พิจารณาเลือกอายุของพืชให้เหมาะสมเนื่องจากสารแต่ละชนิดจะมีปริมาณสูงในช่วงเวลาเดียวเท่านั้น

การใช้สมุนไพรพื้นบ้านเพื่อป้องกันกำจัดแมลงศัตรูพืช ตอน2 ซึ่งจะต่อเนื่องจากตอน 1

 

 

เมื่อเราทราบว่าพืชที่จะนำมาใช้นั้นมีสารออกฤทธิ์สะสมมาก ในส่วนใดก็จะเก็บเฉพาะส่วนนั้น ต่อจากนั้น  ก็พิจารณาเลือกอายุของพืชให้เหมาะสม เนื่องจากสารแต่ละชนิดจะมีปริมาณสูงสุดในช่วงเวลาเดียวเท่านั้น  เช่นรากหางไหล อายุ 2 ปี จะให้ปริมาณโรติโนนสูงสุด  ใบตะไคร้หอม อายุ 7-11 เดือน จะมีปริมาณสารออกฤทธิ์สูงสุด เป็นต้น และสิ่งสำคัญอีกประการหนึ่งก็คือ ช่วงระยะเวลาที่จะเก็บเนื่องจากสารแต่ละชนิด จะสะสมมากหรือน้อยขึ้นอยู่กับฤดูและเวลาที่เก็บ  เช่นถ้าเก็บใบพืชควรจะเก็บในเวลากลางวัน ในสภาพอากาศแห้ง  เนื่องจากเวลานี้จะเกิดการสังเคราะห์แสงอย่างเต็มที่  และสารยังไม่ได้เคลื่อนที่ไปส่วนอื่นของต้น

 

 

                สำหรับพืชที่มีสารน้ำมันระเหย เช่นกะเพรา โหระพา สาบเสือ ควรเก็บตอนเช้าตรู่ เพราะจะได้ปริมาณน้ำมันหอมระเหยในใบลดลง  ถ้าเป็นดอกควรเก็บระยะที่ดอกเริ่มจะบาน  เช่นไพรีทรัม ให้เก็บเมื่อดอกเริ่มบาน 50 %   ถ้าเป็นผล ควรจะเก็บก่อนผลสุก มิฉะนั้นสารจะเคลื่อนไปที่เมล็ด จึงควรเก็บเมื่อตอนผลสุกแล้ว เช่นสะเดา เป็นต้น  ถ้าเป็นรากก็เก็บตอนระยะให้ดอก เนื่องจากระยะนี้ขบวนการทางชีวเคมีจะหยุดลง ซึ่งมักพบในช่วงฤดูหนาว และถ้าเป็นเปลือกให้เก็บในฤดูร้อนหรือเริ่มต้นของฤดูฝน ก่อนที่จะแตกใบใหม่

 

 

ในการพิจารณาเลือกพืชที่จะนำมาใช้เป็นสารป้องกันกำจัดศัตรูพืชนั้นจะต้องคำนึงถึงปัจจัยต่อไปนี้

 

1. มีความเฉพาะเจาะจง ไม่ทำลายศัตรูธรรมชาติ

 

2. ราคาถูก และตระเตียมได้เองโดยตัวเกษตรกรหรือง่ายต่อการนำไปผลิตเป็นการค้า

 

3. ไม่เป็นพิษต่อคนหรือสัตว์ลี้ยง

 

4. ไม่เป็นอันตรายต่อสิ่งแวดล้อม

 

5.สามารถเก็บไว้ได้ในระยะเวลาหนึ่งโดยไม่สูญเสียคุณสมบัติในการป้องกันกำจัดศัตรูพืช

 

 

พืชสมุนไพรที่ใช้ในการป้องกันกำจัดสัตรูพืช ได้แก่

 

1. สะเดา  สารสกัดจากเมล็ดสะเดาให้ผลในการป้องกันกำจัดแมลง ที่ใช้ได้ผลดีมาก ได้แก่ ตัวหนอนด้วงบางประเภท  หนอนผีเสื้อต่างๆ    ใช้ได้ผลดี ได้แก่ ตั๊กแตน  หนอนชอนใบ  เพลี้ยจักจั่น    ใช้ได้ผลปานกลาง ได้แก่ ตัวเต็มวัยของด้วงบางชนิด  เพลี้ยอ่อน  แมลงหวี่ขาว   ใช้ได้ผลน้อย ได้แก่แมลงผลไม้ มวนต่างๆ ไร

 

 

2. โล่ติ้น   ส่วนที่ใช้ เถาสด ยาว2-3 นิ้ว และเถาแห้ง หรือจะใช้รากก็ได้ เนื่องจากสารพิษที่มีอยู่ในโล่ติ้น ไม่เป็นพิษต่อสัตว์เลือดอุ่นเช่นคน สารตัวนี้สลายตัวง่าย ไม่ติดค้างอยู่บนพืชผัก ส่วนมากใช้ป้องกันกำจัดแมลงวัน ไร และหนอนบางชนิดในแปลงผัก เช่นหนอนกระทู้ผักและหนอนใยผัก ได้ดี

 

 

3. ตะไคร้หอม  ส่วนที่ใช้ ใบ ต้น ราก   น้ำมันตะไคร้หอมกลั่นได้จากต้นและใบตะไคร้หอม ใช้เป็นสารไล่ยุง น้ำมันหอมระเหย  มีฤทธิ์ไล่แมลง และรักษาโรคหมัดสุนัข นอกจากนั้น น้ำมันหอมระเหยยังมีฤทธิ์ต้านเชื้อรา

 

 

4. พริกไทย  ส่วนที่ใช้ผลและเมล็ด ในพริกไทยมีอัลคาลอยด์   PiPerine มีฤทธิ์เป็นยาฆ่าแมลงวัน

 

 

5. ขมิ้นชัน  ส่วนที่ใช้เหง้าแก่จัดทั้งสดและแห้ง ใช้ขับไล่และกำจัดแมลงได้หลายชนิดเช่นด้วงงวง ด้วงถั่วเขียว  มอดข้าวเปลือก  มอดแป้ง  หนอนใยผัก  หนอดหลอดหอม  หนอนกระทู้ผัก

 

 

6. สาบเสือ   ส่วนที่ใช้ต้นและใบ  ใช้เป็นสารฆ่าแมลง  หนอนใยผัก และหนอนกะทู้ผัก

                  ในปัจจุบันนี้ มีเกษตรกร กลุ่มอาชีพทางการเกษตร ในเขตพื้นที่จังหวัดกำแพงเพชร ได้มีการสกัดสารออกฤทธิ์  จากสมุนไพรพื้นบ้าน  อยู่กระจายในชุมชนต่างๆ โดยมีการผลิตเป็นสูตร ที่ทดลองใช้ในข้าว พืชผัก ไม้ผล และพืชไร่ เป็นต้น ซึ่งจะได้นำมาเสนอต่อไปนะครับ