ความเข้าใจเภสัชวิทยาของคาเฟอีน จะทำให้เข้าใจกาแฟได้อย่างแจ่ม ต่อเรื่องของกาแฟกับสุขภาพ ใน series ต่อ ๆ ไป

 

อากาศที่ปางมะผ้าเย็นขึ้นทุกวัน (เอ๊ะตกลงต้องพูดคำว่าเย็นขึ้น หรือเย็นลงเนี่ย อิอิ) ที่จริงก็คงเย็นไปทั่วภูมิภาคแหล่ะ ตอนเช้าๆ ตอนจะลงไปทำงานคว้าเสื้อกันหนาวมาสวมต้องสองชั้นเป็นอย่างต่ำ ๆ แค่พ้นประตูบ้านออกมาครู่เดียวทั้ง ปลายจมูก แก้ม หู และ มือก็เย็นเฉียบ

 

อากาศเย็น ๆ อย่างนี้เราก็มักจะมีอะไรแบบเย็น ๆ เล่นกัน คือยายกาแฟจะชอบเอามือเย็น ๆ ไปจับต้นคอของน้อง ๆ มือเย็น ๆปะทะคอที่อบอุ่น เป็นใครก็สะดุ้งเหย็ง ๆ ผวาจนตัวลอย ล่ะ อิอิ  พอแกล้งชาวบ้านเค้าเสร็จ คราวนี้ก็อยู่อย่างระแวดระวังและ paranoid เพราะให้มือเย็น ๆ แก่ท่าน  มือเย็นนั้นจะถึงตัว  อิอิ 

อากาศเย็น ๆ ของหน้าหนาวเป็นเหตุผลอันควรที่ดึงดูดให้เราไม่ห่างถ้วยกาแฟ  อย่างยายกาแฟก็ต้องสองถ้วยในตอนเช้า จึงจะเริ่มทำงานได้ ถ้วยแรกคือตอนตื่นนอน และอีกถ้วยตอนไปถึงที่ทำงาน

กาแฟถ้วยที่ทำงานกับกาแฟถ้วยที่บ้านให้ความรู้สึกและรสชาติที่ต่างกันเพราะเป็นคนละยี่ห้อ กาแฟที่บ้านจะให้ความสดชื่นและตาสว่างในยามเช้า มองอะไรก็อารมณ์ดี แต่กาแฟถ้วยที่ทำงานให้ความกระปรี้กระเปร่า นึกขึ้นได้ว่าห่างหายจากเรื่องราวของกาแฟไปเสียนาน เลยกลับมาเติมเต็มบันทึก series กาแฟกับสุขภาพ  ต่อเป็นเรื่องว่าด้วยเภสัชวิทยาของคาเฟอีน นะคะเพราะจะทำให้เข้าใจกาแฟได้อย่างแจ่ม ขึ้นเวลาเราจะไปพูดถึง กาแฟกับสุขภาพ ใน series ต่อ ๆ ไป ( แน่  มีการชี้นำว่าจะเป็นละครยาว เอิ้ก ๆๆ)

ความรู้ทางเภสัชวิทยาเกี่ยวกับคาเฟอีน 

คาเฟอีน ( Cafeine) หรือ 1,3,7 trimethyI-xanthine มีคุณสมบัติถูกดูดซึมอย่างรวดเร็วภายใน 45 นาที หลังดื่มและระดับคาเฟอีนในเลือดเริ่มขึ้นตั้งแต่ 15-120 นาที หลังดื่ม คาเฟอีนถูกขจัดออกจากเลือดโดยขับออกทางปัสสาวะเป็นหลัก (สังเกตว่าปัสสวะหลังดื่มกาแฟก็จะมีกลิ่นกาแฟด้วย หอมเป็นพิเศษ  อิอิ )  ระยะเวลาที่ใช้ในการขจัดสำหรับคนหนุ่มสาวประมาณ 2.5-4.5 ชั่วโมง แต่ในคนชราและเด็กเล็กอาจมีนานถึง 80-100 ชั่วโมง เลยทีเดียว(สำหรับตรงนี้ไม่ได้มี ข้ออธิบายเพิ่ม ถึงวัยกลางคนอย่างยายกาแฟนะว่าใช้เวลาในการขจัดไปเท่าไหร่ ประมาณการว่าคงใกล้เคียงกับระดับของคนหนุ่มสาว เพราะหิวกาแฟบ่อยมั่ก  คิคิคิ ) 

ในขณะที่ผู้สูบบุหรี่ และ ผู้ที่กินยาคุมกำเนิดกลับทำให้กาเฟอีนในเลือดถูกขจัดเร็วขึ้น ข้อนี้สำคัญนะ ว่าทำไมผู้ที่กำลังต้องการเลิกบุหรี่  จึงควรเลิกกาแฟไปด้วย เหตุผลสำคัญก็คือ คาเฟอีนเองก็ช่วยเร่งการดูดซึมและการขจัดนิโคตินจากร่างกายด้วยเช่นกัน การขจัดนิโคตินเลือดถ้าเร็วเกินไป จะเป็นการกระตุ้นเร้าให้เกิดความรู้สึกอยากไปด้วย   

นอกจากนี้กระบวนการทางเคมีของคาเฟอีนมีความจำเพาะต่อเผ่าพันธุ์หรือลักษณะเฉพาะของสิ่งมีชีวิตนั้นๆ ดังนั้นการศึกษาผลของคาเฟอีนในสัตว์ทดลองจึงนำมาใช้อธิบายผลในมนุษย์ไม่ดีนัก  เชื่อว่า ผลของคาเฟอีนต่อร่างกาย ออกฤทธิ์ยับยั้ง adenosine receptor การที่แต่ละคนมีปฏิกิริยาไวต่อคาเฟอีนแตกต่างกันเชื่อว่าเป็นผลจาก จำนวน และ ลักษณะของ adenosine receptor มากกว่าความแตกต่างในเรื่องการดูดซึมหรือกำจัดคาเฟอีนจากกระแสเลือด เชื่อว่าการยับยั้ง A2a receptor ลดการหลั่ง GABA จึงออกฤทธิ์ตรงข้ามกับยาคลายกังวล (anxiolytic drugs) กลุ่ม benzodiazepine หรืออาจช่วยการทำงานของ dopaminergic neuron นอกจากนี้ กลไกการออกฤทธิ์อื่นที่เป็นไปได้คือ การเพิ่มระดับสาร cathecholamine ในกระแสเลือด

อาจมีกลุ่มคำศัพท์บางประการที่บางท่าน อาจไม่คุ้นชิน ยังไงก็เลือกเก็บสิ่งที่เป็นประโยชน์ไปใช้ได้ก็แล้วกันนะคะ

ด้วยรัก และ กาแฟ จาก "คุณยาย"กาแฟค่า อิอิ