การโกหก

สอนคุณธรรมอย่างไร

ให้มีความพอเพียง

บทที่ 3/1

การไม่โกหก                                                                       

จุดประสงค์ :   เพื่อรู้ รัก และฝึกจนเคยชิน

นิทานคติ  เรื่อง : เด็กเลี้ยงแกะกับหมาป่า  

นานมาแล้ว ยังมีเด็กชายคนหนึ่ง เขาอาศัยในหมู่บ้านกลางหุบเขาเล็กๆ เขามีงานที่ชาวบ้านจ้างให้เขาทำ นั่นก็คือการเลี้ยงแกะ โดยต้องพาแกะไปกินหญ้าที่ทุ่งหญ้าใกล้ๆ ป่าลึก เราเรียกเขาว่าเด็กเลี้ยงแกะ เขามีนิสัยชอบเล่นสนุกคึกคะนอง

ทุกวัน...ทุกวัน...เด็กเลี้ยงแกะคนนี้ จะต้องต้อนฝูงแกะของตน ออกไปหากินหญ้าที่เนินเขาใกล้ชายป่าอยู่สมอมา...และเมื่อเขาได้นำฝูงแกะมาถึงที่หมายแล้ว ก็จะต้องนั่ง เฝ้าเพื่อคอยปกป้องให้พ้นจากการเป็นเหยื่อของหมาป่า เฝ้าอยู่จนกว่าพวกแกะทั้งฝูงจะกินหญ้าเสร็จ ซึ่งมันก็เป็นหน้าที่ประจำวันที่แสนจะน่าเบื่อหน่ายอย่างที่สุดของเขา เมื่อทุกวัน ๆ ต้องทำซ้ำๆแต่หลีกเลี่ยงไม่ได้อย่างนั้น เขาจึงรู้สึกเบื่อหน่ายและแสนที่จะเซ็งอย่างที่สุด

วันหนึ่ง เขาจึงคิดหาเรื่องสนุก ๆ ทำเล่น เพื่อให้คลายความเครียดและเกิดความสนุกสนานขึ้นมาเสียสักหน่อย ขณะที่เขาต้อนฝูงแกะไปกินหญ้าในทุ่งกว้าง เขาจึงตะโกนออกมาว่า 

“ช่วยด้วย ๆ หมาป่าจะมากินลูกแกะแล้ว”

ชาวบ้านได้ยินก็เป็นห่วง จึงพากันคว้าจอบเสียมรีบวิ่งมาช่วยไล่หมาป่า แต่พอมาถึงกลับไม่เห็นหมาป่าแม้แต่ตัวเดียว นอกจากเด็กเลี้ยงแกะที่ยืนหัวเราะงอหายด้วยความสนุกสนานที่หลอกชาวบ้านได้ สร้างความโมโหให้แก่ชาวบ้านเป็นอย่างมาก  แต่อีกฝ่ายเป็นเด็ก ชาวบ้านจึงเพียงแต่ดุและเดินกลับเข้าหมู่บ้านไป 

เด็กเลี้ยงแกะรู้สึกว่าเขาฉลาดที่หลอกผู้ใหญ่ได้ เขาไม่ได้รู้สึกผิดเลยที่โกหก ดังนั้นเขาจึงได้ทำอย่างนั้นอีก 2-3 ครั้ง ด้วยความสนุก คึกคะนอง และแน่นอนชาวบ้านก็ยังมาช่วยทุกครั้ง  

อยู่มาวันหนึ่งหมาป่าแอบลอบเข้ามาในฝูงแกะเข้าจริง ๆ เด็กเลี้ยงแกะตกใจจึงรีบตะโกนร้องเรียกชาวบ้านให้มาช่วย แต่เมื่อชาวบ้านได้ยินจึงพากันพูดว่า 

“เจ้าเด็กเลี้ยงแกะนั้นอีกแล้ว โกหกอีกตามเคยไม่มีหมาป่าจริง ๆหรอก”

เขาตะโกนร้องขอความช่วยเหลือจนหอแหบ คอแห้งไปหมด แต่พวกชาวบ้านทุกคน ก็เคยโดนหลอกอย่างนี้มาแล้วหลายหน จึงไม่สนใจและเดินหนีกันไปหมด  เมื่อไม่มีชาวบ้านคนใดออกมาช่วย หมาป่าจึงกินลูกแกะไปตัวหนึ่ง     

 

 ช่วยกันขยายความเพื่อสร้างความเข้าใจ           

๑) ให้ช่วยกันหาคติพจน์และสุภาษิตส่งเสริมการไม่โกหก           

๒) ให้ช่วยกันหาคำสอนของศาสนาต่างๆ ที่กล่าวถึงการไม่โกหก           

ในทั้งสองกรณีให้มีอาสาสมัครรวบรวมบันทึกไว้ เพื่อทำเอกสารแจกให้เก็บไว้ โดยลงวันที่ไว้ด้วย 

ฝึกคุณธรรม            

๑) ฝึกรู้รอบ : เรื่องนี้เหมาะสมสำหรับสอนเรื่องการไม่โกหกหรือไม่ อย่างไร           

๒) ฝึกแข็งขัน : เราจะไม่โกหกอย่างเหมาะสมได้อย่างไร  มีความมุ่งมั่นที่จะทำแค่ไหน           

๓) ฝึกพอเพียง : การไม่โกหกอย่างไร จึงเรียกว่าทำได้อย่าง พอเพียง                                   

- อย่างไรเรียกว่าขาด                                   

- อย่างไรเรียกว่าเกิน           

๔) ฝึกความยุติธรรม : การไม่โกหกที่ดำเนินไปอย่างมีไม่มีความยุติธรรมเป็นอย่างไร ให้ช่วยกันยกตัวอย่าง 

กิจกรรมสันทนาการ

๑.     ให้อาสาสมัครหากระดาษมาวาดรูปของแกะ 4-5 ตัว และวาดรูปของหมาป่า 1 ตัว จากนั้นตัดทำเป็นหน้ากาก จากนั้นให้ลองเล่นละครตามเนื้อเรื่องของเด็กเลี้ยงแกะ 

เอนก สุวรรณบัณฑิต   ที่ปรึกษาคณะอนุกรรมาธิการคุณธรรมและจริยธรรม สภานิติบัญญัติแห่งชาติเอกสารคุณธรรมและจริยธรรมของสภานิติบัญญัติแห่งชาติ

ปรับจากหนังสือ Discovering the Real Me, Universal Peace Federation Edition