จิตเจริญ (2)
ต่อจากตอนที่แล้วครับ เพราะตอนที่แล้วบันทึกใน บล็อก มันไม่ยอมรับ คงจะเพราะยาวเกินไป
ผมเชื่อตามข้อเสนอ ๗ ข้อของหมอโกมาตรที่กล่าวว่า
“ ในการขับเคลื่อนเพื่อการปรับกระบวนทัศน์ทางสังคมจำเป็นต้องดำเนินการอย่างเป็นระบบเชื่อมโยงกันอย่างน้อย7 องค์ประกอบ คือ
1) ประมวลองค์ความรู้และพัฒนาให้เป็นแนวคิดที่ชัดเจนและใช้ขับเคลื่อนการเรียนรู้ได้
แนวคิดสำคัญที่เรียนรู้ได้หรือLearnable Key Concept นี้จะทำให้การคิดค้นสร้าง
กระบวนการเรียนรู้และการพัฒนาเป็นไปได้
2) ทบทวนและสะสมกรณีตัวอย่างต่าง ๆ ที่เป็นรูปธรรมของแนวคิด การทบทวนและสะสม
กรณีตัวอย่างที่เป็นรูปธรรมทั้งที่เป็นประสบการณ์ ประวัติศาสตร์ หรือนวัตกรรมใหม่ ๆ
ทั้งในระดับสากลและในระดับท้องถิ่นจะทำให้เห็นรูปธรรมที่จะเชื่อมแนวคิดไปสู่การ
ปฏิบัติ การสะสมกรณีตัวอย่างที่เป็นรูปธรรมจะช่วยให้การประยุกต์ตัวอย่างเพื่อปรับใช้ใน
บริบทใหม่ได้
3) นำเอาแนวคิดทางสังคมไปสู่ปฏิบัติการ การนำแนวคิดใหม่ไปทดลองปฏิบัติจริงเป็น
กระบวนการสำคัญที่จะตรวจสอบฐานวิธีคิดใหม่ว่าสามารถใช้การได้หรือไม่ อย่างไร และ
ยังเป็นขั้นตอนสำคัญในของการสร้างแม่แบบความคิด(exemplar) ที่เป็นตัวอย่าง
รูปธรรมของวิธีคิดที่สามารถประยุกต์ ผลิตซ้ำ และขยายผลไปในปริมณฑลของปัญหาอื่น
ๆ ได้ เช่น แนวคิดเรื่องการตายอย่างสันติ อาจสามารถนำไปสู่การวิจัยเชิงปฏิบัติการได้ทั้ง
ในระบบบริการสุขภาพ ในระบบชุมชน หรือในระบบการเรียนการสอน เป็นต้น ซึ่งใน
กระบวนการนี้จะต้องเน้นให้มีวิธีวิทยา(methodology) ที่ถูกต้องแม่นยำ เชื่อถือได้
4) ขยายความคิดผ่านสถาบันการศึกษา เป็นการนำแนวคิดใหม่ ๆ เข้าไปสู่ระบบการเรียนการ
สอนในสถาบันการศึกษาเพื่อพัฒนาบุคลากรให้มีความรู้ ความเข้าใจ และมีความละเอียด
อ่อนต่อมิติสังคมและความเป็นมนุษย์ โดยเน้นหนักที่โรงเรียนแพทย์ พยาบาล และ
สถาบันที่ผลิตบุคลากรระดับชุมชนที่พร้อมที่จะปฏิรูปการเรียนรู้
5) การเคลื่อนแนวความคิดผ่านสื่อ เป็นขั้นตอนเชิงรุกที่ต้องการปรับเปลี่ยนและขยายผลโดย
การขับเคลื่อนสังคมผ่านการเรียนรู้ด้วยกลไกการสื่อสาร จะต้องมีการผลิตสื่อเพื่อการนำ
เสนอทั้งวิธีคิดและการปฏิบัติการ ทั้งในส่วนที่เป็นหนังสือ ตำราเรียนที่วางรากฐานทางวิชา
การให้มั่นคง เอกสารวิชาการเพื่อขับเคลื่อนความคิด รวมทั้งสื่ออื่น ๆ ทั้งสำหรับแวดวง
วิชาการและสาธารณชน
6) สร้างสถานะความเป็นสถาบันผ่านเครือข่ายทางความคิด ในระยะยาว การขยายผลวิธีคิดที่
ชัดไปสู่การปฏิบัติและการขับเคลื่อนทางความคิดให้ส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงวิธีคิดในวง
กว้างจะต้องมีการลงทุนเพื่อสร้างความเป็นสถาบันที่มีมาตรฐานทางวิชาการและมีเครือ
ข่ายทางความคิดที่กว้างขวางเชื่อมโยงทั้งกับสถาบันในต่างประเทศ และสถาบันวิชาการ
ส่วนภูมิภาค/ ท้องถิ่น
7) สร้างและพัฒนานักวิจัยและปฏิบัติการรุ่นใหม่ กระบวนการปฏิบัติการเป็นประสบการณ์ที่
สามารถใช้บ่มเพาะนักวิจัยและนักปฏิบัติ สนับสนุนให้เกิดนักคิดคนรุ่นใหม่ รวมทั้งสร้าง
ชุมชนนักวิชาการที่เข้มแข็ง
การประเมินภาพรวมการขับเคลื่อนสุขภาวะทางจิตวิญญาณอาจดำเนินการประเมินในแต่ละกลยุทธเพื่อประเมินสถานะของภาพรวมได้”
ผมขอให้การบ้านกลับแก่ทีมคุณสมหญิง แห่ง มสส. ว่าจะต้องรวบรวมกรณีตัวอย่าง หลากหลายแบบของ พฤติกรรม/กิจกรรม/การแสดงออก ที่แสดงถึงการมีสุขภาวะทางจิตวิญญาณ หรือมี “จิตเจริญ” จากกิจกรรมและโครงการต่างๆ มากมายที่ สสส., ศูนย์คุณธรรม และหน่วยงานอื่นๆ สนับสนุน รวมทั้งที่เกิดเองโดยไม่มีใครสนับสนุนยิ่งดี เอามาจัดหมวดหมู่ จัดระดับ เอามาเสวนากับผมและหมอสมศักดิ์ เพื่อร่วมกันออกแบบกิจกรรมวัด “จิตเจริญ” ต่อไป
ผมกะว่ากิจกรรมสร้างมาตรวัด “จิตเจริญ” จะเน้นกระบวนการ ที่ “คุณอำนวย” และ “คุณลิขิต” จะต้องร่วมกันกลั่น/สังเคราะห์ วิธีวัดสำหรับนำไปทดลองใช้ในโครงการต่างๆ
