ตัวอย่างคดีเกี่ยวกับอุบัติเหตุจากสินค้าที่ไม่ปลอดภัยในประเทศญี่ปุ่น
นางสาวมาริโกะ ซุโนตะ หัวหน้าแผนกสนับสนุนการวิเคราะห์ด้านสัญญา สำนักงานคณะกรรมการพิเศษเพื่อการจัดการปัญหาเกี่ยวกับการร้องเรียน ศูนย์ผู้บริโภคแห่งชาติของประเทศญี่ปุ่น และนางสาวคะคิยะ เจ้าหน้าที่ข้อมูลคดี และนักวิจัย ได้ยกตัวอย่างคดีเกี่ยวกับอุบัติเหตุจากสินค้า เมื่อครั้งที่ผู้เขียนได้เดินทางกลับไปที่ศูนย์ผู้บริโภคแห่งชาติของประเทศญีปุ่นอีกครั้งหนึ่ง สรุปได้ดังนี้
จาการสำรวจโดยศูนย์ผู้บริโภคแห่งชาติของประเทศญี่ปุ่น ข้อมูล ณ วันที่ ๑ ตุลาคม ค.ศ. ๒๐๐๓ พบว่ามีจำนวนคดีที่เกี่ยวข้องเกี่ยวกับอุบัติเหตุจากสินค้ารวม ๕๓ ราย โดยมีจำนวน ๑๓ รายที่ประนีประนอมยอมความกันได้ นอกจากนี้ ยังได้รวมจำนวนคดีอื่นๆ ที่ผู้บริโภคได้ฟ้องร้องโดยใช้หลักกฎหมายแพ่งอีกเป็นจำนวนหนึ่ง ในการบรรยายครั้งนี้ ผู้บรรยายได้หยิบยกตัวอย่างการฟ้องคดีจำนวน ๖ คดี ตั้งแต่ปี ค.ศ. ๑๙๙๙ นับจากที่กฎหมายว่าด้วยความรับผิดในผลิตภัณฑ์ ปี ค.ศ. ๑๙๙๔ ซึ่งกฎหมายดังกล่าวมีผลบังคับใช้หลังจากที่ได้มีการเรียกร้องให้เห็นถึงความสำคัญมาเป็นระยะเวลากว่า ๒๐ ปี ซึ่งคดีหนึ่งที่ได้ถูกหยิบยกขึ้นมาได้แก่กรณีการฟ้องร้องภายใต้กฎหมายว่าด้วยความรับผิดในผลิตภัณฑ์ ค.ศ. ๑๙๙๔ โดยศาลแขวงนาโกย่า เมื่อวันที่ ๓๐ มิถุนายน ค.ศ. ๑๙๙๙ และเสร็จสิ้นเมื่อวันที่ ๑๐ พฤษภาคม ค.ศ. ๒๐๐๐ ซึ่งถือได้ว่าเป็นครั้งแรกที่ผู้บริโภคหรือผู้ได้รับความเสียหายชนะคดีความ เป็นกรณีความเสียหายที่เกิดขึ้นจากน้ำผลไม้ที่จำหน่ายในร้านขายอาหารแห่งหนึ่งในประเทศญี่ปุ่น
ภายใต้กฎหมายว่าด้วยการดังกล่าว ได้มีการแก้ไขหลักกฎหมายแพ่งทั่วไปโดยหากผู้เสียหายสามารถพิสูจน์ให้เห็นถึงความบกพร่องของผลิตภัณฑ์ แม้ว่าจะไม่สามารถพิสูจน์ว่าเป็นความผิดพลาดของผู้ผลิตก็ตาม ก็จะสามารถเรียกร้องค่าสินไหมทดแทนสำหรับความเสียหายที่เกิดขึ้นจากผู้ผลิตได้
กรณีคดีดังกล่าว แม้ว่าโจทก์ไม่สามารถที่จะนำสืบได้อย่างชัดเจนว่ามีสิ่งใดในน้ำส้มที่ดื่มที่เป็นผลให้เกิดบาดแผลในลำคอของโจทก์ แต่ก็เป็นการเพียงพอที่โจทก์สามารถนำสืบได้ว่าโจทก์ได้รับบาดเจ็บในลำคอโดยพลันหลังจากได้ดื่มน้ำส้ม และไม่มีข้อเท็จจริงอื่นใดที่อาจจะทำให้สามารถเกิดบาดแผลในลำคอของนับจากที่โจทก์ได้ซื้อน้ำส้มจนกระทั่งโจทก์ได้ดื่ม นอกจากนี้ โจทก์ก็มิได้มีประวัติทางการแพทย์ว่าในระหว่างหรือก่อนหน้านั้นโจทก์ได้เข้ารับการรักษาฟันแต่ประการใด โจทก์ได้ดื่มน้ำส้มหลังจากที่ได้รับประทานเบอร์เกอร์กับมันฝรั่งทอด จึงไม่มีเหตุอื่นใดที่จะใกล้ชิดต่อผลที่ทำให้เกิดบาดแผลในลำคอของโจทก์ได้นอกจากการดื่มน้ำส้มดังกล่าว ซึ่งกรณีหากได้นำหลักกฎหมายแพ่งมาปรับใช้แล้วโจทก์ไม่อาจที่จะเป็นฝ่ายชนะคดีได้
ข้อคิดเห็นของผู้เขียน
หลักกฎหมายว่าด้วยความรับผิดในผลิตภัณฑ์ของประเทศญี่ปุ่นกับร่างกฎหมายว่าด้วยความรับผิดต่อความเสียหายที่เกิดขึ้นจากสินค้าที่ไม่ปลอดภัยของประเทศไทยนั้นในหลักการมีความเหมือนกันเนื่องจากหลักกฎหมายว่าด้วยเรื่องนี้เป็นแนวความคิดที่มาจากรากฐานเดียวกัน อย่างไรก็ตาม กฎหมายของประเทศญี่ปุ่นมิได้กำหนดหน้าที่นำสืบไว้อย่างชัดเจนเหมือนกฎหมายของประเทศไทยและกฎหมายของประเทศไทยได้สันนิษฐานให้เป็นความรับผิดของผู้ประกอบการที่กำหนดให้ผู้ประกอบการต้องร่วมรับผิดต่อความเสียหายที่เกิดขึ้นจากสินค้าที่ไม่ปลอดภัยไม่ว่าความเสียหายนั้นจะเกิดขึ้นจากการกระทำโดยจงใจหรือประมาทเลินเล่อของผู้ประกอบการหรือไม่ นอกจากนี้ ในเรื่องภาระการพิสูจน์ ในร่างกฎหมายของประเทศไทยนั้นผู้เสียหายหรือผู้บริโภคเพียงแต่พิสูจน์ว่าตนได้รับความเสียหายอันเนื่องมาจากสินค้าของผู้ประกอบการและการใช้หรือการเก็บรักษาสินค้านั้นเป็นไปตามปกติธรรมดา กล่าวคือภาระการพิสูจน์ของผู้บริโภคเพียงพิสูจน์ความสัมพันธ์ระหว่างการกระทำและผลเท่านั้นไว้อย่างชัดเจน
อนึ่ง ก่อนหน้าที่จะมีกฎหมายว่าด้วยเรื่องดังกล่าว ผู้บริโภคในประเทศญี่ปุ่นได้ประสบปัญหาเกี่ยวกับการใช้เวชภัณฑ์ซึ่งส่งผลให้เกิดโรค SMON และจากการใช้สารธาลิโตไมน์ ที่มีผลข้างเคียง แต่ไม่ถือว่าเป็นข้อบกพร่องภายใต้การควบคุมของกฎหมายว่าด้วยความรับผิดในผลิตภัณฑ์ ระบบนี้จะสมบูรณ์และได้ผลสมบูรณ์ก็ต่อเมื่อมีกลไกด้านอื่นคู่ขนานไปด้วยกัน ได้แก่ ระบบการประกันภัย ระบบเงินกองทุนจากผู้ผลิตยาเป็นผู้จ่าย และการสร้างสภาพแวดล้อมทางสังคมอื่นๆ เป็นต้น
