ประชันเพลงอีแซว ป.ป.ส. ภาค 7
เพลงอีแซวเมืองสุพรรณฯ
ต้านยาเสพติด (ตอนที่ 7)
อบรมปฏิบัติการการแสดงเพลงอีแซว
ณ ศูนย์การเรียนรู้เพลงอีแซว (บ้านขวัญจิต)
ในตอนที่ 7 นี้ ผมขอนำความเคลื่อนไหวในการดำเนินงาน โครงการเพลงอีแซวเมืองสุพรรณฯ ต้านยาเสพติด โดยศูนย์การเรียนรู้ครูภูมิปัญญาไทย เพลงอีแซว (บ้านขวัญจิต ศรีประจันต์) หลังจากที่ศูนย์การเรียนรู้ครูภูมิปัญญาไทยได้ทำการประชาสัมพันธ์โครงการผ่านสื่อวิทยุท้องถิ่นไปแล้วเกือบจะทุกอำเภอ โดยได้รับความร่วมมือจากคณะกรรมการและหัวหน้าสถานีวิยุท้องถิ่น ได้ช่วยกระจายข่าวสารสู่ประชาชนอีกช่องทางหนึ่ง นับว่าเป็นสื่อที่มีความสำคัญมากเช่นกันเพราะวิทยุเข้าถึงประชาชนในชนบทได้ดีมาก
ก่อนที่จะถึงวันประชันเพลงอีแซว 3 สมัย ณ โรงละครแห่งชาติภาคตะวันตกจังหวัดสุพรรณบุรี ในวันที่ 7 เมษายน 2551 ตั้งแต่เวลา 10.00 น. เป็นต้นไป สำนักงานป้องกันและปราบปราบยาเสพติด ภาค 7 (ปปส.) ผู้ให้การสนับสนุนการดำเนินโครงการร่วมกับศูนย์การเรียนรู้ครูภูมิปัญญาไทย (บ้านขวัญจิต) ได้จัดการอบรมปฏิบัติการให้กับเยาวชนนักแสดงเพลงอีแซวทั้ง 5 คณะที่ผ่านเข้ารอบสุดท้ายเพื่อขึ้นเวทีประชันเพลงอีแซว โดยจัดการเรียนรู้ให้กับนักแสดงที่ศูนย์การเรียนรู้เพลงอีแซว (บ้านขวัญจิต ศรีประจันต์) เลขที่ 9 หมู่ที่ 1 ตำบลสนามชัย อำเภอเมือง จังหวัดสุพรรณบุรี ในวันอาทิตย์ที่ 23 มีนาคม 2551 เพื่อเป็นการเรียนรู้ทำความเข้าในในบทบาทหน้าที่ที่นักแสดงจะต้องเตรียมการ รวมทั้งการปรับแก้ไขข้อบกพร่องต่าง ๆ เท่าที่จะทำได้
ผมในฐานะผู้ช่วยครูภูมิปัญญาไทย และเลขานุการศูนย์การเรียนรู้ครูภูมิปัญญาไทย (บ้านขวัญจิต) ร่วมกับคณะกรรมการดำเนินงาน ประกอบด้วยบุคคลที่เป็นหลักสำคัญ ได้แก่
- นางเกลียว เสร็จกิจ (ขวัญจิต ศรีประจันต์) ประธานคณะกรรมการ
- นายพิสูจน์ ใจเที่ยงกุล กรรมการ
- นายประจิน ทับโชติ กรรมการ
- นางประอรศิริ ชวีวัฒน์ กรรมการ
- นายชำเลือง มณีวงษ์ กรรมการและเลขานุการ
ได้ร่วมกันจัดดำเนินการอบรมปฏิบัติการให้กับเยาวชนนักแสดงเพลงอีแซวประกอบการแสดงละครต้านพิษภัยยาเสพติด โดยอาจารย์พิสูจน์ เป็นผู้ดำเนินการตามขั้นตอนของการอบรมปฏิบัติการ จัดให้นักแสดงปฏิบัติการร้องไหว้ครู ร้องเพลงออกตัว ร้องเพลงปะทะคารม ปฏิบัติกันการแสดงทีละคณะ แล้วเชิญแม่ครูเพลงศิลปินแห่งชาติ แม่เกลียว เสร็จกิจ (ขวัญจิต ศรีประจันต์)ให้ข้อเสนอ แนะและให้ความรู้เพิ่มเติมแก่นักเรียนทั้ง 5 คณะ ได้แก่
- โรงเรียนบรรหารแจ่มใสวิทยา 1 อำเภอดอนเจดีย์
- โรงเรียนบางลี่วิทยา อำเภอสองพี่น้อง
- โรงเรียนหนองหญ้าไซวิทยา อำเภอหนองหญ้าไซ
- โรงเรียนบรรหารแจ่มใสวิทยา 7 อำเภอเดิมบางนางบวช
- โรงเรียนวัดจันทราวาส อำเภออู่ทอง
เด็ก ๆ ทุกโรงเรียนได้มีโอกาสแลกเปลี่ยนเรียนรู้ซึ่งกันและกัน ได้เห็นความสามารถของนักร้องนำเสียงเด็ด ได้ชมการแสดงละครที่เป็นระดับมือหนึ่ง ได้เห็นการแสดงที่ถูกต้องของนักแสดงรุ่นพี่ที่ผ่านประสบการณ์มาก่อน และได้เรียนรู้จากแม่ครูเพลงตัวจริงอย่างแม่ขวัญจิต ศรีประจันต์ (ศิลปินแห่งชาติและปริญญาดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์สดๆ ร้อนๆ จากมหาวิทยาลัยรามคำแหง)
บรรยากาศในวันนี้สดชื่นมาก แม้ว่าที่บ้านพี่เกลียว จะร้อนไปสักนิด (มีพัดลมหลายตัวเปิดให้ความเย็น) เด็ก ๆ ทุกคณะประมาณ 75 คน (ในวันแสดงจริงมีถึง 100 คนเศษ) ตั้งใจเรียนรู้กันอย่างเต็มที่ เมื่อถึงช่วงพักกลางวัน พวกเรารับประทานอาหารกันที่พื้นบ้านของพี่เกลียว (แม่ขวัญจิต) อย่างเรียบง่าย (มีเวลาพักเพียง 30 นาทีเศษ) เพื่อเข้าสู่ขั้นตอนของการเรียนรู้ในช่วงบ่ายต่อไปเลย
ผมทำหน้าที่แนะนำนักเรียนเพื่อให้เข้าใจถึงงานที่พวกเขาจะต้องรับผิดชอบในการแสดงบนเวทีของโรงละครแห่งชาติภาคตะวันตกจังหวัดสุพรรณบุรีซึ่งพอสรุปได้ดังนี้ ครับ
1. นัดหมายเวลาในการไปถึงโรงละคร ประมาณ 09.00 น. เพื่อเตรียมความพร้อม
2. การนั่งชมการแสดงของทุกคณะรวมทั้งครูเพลงอีก 2 ชุด ตั้งแต่เริ่มต้นจนจบการแสดง
3. เตรียมความพร้อมของนักแสดงทุกคณะ อย่างน้อย 15 นาทีก่อนที่จะเริ่มแสดงหน้าเวที
4. นักแสดงขึ้นสู่เวทีโรงละครพร้อมกัน เพื่อกราบบรมครูเพลงอีแซวด้วยความเคารพ
5. นักแสดงรับรางวัล/เกียรติบัตร จากท่านประธาน
มาถึงช่วงสุดท้ายของการอบรมปฏิบัติการในวันนี้ เมื่อพี่เกลียว เสร็จกิจ (ขวัญจิต ศรีประจันต์) กล่าวสรุปใจความสำคัญด้วยทำนองเพลงอีแซว (ด้นสดๆ) ตั้งแต่ต้นจนจบการอบรมให้ผู้แสดงได้เก็บเอาไปคิด โดยเฉพาะเรื่องที่สำคัญ ได้แก่
1. เมื่อเริ่มต้นร้องเกริ่น ผู้แสดงประกอบไม่ต้องรำให้อยู่นิ่งก่อน (จะร้องเกริ่นหรือไม่ก็ได้) จะต้องใช้วิธีร้องเกริ่นเพียงแบบเดียวเท่านั้น ได้แก่ เกริ่นยาวหรือเกริ่นสั้น ไม่นำเอาคำร้องเกริ่นทั้ง 2 แบบมาร้องรวมกัน คือ เอ่อ เอ้อ เออ..เอ่อ เอิง เง้อ..เอ่อ เอิ้ง เงย..(ตามด้วยเนื้อร้อง)
2. เมื่อถึงตอนร้องรับลงเพลงขอให้ตัดคำว่า “ว่า” เอิ้งเงอเอ๊ย ไม่ต้องมีคำว่า “ว่า” ก่อนเอื้อนลง
3. ระดับเสียงร้องของแต่ละคนไม่ต้องตามเสียงกันไป ให้ร้องด้วยเสียงใครเสียงมันจะดีกว่า
4. ในการรำ ไม่ต้องรำมาก นักเพลงเก่า ๆ เขาไม่รำกัน แต่ต้องชี้มือชี้ไม้ ทำท่าทางตามอารมณ์เพลงด้วย ต้องมีการเคลื่อนไหวไม่ควรยืนนิ่ง ๆ และขอให้ใช้ขาตั้งไมโครโฟนด้วยจะได้มีอิสระในการเคลื่อนไหว ไม่ควรถือไมค์ร้อง จะทำให้เหลือเพียงมือเดียว
5. ขอให้ทุกวงแสดงเอกลักษณ์ที่โดดเด่นออกมาโดยไม่ต้องกลัวว่าจะผิด เพราะเพลงอีแซว ไม่มีกรอบบังคับที่ตายตัว สามารถปรับ ประยุกต์ได้ตามความเหมาะสม
บอกตรง ๆ ว่า วันนี้ผมได้เห็นเยาวชนเกือบ 100 คน มารวมตัวกันอย่างมีความสุข ทุกคน ทุกคณะยิ้มแย้มแจ่มใส พวกเขาจะประชันเพลงกันในฐานะของนักแสดง มิใช่คู่ต่อสู้ที่จะขึ้นไปห้ำหั่นกันบนเวที แต่พวกเขาจะไปทำหน้าที่ต่อต้านยาเสพติดที่กำลังเป็นพิษภัยต่อเยาวชนโดยใช้เพลงอีแซวเป็นสื่อกลาง นำเสนอความรู้ ความบันเทิง ความสุข สนุกสนานและคติสอนใจ ด้วยความมุ่งมั่น งานนี้ชมฟรี ครับ นอกจากที่ท่านจะได้ชมการประชันเพลงของเยาวชนแล้ว ท่านยังจะได้พบกับการแสดงเพลงอีแซว 3 ยุค ปะทะกันอย่างที่ไม่เคยมีที่ไหนจัดมาก่อนคือ
1. การประชันเพลงอีแซวต้านภัยยาเสพติด ระดับชั้นมัธยมศึกษา 5 คณะ
2. การแสดงเพลงอีแซวของคณะขวัญจิต ศรีประจันต์ (ศิลปินแห่งชาติ)
3. การแสดงเพลงอีแซวของรุ่นครูเพลงอีแซวที่มีอายุ 75-85 ปี (ของแท้)
ขอขอบพระคุณท่าน ผอ.นฤมล ช่วงรังสี ผู้อำนวยการสำนักงานป้องกันและปราบปรามยาเสพติด ภาค 7 (ปปส.) ที่ให้การสนับสนุนโครงการนี้ ครับ
ชำเลือง มณีวงษ์ - ผู้ช่วยครูภูมิปัญญาไทย รุ่นที่ 1 (ผู้ดำเนินโครงการ)
- ผู้มีผลงานดีเด่นทางวัฒนธรรมสาขาเพลงพื้นบ้าน ปี 2547
