ปี๋ใหม่ปีนี้ชื่อว่าปี๋เปิ่กไจ้ของคล้านนา อู้กั๋นง่ายๆว่าปี๋ไจ้คือปีหนู

ต้องขอสุมาระงับเรื่องผีไว้ก่อนเพราะจะถึงปี๋ใหม่เมืองล้านนาแล้ว  โดยเฉพาะคนที่จะกลับบ้านปิ๊กจองในล้านนาจะได้อ่านก่อนแล้วจะบ่-งงว่าฮีตเก่าปี๋ใหม่เมืองเฮาเป๋นอย่างใดเพราะไปอยู่ที่อื่นอาจหลงเอาฮีตอื่นมาปะป๋นประเวณีบ้านล้านนาเฮา

วันนี้ขออัญเจิญเอาเรื่องปฏิทินล้านนาของท่านพระครูอดุลสีลกิตติ์  วัดธาตุคำ จังหวัดเชียงใหม่มาสรุปให้เห็นถึงการกำหนด  ปัจจัยเงื่อนไขตามตำราล้านนา  มานำเสนอ  แม้จะมีตำราอื่นๆอาจผิดแผกไปบ้างแต่ก็ไม่แตกต่างกันเท่าใดนัก  โดยเฉพาะการถือปฏิบัติเกี่ยวกับการสระเกล้าดำหัว  การถือดอกมงคล  ทิศที่เป็นกาลีต้องห้าม   ฯลฯ.โดยมีเนื้อหาสาระดังนี้

*ปีนี้รวิสังขานต์ล่องในวันอาทิตย์เดือน 7 เหนือ  (เดือน 5 ภาคกลาง)ขึ้น 8 ค่ำ ตรงกับวันที่ 13  เมษายน  2551 จุลศักราช  1370  เวลา 18  นาฬิกา  55  นาที  48  วินาที  ยามนี้ขุนสังขานต์มีต๋นงามประดับด้วยรัตนอาภรณ์สีแดง เครื่องประดับเลิศแล้วด้วยแก้วประวาฬปัทมราค มือขวาก๋ำดอกบัว  มือซ้ายก๋ำผาลา(หอก) ยืนมาบนเศวตอาชาสินธพคือม้าขาว เสด็จย้ายต๋นจากราศีมีนโคจรไปสู่ราศีเมษอันอยู่ทิศตะวันออก    ในยามนี้ผู้คนทั้งหลายฮ้องกั๋นว่า"วันสังขานต์ล่อง"   ยามเมื่อขุนสังขานต์เข้าสู่ราศีใหม่ยังมีนางเทวดาชื่อ  ธังสี   ยืนถ้าฮับขุนสังขานต์ในวันอาทิตย์  จักส่งผลหื้อชาวเมืองจะเดือดร้อน  บ้านเมืองจักมีเศิกสงคราม   ปีนี้เสาร์ตกภูมิ(แผ่นดิน)ฝนจักมีป๋านกล๋าง หัวปี๋มีนัก  กล๋างปี๋ หล้าซ้อยปี๋มีบ่นัก  เคราะห์เมืองจักมีด้วยข้าวของจักแพง  คนจักวิวาทผิดเถียงกั๋น คนรวยจักเดือดร้อน  ของแดงจักมีราคา  ของขาวจักถูก  คนเกิดวันอังคารจักมีเคราะห์  คนเกิดวันเสาร์จักมีโชค  ในวันสังขานต์ล่องนี้หื้อพากั๋นไปสู่แม่น้ำ  หรือทางไคว่  หรือเก๊าไม้ใหญ่   อว่าย(ผิน)หน้าไปสู่ทิศตะวันตกแจ่งเหนือ(เฉียงเหนือ)พากั๋นสระเกล้าดำหัว อาบองค์  ด้วยคาถามนต์วิเศษว่า "สัพพะทุกข์  สัพพะโศก  สัพพะโรค  สัพพะภัย  สัพพะอันตรายทั้งมวล  จุ่งตกไปด้วยปีเดือนวัน  ยามนี้เต๊อะ  โอมทุเรทุเร  เภทะสวาหาย "  แล้วมานุ่งผ้าผืนใหม่เหน็บดอกไม้นามปี ในปีนี้คือดอกแก้ว ไทยว่าดอกพิกุลเป๋นพญาดอก  หรือเอามาเหน็บไว้ที่ประตูบ้าน  ประตูเรือน จักเป็นมงคลแต๊ตั๊ก สุขจำเริญสวัสดี

ปีนี้ราศรีอยู่ลิ้น   กาลกิณีอยู่ที่อก   จังไรอยู่สะดือ  ให้เอาส้มป่อยเช็ดออกขว้างเสียในวันที่สระเกล้านี้ ผีหัวหลวงอยู่ทิศพายัพบ่ดีเดินทางไปทางนั้น 

ตำนานปี๋ใหม่เมืองล้านนาตอนนี้จะกล่าวถึงวิธีการเตรียมปฏิบัติตน  การเตรียมปัจจัยข้าวของต่างๆที่จะนำมาใช้ในวันสังขานต์ล่องซึ่งจะได้กล่าวถึงพิธีกรรมต่างๆในวันสังขานต์   การพยากรณ์เกี่ยวกับเหตุการณ์ทั่วไปในรอบปีไจ้หรือปีหนู   

*ในตอนหน้าลุงหนานจะเล่าถึงพิธีกรรมในวันสังขานต์ล่อง  และที่มาของการสะกดคำว่า "สังขานต์"  ทำไมไม่เขียนหรือสะกดตัวอักษรว่า " สังขาร "   ซึ่งหลายๆๆๆๆๆคนสงสัยและเคยเขียนแบบนี้มาก่อน

อย่างไรก็ตามตำราเมืองล้านนาอาจผิดแผกจากตำราอื่นๆไปบ้าง แต่ก็ขอให้เป็นเรื่องของความคิดที่หลากหลาย   ผู้อ่านจะได้อ่านผดุงผะหญาปัญญาและเกิดแนวคิด  ความเชื่อ  และเห็นถึงองค์ความรู้  ความต่างของการกำหนดวันเวลาของผู้คนในอดีต   แต่ที่ผ่านมาท่านเหล่านั้นได้ใช้ชีวิตอยู่ร่วมกันอย่างเป็นสุข  จนเกิดเป็นประเพณีที่ดีงาม  เป็นที่ประเทืองนามแผกผายลือลั่นไปทั่ว ชักชวนให้ผู้อื่นมาเที่ยวเยือนถิ่นล้านนาในเวลาปี๋ใหม่เมือง

*ที่น่าเสียดาย ปัจจุบันประเพณีที่ดีงาม หลายๆอย่างถูกเพี้ยนไปมาก ด้วยเหตุหลายปัจจัย  มากซ้อนด้วยเงื่อนที่ถูกนำมาใช้เพื่อประโยชน์ทางพานิชย์  เพื่อประโยชน์ส่วนตน  โดยอ้างชื่อเพียงล้านนาเอาไปขาย

*ถึงเวลาที่เราชาวล้านนาตัวจริง...ต้องออกมาปกป้องและนำสิ่งที่ดีงามกลับคืนมาให้ชาวโลกได้รับรู้และชื่นชมของแท้  ของจริงโดยมิต้องกลัวอับอายกลัวผู้อื่นเขาดูถูกว่าเป็นประเพณีที่ล้าหลัง  ประเพณีที่งมงาย

*ที่แน่ๆประเพณีแท้จริงนั้นแฝงองค์ความรู้ที่สร้างเงื่อนไขให้ผู้คนอยู่ด้วยกันอย่างก้านกุ่งฮุ่งเฮืองจำเริญก้าวหน้า   สร้างสรรค์เป็นสุข   พัฒนาจากเพียงความเป็นคนสู่ความเป็นมนุษย์อย่างสมบูรณ์ที่แท้จริงและนิรันดร์

*รออ่านคราวหน้าจะเป็นตอน   วันสังขานต์ล่อง