สอนคุณธรรมอย่างไร

ให้มีความพอเพียง

บทที่ 15/1

ความใจเย็น

                                                                       

จุดประสงค์ :   เพื่อรู้ รัก และฝึกจนเคยชิน

นิทานคติ  เรื่อง : พ่อหมีกับฝูงผึ้ง

      

 เช้าวันที่อากาศแสนสดใส พ่อหมีตัวหนึ่งตื่นขึ้นพร้อมกับเสียงร้องของกระเพาะ มันหิวๆๆๆ มันต้องการอาหารสำหรับมื้อเช้า แน่นอนมันอยากกินลูกผลไม้สีสวยๆ ที่อยู่ตามริมป่า ดังนั้นพ่อหมีจึงค่อยๆ เดินไปยังริมป่า แต่เมื่อไปถึง พ่อหมีพบว่าพุ่มไม้ว่างเปล่า ไม่มีลูกไม้สุกๆ เลย พวกกวางต่างก็มากินลูกไม้ที่สุกตามต้นไปจนหมด แทบไม่เหลือให้พ่อหมีกินเลย

            พ่อหมีพยายามมองหาหนอนตัวอ้วนๆ หรือว่าฝูงมด เพื่อจะได้จับกิน แต่ว่ามันมองหาไม่พบเลย ที่แท้แม่หมีและลูกๆ ของมันมาถึงที่นี่ตั้งแต่เช้าตรู่ และจับพวกนั้นกินไปหมดแล้วเช่นกัน

            พ่อหมีเริ่มหิวจนตาลาย ไม่รู้จะไปหาของกินที่ไหนดี ทันใดนั้นมันก็เห็นแม่กวางและลูกกวางโผล่ขึ้นที่ชายป่าอีกด้าน พ่อหมีรู้สึกดีใจมาก มันก็กินเนื้อได้ ดังนั้นมันจึงเดินดุ่มไปยังฝูงกวางนั้น แต่พวกกวางรู้ตัวเสียก่อน จึงวิ่งหนีไปได้ทัน

         

     

   พ่อหมีคำรามอย่างหัวเสีย แล้วจะกินอะไรละ หิวจริงๆนะ

            ทันใดนั้นพ่อหมีก็ได้ยินเสียง เสียงของปีกเล็กๆ ที่กระทบกันดังกระหึ่มอยู่ พ่อหมีมองขึ้นไปบนต้นไม้ต้นหนึ่ง แน่นอนมีรังผึ้งอยู่บนนั้น พ่อหมีแค่เห็นก็อยากกินน้ำผึ้งที่อยู่ในนั้นจนแทบจะปีนขึ้นไปในทันใด

            ฝูงผึ้งทหาร พบเห็นเจ้าหมีตัวใหญ่ปีนเข้ามาใกล้รังของพวกมันก็รู้ว่าเป็นศัตรู ดังนั้นจึงตรงเข้าไปรุมต่อย แต่เจ้าหมีมีขนหนา มันจึงไม่กลัว แต่ฝูงผึ้งไม่ยอมแพ้พยายามรุมต่อยไปทั่วทั้งตัว แล้วตัวหนึ่งก็ต่อยไปที่จมูกของมัน พ่อหมีเจ็บมาก จึงคลายกงเล็บจากลำต้นเพื่อปัดฝูงผึ้ง แน่นอน มันจึงตกลงไปที่พื้นในทันที

            ตอนนี้พ่อหมียิ่งหิวกว่าเดิม มันโมโหมาก มันตรงเข้าไปใช้อุ้มเท้าที่แสนแข็งแรงตะกุยและเขย่าต้นไม้เพื่อให้รังผึ้งตกลงมาที่พื้น มันควบคุมตัวเองไม่อยู่ ตบฟากอุ้มเท้าไปมาอย่างแรง รังผึ้งแกว่งไปมาและไม่อาจทนแรงกระแทกได้

            รังผึ้งทั้งรังจึงตกลงมาที่พื้น พ่อหมีดีใจมากตรงไปที่รังผึ้ง แต่ฝูงผึ้งทั้งรังไม่ดีใจกับมัน พวกผึ้งรวมตัวกันแล้วก็รุมต่อยมัน ตอนนี้เป็นผึ้งทั้งรัง พ่อหมีทนพวกผึ้งไม่ได้ จึงรีบวิ่งหนีไปยังแม่น้ำ และกระโดดลงไป พวกผึ้งไม่ชอบน้ำนัก และมองหาหมีตัวใหญ่ไม่พบก็พากันบินกลับไปที่รัง พวกมันต้องสร้างรังใหม่อีกครั้ง ส่วนพ่อหมีมันยังคงโมโหและยังหิวอยู่ หิวมากกว่าเดิมอีกด้วย

 

            ช่วยกันขยายความเพื่อสร้างความเข้าใจ

            ๑) ให้ช่วยกันหาคติพจน์และสุภาษิตส่งเสริมความใจเย็น

            ๒) ให้ช่วยกันหาคำสอนของศาสนาต่างๆ ที่กล่าวถึงความใจเย็น

            ในทั้งสองกรณีให้มีอาสาสมัครรวบรวมบันทึกไว้ เพื่อทำเอกสารแจกให้เก็บไว้ โดยลงวันที่ไว้ด้วย

 

ฝึกคุณธรรม

            ๑) ฝึกรู้รอบ : เรื่องนี้เหมาะสมสำหรับสอนเรื่องความใจเย็นหรือไม่ อย่างไร

            ๒) ฝึกแข็งขัน : เราจะแสดงความใจเย็นอย่างเหมาะสมได้อย่างไร  มีความมุ่งมั่นที่จะทำแค่ไหน

            ๓) ฝึกพอเพียง : ความใจเย็นอย่างไร จึงเรียกว่าทำได้อย่าง พอเพียง

                                    - อย่างไรเรียกว่าขาด

                                    - อย่างไรเรียกว่าเกิน

            ๔) ฝึกความยุติธรรม : ความใจเย็นที่ดำเนินไปอย่างมีไม่มีความยุติธรรมเป็นอย่างไร ให้ช่วยกันยกตัวอย่าง

 

กิจกรรมสันทนาการ

๑.     ให้อาสาสมัครยกตัวอย่างเหตุการณ์ต่างๆ ที่ผู้คนไม่เห็นคุณค่าของสันติภาพที่มีอยู่ เช่น ในครอบครัว สังคม ประเทศ และบนโลกใบนี้ แล้วลองให้นึกว่าถ้าตัวอย่างที่ยกมาเกิดมีสันติภาพขึ้น จะมีลักษณะอย่างไร จะมีผลดีอะไรต่อโลกใบนี้บ้าง

 

 

เอนก สุวรรณบัณฑิต  

ปรับจากหนังสือ Discovering the Real Me, Universal Peace Federation Edition