่อง...เรียกกันว่า เรื่องพระมะเหลเถไถเรื่องหนึ่งกับ                อุณรุทร้อยเรื่องอีกเรื่องหนึ่ง เล่ากันมาว่า คุณสุวรรณอยู่เรือนที่แถวนอก ใครไปหาถ้าบอกว่าอยากฟังบทละครที่แต่งใหม่ คุณสุวรรณก็ว่าบทละคร ๒ เรื่องนี้ให้ฟังโดยจำไว้ได้แม่นยำ ผู้ที่ได้ฟังเห็นขบขันก็พากันชอบ  ที่จำได้บ้างก็มาว่าให้ผู้อื่นฟังต่อๆมา เพราะฉะนั้น บทละครของคุณสุวรรณจึงแพร่หลาย พวกผู้ดีชาววังจำกันได้ มากบ้างน้อยบ้างแทบไม่เว้นตัว แต่ที่ได้จดไว้เป็นตัวอักษรนั้นน้อยแห่ง ...คุณสุวรรณถึงแก่กรรมเมื่อต้นรัชกาลที่ ๕ "

    ผมอ่านประวัติแล้ว..ก็มานั่งพิจารณาว่า นี่คุณสุวรรณเสียจริตหรือที่พวกเราพูดว่า "บ้า" จริงหรือ คนบ้าอะไรแต่งกลอน รู้เสียงวรรณยุกต์ รู้สัมผัส รู้ศัพท์ ได้ลึกซึ้ง ผมว่าท่านอาจจะไม่บ้าก็ได้ แต่ท่านอาจเบื่อความจำเจในโครงเรื่องของวรรณคดี  หรือมีอารมณ์ขันที่จะทำอะไรให้แหวกแนวออกไป แต่ในสังคมโบราณ ใครทำอะไรแปลกที่สังคมยุคนั้นไม่ทำกัน ก็มักจะถูกหาว่าบ้า....จำได้ไหม..ที่คนส่วนใหญ่เคยเชื่อว่าโลกแบน....นักวิทยาศาสตร์คนแรก..ที่บอกว่าโลกกลมก็ถูกหาว่า...บ้า..คุณสุวรรณอาจจะเป็นคนที่คิดริเริ่มสร้างสรรค์ก็ได้

     เรื่องอุณรุทร้อยเรื่อง คุณสุวรรณเอาตัวละครจากวรรณคดีหลายเรื่องๆมาบูรณาการกันอย่างสนุกสนานทีเดียวลองอ่านดูนะครับ

     เมื่อนั้น                       พระอุณรุทผู้รุ่งรัศมี

สมสู่อยู่ด้วยนางจันที        ภูมีตรีตรึกนึกใน

แค้นด้วยอิเหนากุเรปัน      กับสุวรรณมาลีศรีใส

เอานางจันสุดายาใจ         ไปยกให้พระสมุทบุตรระตู

เสียดายวงศ์อสัญแดหวา   พระราชาเคืองแค้นแสนอดสู

เหม่เหม่อสุรินดูหมิ่นกู        จะได้ดูฤทธิ์กันในวันนี้  

     ส่วนในเรื่องพระมเหลเถไถ คุณสุวรรณใช้คำที่ไม่มีความหมาย  มาแต่งปนไปกับคำที่มีความหมายแต่คนอ่านแล้วรู้เรื่อง สมเด็จกรมพระยาดำรงทรงกล่าวว่า" คุณสุวรรณแต่งเป็นภาษาบ้างไม่เป็นภาษาบ้างปะปนกันไปแต่ต้นจนปลาย แต่ใครอ่านก็เข้าใจความได้ตลอดเรื่อง ความขบขันอยู่ที่ตรงข้อนี้" ลองดูตัวอย่างนะครับ

      เมื่อนั้น                                 พระมะเหลเถไถมะไหลถา

ชวนนางตะแลงแกงมะแลงกา      ขึ้นทรงคชามะลากุย

ออกจากพลับพลามะลาโท           ทวยหาญขานโห่ตะลุ๋ยปุ๋ย

ดัดดั้นบั่นบุกปุกปุย                      อีหลุกขลุกขลุยมะลุยปอย

หมายเหตุ สะกดการันต์ตามต้นฉบับที่คัดลอกมา