ในเทศกาลสงกรานต์เป็นช่วงแห่งความสุขของครอบครัว และเป็นช่วงที่เราได้มีโอกาสรวมหมู่ญาติมิตรสหาย และถือโอกาสสูมาคาราวะ รดน้ำดำหัวขอพรจากผู้หลักผู้ใหญ่ อันเป็นประเพณีที่สานสายใยของความรักของคนในครอบครัวและชุมชน แต่เสียดายที่สิ่งเหล่านี้ไม่ค่อยมีมุมข่าวให้นำเสนอเท่าใดนัก หากสื่อกลับไปประโคมข่าวเรื่องอุบัติเหตุ การเล่นสงกรานต์ไม่สุภาพ ละลานคนอื่น เป็นส่วนใหญ่ รวมทั้งมุ่งไปเสนอข่าวในถนนชื่อ “ข้าว” ทั้งหลาย ไม่ว่า ข้าวสาร ข้าวสุก ข้าวเหนียว ข้าวปุ้น ฯลฯ แง่มุมของครอบครัว สายใยแห่งรัก และการเอื้ออาทรกัน จึงมีน้อยมาก
วันที่ ๑๘ เมษายน ๒๕๕๑ ได้มีโอกาสไปรดนำขอพรจากท่านอาจารย์นายแพทย์บุญยงค์ วงศ์รักมิตร ที่ปรึกษาประชาคมน่าน ท่านได้ให้ข้อคิดเตือนสติไว้อย่างน่าสนใจให้แก่บุคลากรสาธารณสุข จึงขอหยิบมาบอกกล่าวกันต่อพอสังเขปดังนี้
คุณธรรมอันที่จะช่วยให้เราอยู่ร่วมกันอย่างมีความสุข ๒ ประการ
๑. ความเมตตา คือมีความเมตตาที่จะช่วยส่งเสริมให้ทุกคนมีสุขภาพดี ด้วยการสร้างสุขภาพ ซึ่งการปฏิบัติตรงนี้ไม่ต้องใช้เงิน ใช้เพียง “ปาก”และ “การทำตัวเป็นแบบอย่างที่ดี” เท่านั้น นั่นคือใช้ปากพูดให้ความรู้ ให้สุขศึกษาแก่ประชาชนให้เห็นความสำคัญของการสร้างสุขภาพ และการทำตัวเป็นตัวอย่างที่ดี เป็นผู้นำในการสร้างสุขภาพให้แก่ประชาชน
๒. ความกรุณา คือ ความกรุณาต่อผู้ที่เจ็บป่วยทั้งหลายให้ได้พ้นทุกข์จากความเจ็บไข้ โดยการให้การดูแลคนไข้ด้วยใจด้วยความกรุณา
ด้วยคุณธรรม ๒ ข้อนี้ ก็จะช่วยให้เราสามารถร่วมกันสร้างสุขให้กับตัวเรา คนในองค์กร และประชาชนได้
ความเป็นพี่เป็นน้อง
อีกสิ่งหนึ่งที่เราต้องยึดถือไว้เสมอคือ “ความเป็นพี่เป็นน้อง” หากเรามองทุกๆ คน ไม่ว่าจะเป็นเจ้าหน้าที่ อสม. ผู้ป่วย และประชาชนด้วยความเป็นพี่เป็นน้อง ไม่แยกว่าเป็นแพทย์ เป็นพยาบาล เป็นอสม. ไม่แยกว่านี่คือโรงพยาบาล นี่คือสำนักงานสาธารณสุขอำเภอ นี่คือสถานีอนามัย แต่มองว่าเป็นองค์กรสาธารณสุข เราก็ไม่ต้องมาพูดถึงความรู้รักสามัคคี ความสมานฉันท์ เพราะความเป็นพี่เป็นน้องจะช่วยให้เรามีความรัก ความเมตตา ความปรารถนาดีต่อกัน
เมืองน่านแม้จะเป็นเมืองเล็กๆ กันดาร ขาดแคลน และพัฒนาล่าช้า ในสายตาคนนอก แต่เราก็เห็นว่าการพัฒนาที่ล่าช้าทำให้เราคงความเป็นน่านอยู่ได้ ลองคิดดูเมืองที่เจริญพัฒนาไปมาก ไม่ว่าจะเป็น สมุย ภูเก็ต พัทยา เราไปแล้วเรารู้สึกว่าเป็นเมืองไทยหรือเปล่า เรารู้สึกว่าเป็นบ้านของเราจริงๆ หรือเปล่า ดังนั้นแม้เราจะพัฒนาช้า ไม่มีเครื่องบินที่สะดวก แต่เราก็ยังคงความเป็นเมืองที่สงบงาม และรู้สึกว่าเป็นบ้านเมืองของเราจริงๆ ไว้ได้
เมื่อสองปีที่แล้ว เราประสบปัญหาคนป่วยด้วยโรคโลทูลิซึ่มจากหน่อไม้ปิ๊บเป็นข่าวไปทั่วโลก แต่เราก็สามารถจัดการกับปัญหานี้ได้อย่างมีประสิทธิภาพโดยที่ไม่มีคนตายแม้แต่คนเดียว เราสามารถจัดการปัญหาท่ามกลางความขาดแคลนของบุคลากรและเครื่องมือต่างๆ แต่เราสามารถประสานความร่วมมือ ความช่วยเหลือต่างๆ เพื่อเข้ามาช่วยแก้ไขปัญหาได้อย่างมีประสิทธิภาพ เรามีบุคลากรทางการแพทย์และสาธารณสุขที่มีความรู้ความสามารถสูง สามารถรับมือกับวิกฤตินี้ได้อย่างดียิ่ง นี่คือความภาคภูมิใจที่พวกเราได้ช่วยกัน
ด้วยหัวใจ
ในการพัฒนาองค์กรให้มีคุณภาพ หรือการจัดทำแผนยุทธศาสตร์ เราจะต้องมีการกำหนดวิสัยทัศน์ พันธกิจ เป้าหมายขององค์กรของเรา เครื่องมือหนึ่งที่นำมาวิเคราะห์องค์กรคือ SWOT Analysis ซึ่งก็มีวงกลมอยู่สองวง วงนอกแบ่งออกเป็นสองข้าง ขาวกับดำ ขาวคือโอกาส ดำคืออุปสรรคภายนอกที่จะส่งต่อองค์กร วงในก็แบ่งเป็นสองข้าง ขาวกับดำ ขาวคือจุดแข็งขององค์กร ดำคือจุดอ่อนขององค์กร อันเป็นเรื่องวิชาการที่ต้องวิเคราะห์กันไปตามระบบ แต่สิ่งหนึ่งอยากให้ใส่เข้าไปตรงกลางของวงกลมคือ “หัวใจ” หัวใจที่มุ่งมั่นพัฒนาตัวเรา ตัวองค์กร และประชาชน ด้วยความรัก ความเมตตา และความกรุณา เพราะแผนยุทธศาสตร์ขาดหัวใจร่วมกันของคนทำแผน ของคนในองค์กรที่จะช่วยกันผลักดันแล้ว แผนนั้นก็จะขาดความมุ่งมั่น ขาดวิญญาณไป
ครับ นี่เป็นส่วนหนึ่งข้อคิดดีๆ ที่ท่านอาจารย์ได้ให้ไว้กับพวกเรา คนคิดว่าหลายๆ คนที่ได้ไปฟังด้วยตนเองคงซาบซึ้งใจอยู่ไม่น้อย โดยเฉพาะตอนที่อาจารย์พูถึงความเป็นพี่เป็นน้อง และการรับมือกับวิกฤตโบทูลิซึ่ม ผมเองฟังแล้วรู้สึกดีไม่น้อย คนที่ไม่ได้ไปฟังก็อ่านของแห้งๆ ที่ผมสรุปมาแล้วกันครับ
ขอบคุณที่มอบสติให้ ขอบคุณที่ได้หยุดคิดพินิจใจ ขอบคุณที่มีบุญได้รับพรจากบุคคลที่มีแต่ความศรัทธา ขอบคุณที่มอบพลังใจให้คะ