แลกเปลี่ยนเรียนรู้ ความภูมิใจ/ความสำเร็จ การดำเนินงานทันตฯ ในชุมชน (8) เรื่องเล่า จากศูนย์สุขภาพชุมชนตำบลบ่อทอง อ.หนองม่วง จ.ลพบุรี

 

เรื่องนี้เป็นเรื่องของโครงการบูรณาการส่งเสริมสุขภาพและป้องกันโรคในช่องปากผู้สูงอายุ โดยน้องขนิษฐา ยอดคำ จากศูนย์สุขภาพชุมชนตำบลบ่อทอง อ.หนองม่วง จ.ลพบุรี นี่เองละค่ะ

ความภาคภูมิใจของเธอก็คือ

• เรามีการทำงานเป็นทีม มีการค้นหาสภาพปัญหาในพื้นที่จริงๆ คือ เก็บข้อมูลปัญหาสุขภาพ จากกลุ่มผู้สูงอายุ และนำมาวิเคราะห์ เพื่อที่จะได้นำข้อมูลที่เป็นปัญหามาจัดการ กระบวนเรียนรู้ให้กับผู้สูงอายุ
  ... ปัญหาที่ได้คือ พบว่า ผู้สูงอายุส่วนใหญ่จะมีปัญหาเกี่ยวกับสุขภาพ โรคเรื้อรัง โรคเบาหวาน ความดัน ปวดข้อ ปวดกล้ามเนื้อ โรคกระเพาะ  และผู้สูงอายุส่วนใหญ่ กินหมาก เคี้ยวหมาก สูบบุหรี่ กินเหล้า
  ... ผู้สูงอายุบางคนมีความรู้เดิมๆ ยังขาดความรู้ความเข้าใจในการดูแลทั้งสุขภาพร่างกาย และสุขภาพในช่องปากที่ถูกต้อง
  ... ผู้สูงอายุส่วนใหญ่ไม่ได้รับการตรวจสุขภาพ และสุขภาพช่องปากประจำปี เพราะว่าบางคนต้องอยู่กับบ้าน บางคนต้องออกไปรับจ้าง เพราะฉะนั้น ปีละครั้ง ก็ไม่ค่อยได้รับการตรวจสุขภาพ จะมีก็คือ มีปัญหาเจ็บป่วยมาเลย
• มีการจัดกลุ่มผู้สูงอายุตามสภาพในช่องปากของผู้สูงอายุ ออกเป็น 3 กลุ่ม คือ กลุ่มที่ตรวจพบฟันเต็มปาก กลุ่มที่ตรวจฟันเหลือบางส่วน และกลุ่มที่ไม่เหลือฟันเลย และได้นำกลุ่มมารับการรักษา โดยเริ่มจากการรักษาที่ง่ายๆ
• เอาข้อมูลของเขามาจัดกระบวนการเรียนรู้ ด้านการส่งเสริมสุขภาพทั่วไป และเรื่องของโรคฟัน ให้กับผู้สูงอายุ กิจกรรมเน้นการมีส่วนร่วมกันเป็นกลุ่ม ให้ความรู้กับผู้สูงอายุในเรื่องต่างๆ เป็นเหมือนห้องเรียน
• เวลาที่อยู่ในหมู่บ้าน ส่วนใหญ่ผู้สูงอายุจะอยู่กับลูกหลาน เราก็เลยเสริมในเรื่องการตรวจสุขภาพช่องปากเด็กเล็กให้กับผู้สูงอายุด้วย ก็คือ ฝากผู้สูงอายุดูถึงลูกถึงหลานด้วย

สิ่งที่ได้เรียนรู้จากการทำงาน

• การทำงานเชิงรุก เยี่ยมบ้าน เราออกเฉพาะช่วงบ่าย วันหนึ่งเราได้ 3 บ้าน เพราะว่าส่วนใหญ่ ไปพูดคุยเรื่องทั่วไปด้วย ส่วนใหญ่เขาอยากให้เราออกไป เพราะว่าได้คุยเรื่องโรคต่างๆ สงสัยเรื่องอะไรก็จะถาม บางทีเราตอบได้ก็จะตอบ แต่ว่าส่วนใหญ่เราก็จะออกไปคู่กับพยาบาล

กิจกรรมที่ประสบความสำเร็จ

• มีการทำงานเป็นทีมแบบบูรณาการ หลายๆ ส่วน หลายองค์กร เครือข่ายรวมกัน ครั้งที่หนึ่งอาจจะยากนิดหนึ่ง แต่ครั้งที่สอง ที่สามจะเริ่มรู้ปัญหาของการทำ ก็จะมาปรับแต่ละครั้ง
• มีทีมที่ดี เพราะว่าทีมมีการวางแผนร่วมกัน มาคุยกันก่อนที่จะทำในแต่ละครั้ง มีการแบ่งหน้าที่กัน
• มีการค้นหาปัญหาในพื้นที่จริงๆ เพื่อที่จะเก็บเป็นข้อมูลสำหรับปีต่อไป เพื่อที่จะดูว่า หลังจากที่เข้าร่วมโครงการนี้แล้ว ต่อไปโครงการนี้จะพัฒนามากขึ้นไหม คือ หลังจากที่เขามีความรู้ในเรื่องโรคในช่องปากแล้ว เขาได้ใส่ใจมากขึ้น
• การบริการตรวจ และป้องกันโรคในช่องปากให้กับผู้สูงอายุ ก็พบว่า ผู้สูงอายุบางคนมีแต่เหงือก ไม่มีฟัน ก็ได้คัดเพื่อไปใส่ฟันเทียมได้ด้วย
• ทำให้ผู้สูงอายุได้เรียนรู้หลายๆ เรื่องเกี่ยวกับทั้งโรค สุขภาพร่างกายทั่วไป และสุขภาพช่องปาก เป็นการผสมผสานกัน และเขาสามารถนำมาพัฒนา ส่งเสริมสุขภาพของเขาได้

ปัจจัยความสำเร็จของเธอก็คือ

1. มีการเตรียมงานล่วงหน้า มีการประสานงาน
2. ผู้นำเข้ากับเครือข่ายได้ดี หัวหน้า สอ. เอาใจใส่
3. ชุมชนมีส่วนร่วม
4. มีความเอาใจใส่ผู้สูงอายุ

รวมเรื่องเล่า แลกเปลี่ยนเรียนรู้ ความภูมิใจ/ความสำเร็จ การดำเนินงานทันตฯ ในชุมชน