ในส่วนนี้ผู้เขียนจะได้ศึกษาถึงคนลาวที่อยู่ในประเทศไทยมีกี่ประเภท และมีประเพทใดบ้าง และจะมีสิทธิอาศัยในประเทศไทย หรือไม่ อย่างไรและจะนำไปสู่การวิเคราะห์ตามกฎหมายไทย
ผลจากการศึกษาผู้เขียนพบว่าคนลาวในประเทศไทยนั้นสามารถแบ่งได้เป็น 2 ประเภทด้วยกันเช่น คนลาวที่เข้าเมือง[1] คนลาวที่ไม่ได้เข้าเมือง คนลาวที่เข้าเมืองนั้นยังสามารถแยกออกได้อีก 2 กรณีด้วยกัน เช่น คนลาวที่เข้าเมืองถูกกฎหมาย และคนลาวที่ไม่ถูกกฎหมาย คนลาวที่เข้าเมืองถูกกฎหมายนั้นหมายถึง บุคคลที่เข้าเมืองโดยได้รับอานุญาติ ซึ่งถือหนังสือ PASSEPORT หรือ หนังสือผ่านแดนซึ่งอาจมีวิชาหรือไม่มีวิชาแล้วตามกรณี เช่น นักการทูต นักท้องเที่ยว นักธุรกิจ คนที่เข้ามาทำงานตามองค์กรเอกชน (โครงการ)หรือ NGOนักศึกษาและพวกที่เข้ามาทัศนะศึกษา ส่วนคนลาวที่เข้าเมืองโดยมิชอบด้วยกฎหมาย นั้นได้หมายถึงบุคคลที่ได้เข้ามาในประเทศไทยโดยไม่ได้รับอานุญาติ ไม่มีหนังสือใดเช่น PASSEPORT และ หนังสือผ่านแดน หรือเรียกอีกอย่างหนึ่งว่าพวกลักลอบเข้าเมืองอย่างผิดกฎหมายได้ แก่พวกที่หลบหนีเฉียงภัยความตาย และพวกที่เข้ามาหางานทำส่วนในประเภทที่สองนั้นเป็นบุคคลที่ไม่ได้เข้าเมืองแต่เขาได้อยู่ในประเทศไทยได้บุคคลที่บิดา มารดาร หรือบิดา หรือมารดาที่เป็นคนลาวได้เข้ามาในประเทศไทยแต่ได้คลอดลูกหรือเกิดในประเทศไทยส่วนมากจะเป็นแรงงานลาวในประเทศไทย ซึ่งบุคคลดังกล่าวนั้นจะมีสิทธิอาศัยในประเทศไทยหรือไม่ เพียงใด ผู้เขียนจะได้ศึกษาดังต่อไปนี้
[1]มาตร4 แห่ง พระราชบัญญัติคนเข้าเมือง พ.ศ. 2522. ได้บัญญัติไว้ว่า “คนเข้าเมือง” หมายความว่า คนต่างด้าวซึ่งเข้ามาในราชอาณาจักร
ในประการแรกนะคะ บุญมี เขียนสบายๆ อันนี้ ยังไม่ใช่วิทยานิพนธ์ แต่เป็นการมาเล่าถึงความคิดของเราให้กับคนทั้งโลกทราบ เขาจะได้ช่วยเราคิด คนที่ลาวก็อ่านได้ คนที่อเมริกาก็อ่านได้
ในประการที่สอง ต้องเว้นวรรคบ้างค่ะ อ่านยาก
ในประการที่สามนะคะ ควรอธิบายว่า อะไรคือประโยชน์ของการศึกษานี้ไหมคะ ผลการศึกษาที่ได้น่าจะเป็นประโยชน์ไหม ? ต่อใคร ? แล้วมันมีประโยชน์ไหมที่จะจำแนกคน และการจำแนกนั้นจะใช้เพียงจุดเกาะเกี่ยวทางกฎหมายหรือคะ จะใช้ชาติพันธุ์ด้วยไหม ? วัฒนธรรมล่ะ
ลองคิดดูแบบสบายๆ ลองมาคุยกันเหมือนเรานั่งคุยในห้องสัมมนาที่มหาวิทยาลัย
ควรส่งให้คนช่วยตอยมากๆ
ตั้งชื่อให้คนเขาอยากอ่านหน่อยซิ อาทิ "คนลาวในไทยคือใครกัน ? จำแนกอย่างไรด้ ?"
ตกลงลูกคนสัญชาติลาวที่เกิดในไทยเป็น "คนลาว" ในสายตารัฐบาลลาวไหม ? แล้วรัฐบาลไทยล่ะคิดย่างไร ?
แล้วลูกคนลาวที่ไม่มีชื่อในทะเบียนราษฎรลาว แต่พ่อแม่เกิดในลาว เป็น "คนลาว" ในสายตารัฐบาลลาวไหม ? แล้วรัฐบาลไทยล่ะคิดอย่างไร ?