ศูนย์ข้อมูลด้านอาการเป็นพิษแห่งประเทศญี่ปุ่น (JapanPoisonInformationCenter: JPIC)
ศูนย์ข้อมูลเกี่ยวกับอาการเป็นพิษแห่งประเทศญี่ปุ่นเป็นหน่วยงานภาคเอกชนที่ได้รับการอนุมัติจากกระทรวงสาธารณสุขให้จัดตั้งขึ้น ซึ่งมี ๒ แห่งได้แก่ สำนักงานด้านอาการเป็นพิษโอซาก้า และสำนักงานด้านอาการเป็นพิษทซีคูบะ ศูนย์ฯ ได้จัดตั้งขึ้นเพื่อตอบสนองความต้องการของนายแพทย์ในการบำบัดคนไข้เพื่อให้ได้มาซึ่งข้อมูลใช้ประกอบในการรักษาให้ถูกต้อง ในการนี้ ดร. คิโรกิ ยูมิโกะ หัวหน้าสำนักงานศูนย์ข้อมูลเกี่ยวกับอาการเป็นพิษแห่งประเทศญี่ปุ่นได้บรรยายสรุปให้ผู้เขียนได้รับทราบ เมื่อครั้งได้มีโอกาสไป ณ สถานที่แห่งนี้ ดังนี้
ศูนย์ฯ ได้จัดตั้งขึ้นเมื่อปี ค.ศ. ๑๙๘๖ และเป็นหน่วยงานเพียงแห่งเดียวของประเทศที่ดำเนินการรวบรวมและจัดเตรียมข้อมูลที่จำเป็นในการรักษาและให้ข้อมูลทางด้านสารพิษที่เกิดขึ้นอย่างฉับพลันอันเกิดจากองค์ประกอบในวัตถุเคมีจากพืชและสัตว์ และมีหน้าที่ดังนี้
๑. ตอบคำถามเกี่ยวกับสารพิษที่เกิดขึ้นอย่างเฉียบพลัน
๒. รวบรวมและจัดเตรียมเอกสารเกี่ยวกับสารพิษ
๓. รวบรวมและวิเคราะห์ตัวอย่างอาการที่เกิดจากสารพิษและจัดทำสถิติทางด้านสารพิษ
๔. ดำเนินกิจกรรมให้ความรู้เกี่ยวกับการป้องกันสารพิษ เช่น การเปิดปาฐกถา เป็นต้น
๕. ให้ความรู้เกี่ยวกับสารพิษและสนับสนุนการวิจัย
๖. ประสานงาน ติดต่อและเชื่อมโยงกับหน่วยงานที่เกี่ยวกับข้อมูลด้านสารพิษ ทั้งภายในและภายนอกประเทศ
วิธีการให้ข้อมูลข่าวสาร
๑. มีโทรศัพท์สำหรับการสอบถามข้อมูลทั้งโอซากาและทซิคูบะ โดยที่โอซากานั้นเปิดการบริการตลอด ๒๔ ชั่วโมง และการบริการให้คำปรึกษาจะเสียค่าบริการค่าโทรศัพท์คือ บุคคลทั่วไป ครั้งละ ๓๐๐ เยน และสำหรับวงการแพทย์ ครั้งละ ๒,๐๐๐ เยน กรณีที่เป็นสมาชิกจะต้องเสียค่าสมาชิก สำหรับนายแพทย์ ปีละ ๑๐,๐๐๐ เยน และสำหรับโรงพยาบาล ปีละ ๑๐๐,๐๐๐ เยน
ปัจจุบันมีจำนวนสมาชิกที่เป็นแพทย์ ๒,๐๐๐ คน โรงพยาบาล ๒๐๐ แห่ง และบริษัททั่วไป ๒๐๐ แห่ง
๒. โฮมเพจ http://www.j-poison-ic.or.jp
๓. หนังสือ จุลสาร วารสาร
๔. ฐานข้อมูลด้านสารพิษ
๕. ระบบโทรสารอัตโนมัติ
เหตุการณ์และผลงานที่สำคัญในเชิงมาตรการป้องกันและแก้ไขของศูนย์ฯ ที่สำคัญที่ผ่านมา เช่น เมื่อปี ค.ศ. ๑๙๙๕ ได้มีการวางก๊าซพิษซารินที่สถานีรถไฟใต้ดินในกรุงโตเกียว เหตุการณ์ดังกล่าวกก่อให้เกิดความเสียหายเกี่ยวกับชีวิตและสุขภาพของประชาชนรวมทั้งสิ้น ๕,๐๐๐ คน (มีผู้เสียชีวิต ๑๒ คน) จากเหตุการณ์ดังกล่าว ศูนย์ฯ ได้มีการส่งข้อมูลข่าวสารโดยใช้โทรศัพท์ ๖ สาย และโทรสาร เหตุที่สามารถให้ข้อมูลข่าวสารได้อย่างรวดเร็วเนื่องจากเมื่อครึ่งปปีก่อนหน้านั้น ได้มีเหตุการณ์หรือความเคลื่อนไหวในลักษณะเดียวกันของผู้ก่อการร้ายในการที่ใช้ก๊าซชนิดนี้ที่ มัตซีโมโต และมีเก็บข้อมูลเกี่ยวกับก๊าซซารินไว้แล้ว จึงทำให้มีข้อมูลในการเผยแพร่ เป็นต้น จากเหตุการณ์ดังกล่าว รัฐบาลจึงได้มีการกำหนดให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องมีมาตรการรับมือที่เข้มแข็งเพื่อรองรับภัยทางด้านเคมีและการจลาจลด้วยอาวุธทางเคมีได้อย่างเหมาะสม และทำให้ระบบการควบคุมอาการเป็นพิษเข็มแข็งขึ้น และศูนย์ฯ ก็มีการดำเนินมาตรการในการรับมือในขณะที่เกิดเหตุการณ์เป็นพิษด้วย และในการประชุมของศูนย์เมื่อปี ค.ศ. ๒๐๐๑ ได้มีการประกาศถึงรูปแบบการประสานความร่วมมือกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในพื้นที่ต่อเหตุการณ์จลาจล การประสานความร่วมมือไปยังหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อเป็นตัวอย่างการจัดการในพื้นที่อย่างเป็นระบบ แผนในขณะเกิดเหตุการณ์จลาจลที่ใช้สารเคมีสำหรับการช่วยเหลือบรรเทาทุกข์ การปฐมพยาบาล และให้มีระบบการติดต่อร่วมมือด้วยสานโทรศัพท์ฮอตไลน์ระหว่างสถานีตำรวจ สถานีดับเพลิงและสำนักงานประกันสุขภาพ
นอกจากนี้ ศูนย์ฯ ได้จดทะเบียนผู้เชี่ยวชาญเกี่ยวกับสารพิษแยกตามสารที่เป็นสาเหตุของการเกิดพิษ เมื่อมีเหตุการณ์ด้านอาการเป็นพิษเกิดขึ้น ก็ส่งไปรษณีย์อิเล็กทรอนิกส์สอบถามข้อมูลด้านการตรวจสอบและการวิเคราะห์อาการต่างๆ จากผู้เชี่ยวชาญเหล่านั้นได้
สำหรับความสัมพันธ์ระหว่างศูนย์ฯ กับหน่วยงานอื่นๆ นั้นจะไม่มีการแลกเปลี่ยนข้อมูลกันโดยตรง แต่จะมีการส่งเอกสารเผยแพร่ของหน่วยงานไปให้ หรือกรณีที่มีผู้บริโภคปรึกษาปัญหาที่ไม่เกี่ยวกับสารพิษก็จะมีการแนะนำผู้บริโภคให้ติดต่อกับหน่วยงานอื่นที่รับผิดชอบโดยตรง
ข้อสังเกตและความเห็นของผู้เขียน
๑. การดำเนินกิจกรรมของศูนย์ฯ มีวัตถุประสงค์หลักเพื่อเป็นการตอบสนองความต้องการของแพทย์ผู้ให้การรักษาคนไข้อันเนื่องมาจากสารพิษโดยเฉพาะ เพื่อเป็นข้อมูลสำหรับการวินิจฉัยโรคและการรักษา มิใช่เพื่อการให้คำปรึกษาแก่ผู้บริโภคโดยตรง อย่างไรก็ตาม ผลการดำเนินการของศูนย์ฯ ซึ่งเป็นภาคเอกชนจะเป็นประโยชน์แก่ผู้บริโภคหรือประชาชนในขั้นสุดท้าย
๒. ศูนย์ฯ เป็นลักษณะมูลนิธิ เป็นองค์กรที่ไม่แสวงหาผลกำไร ดังนั้น รายได้จะมาจากดอกเบี้ยของเงินกองทุนในการจัดตั้งมูลนิธิ การบริหารงบประมาณซึ่งส่วนหนึ่งมาจากรัฐบาลให้เงินสนับสนุนประมาณยี่สิบล้านเยน และลดน้อยลงเรื่อยๆ และอีกส่วนหนึ่งมาจากรายได้ของศูนย์ฯ ซึ่งจะได้มาจากค่าสมาชิกและการปรึกษาทางโทรศัพท์ ซึ่งนับได้ว่าน้อยมาก
๓. จากการพิจารณาบรรยากาศการทำงานของเจ้าหน้าที่ผู้ให้คำปรึกษาทางโทรศัพท์ซึ่งส่วนใหญ่จะเป็นเภสัชกร เจ้าหน้าที่ต่างให้ความสำคัญต่อการค้นคว้า และบันทึกคำปรึกษาลงในแบบรับคำปรึกษาเพื่อบันทึกไว้ในหลักฐานข้อมูลต่อไป ซึ่งลักษณะการบันทึกข้อมูลโดยละเอียดเช่นว่านี้มีอยู่ทุกองค์กร ทั้งภาครัฐและภาคเอกชนอื่นๆ ซึ่งต่างได้ให้ความสำคัญของข้อมูลในอันที่จะนำมาใช้หรือวิเคราะห์ เพื่อนำมากำหนดหรือเป็นแนวทางในการป้องกันภัยพิบัติอันเนื่องมาจากอาการเป็นพิษทั้งต่อร่างการคนไข้เองหรือมาตรการเพื่อความมั่นคงแห่งชาติเพื่อมิให้เกิดความสูญเสียและแก้ปัญหาได้ทันท่วงทีหรือป้องกันมิให้เกิดความสูญเสียหรือเกิดความสุญเสียให้น้อยที่สุด
