ผลตอบรับจากการลดขนมกรุบกรอบคือ จากแบบสอบถามถามผู้ปกครอง และผู้ดูแลเด็ก เขาก็บอกว่า ผู้ปกครองดีใจที่ลดค่าขนมตรงนี้ได้ ประหยัด และอยากให้โครงการนี้ทำต่อไปเรื่อยๆ
น้องแสงเดือน แพงภูวา จาก ศูนย์สุขภาพชุมชนบ้านแนงมุด จ.สุรินทร์ ทำโครงการในเรื่อง "ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กลดความสู่สุขภาพดี"
ความภูมิใจมีตั้งแต่ก่อนที่จะเข้าร่วมโครงการนี้
- เพราะว่าได้เข้าร่วมกับเครือข่ายเด็กไทยไม่กินหวานของจังหวัด และจากการที่เราลงไปตรวจสุขภาพช่องปากเด็กในศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก เห็นเด็กกินขนมกรุบกรอบ ช๊อกโกแลต ลูกอมด้วย และอีกอย่างหนึ่งคือ ทางศูนย์ฯ แต่ก่อนจะมีเด็กนำขวดนมมาโรงเรียน และเด็กบางคนก็หลับคาขวดนม
... แต่ตรงนี้ก็คือ หลังจากที่ผู้ดูแลเด็ก ได้รับความรู้ และเข้าอบรม เขาให้ความสนใจเรื่องขวดนมเด็ก แต่ก่อนครูผู้ดูแลใช้วิธีขู่เด็กก่อน ก็เปลี่ยนมาเป็น บอกว่า "เด็กคนอื่นๆ ก็จะไม่เห็นเขากินเลย" ... คือ เน้นให้ดูตัวอย่างจากเพื่อน และเขาก็นำมาบอกผู้ปกครอง และสอนกันเองด้วย- ตอนแรกๆ ผู้ปกครองไม่ให้ความสนใจสุขภาพช่องปากเด็ก คือ เวลาไปตรวจสุขภาพช่องปาก แล้วมีฟันผุ ก็ให้ใบนัดไป แต่ผู้ปกครองไม่ค่อยพาเด็กมารับบริการ หลังจากเราทำโครงการนี้ ก็ได้ให้ความรู้แก่ผู้ปกครอง เรื่องการป้องกันโรคฟันผุ และโรคที่เกิดจากการรับประทานอาหารหวานมากเกินไป
... เพราะจากการสำรวจข้อมูล พบว่าเด็กในศูนย์ฯ ส่วนใหญ่จะนำขนมกรุบกรอบมาโรงเรียน คือ จากการสำรวจ 51 คน จะมีเด็กนำขนมกรุบกรอบมาโรงเรียน 33 คน ซึ่งผู้ปกครองจะซื้อให้ เพราะว่าเด็กงอแงถ้าไม่ได้ขนม
... และในศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก จะมีการจัดอาหารกลางวันที่เป็นของหวานเป็นส่วนมาก อาหารว่างตอนบ่ายก็จะเป็นขนมปังปี๊บ ... คือ เราอยากจะลดการบริโภคตรงนี้ อยากให้มีเมนูอาหารที่มีประโยชน์ และอยากให้มีการจัดผลไม้เป็นอาหารว่างแทนขนมปังปี๊บ เลยได้มีการจัดอบรมผู้ปกครอง ให้ความรู้เกี่ยวกับภาวะโภชนาการ กับการจัดอาหารที่ประโยชน์ ประโยชน์ของการรับประทานอาหารเช้า
... จากการสำรวจข้อมูล จะมีเด็กรับประทานอาหารเช้ามาค่อนข้างน้อย ส่วนมากผู้ปกครองจะไม่ค่อยมีเวลา ก็จะซื้อขนมให้ ... ผู้ปกครองก็ยอมสละเวลาทำงานมาอบรม เพราะเขาอยากได้ความรู้ตรงนี้ เขาก็ให้ความร่วมมือ
... การเข้าไปศูนย์เด็ก ไปครั้งแรกๆ เด็กก็จะกลัว แต่พอไปบ่อยๆ ก็จะเริ่มชิน ตอนแรกๆ ก็ไปตรวจสุขภาพช่องปาก บางทีก็ไปเล่านิทานให้เด็กฟัง ใช้นิทานที่กองทันตฯ ส่งไปให้ เช่น เรื่องช้างน้อย นางฟ้า ตาโต้ง หนังสือสนับสนุนให้ สอ. ซึ่งมีทันตาภิบาลอยู่ ก็จะนำไปใช้เล่าที่ศูนย์เด็กฯ
... จากการที่เราได้อบรม ทำให้ผู้ปกครองสนใจดูแลสุขภาพช่องปากเพิ่มมากขึ้น ถ้านัดเด็กไปทำฟัน ก็ตอบรับดีมาก ก็รู้สึกภูมิใจที่เขาให้ความสำคัญตรงนี้- หลังจากอบรม ก็ได้จัดทำกฎกติกาของศูนย์พัฒนาเด็กเล็กร่วมกัน กับผู้ปกครอง ผู้ดูแล และกรรมการศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก
- กฎกติกาในศูนย์พัฒนาเด็กเล็กที่ได้ คือ
1) ไม่ให้มีลูกอมในศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก ถ้าเด็กเอามา ครูผู้ดูแลเด็กจะยึดไว้ก่อน และคืนให้ตอนกลับบ้าน ... พอหลังมีกฎตรงนี้ จากที่ทุกคนเอามา ก็เหลือเอามาเพียง 5 คน
2) เรื่องอาหาร จากตอนแรกที่อาหารว่างหลังจากอาหารกลางวันจะเป็นพวก ขนมหวาน ตอนนี้ก็จัดเป็นมีผลไม้ 4 วันต่อสัปดาห์ และขนม เป็นถั่วเขียวต้มน้ำตาล ... ส่วนขนมว่างตอนบ่ายก็เปลี่ยนเป็นผลไม้กันหมด
3) และจะมีการออกกำลังกายกลางแจ้งสัปดาห์ละ 1 ครั้ง
... สำหรับกติกาที่เราได้จากการประชุมครั้งแรก และตอนนี้ก็ยังทำกันอยู่- ผลตอบรับจากการลดขนมกรุบกรอบคือ จากแบบสอบถามถามผู้ปกครอง และผู้ดูแลเด็ก เขาก็บอกว่า ผู้ปกครองดีใจที่ลดค่าขนมตรงนี้ได้ ประหยัด และอยากให้โครงการนี้ทำต่อไปเรื่อยๆ
- เขาเห็นเรื่องประหยัดมาก่อน และให้ความสำคัญเรื่องสุขภาพของลูกมากขึ้น จากแต่ก่อนนัดทำฟันไม่ค่อยมีมา แต่เดี๋ยวนี้ ก็คือ ถ้านัดก็มาทุกคน ก็มีความรู้สึกภูมิใจตรงนี้ด้วย เพราะว่ามีการนัดมาเคลือบฟลูออไรด์ ผู้ปกครองก็ให้ความสนใจมากขึ้น
- ความภูมิใจอีกเรื่องคือ ครูผู้ดูแลเด็กมีความกระตือรือร้นในการทำงาน เขาก็มีความกระตือรือร้นในการช่วยงาน ไม่ว่าจะเป็นกฎกติกาต่างๆ ตรงนี้ ก็จะมีการบอกกันว่า เรามีกฎกติกาแล้วนะ เราไม่ควรนำขนมมา ผู้ปกครองก็ให้ความร่วมมือดี
... ชุมชนก็ให้ความร่วมมือทุกอย่าง ในการเข้าไปให้ความรู้ ไม่ว่าจะเป็นที่ศูนย์เด็ก หรือที่อนามัย มีการให้คำแนะนำ ถ้าวันไหนมีการตรวจฝากครรภ์ ก็จะมีพยาบาลมาให้ความรู้เรื่องฟันให้ เป็นการทำงานร่วมกัน- อีกอย่างคือ นายก อบต. ท่านเคยไปประชุมเครือข่ายไม่กินหวานของจังหวัดสุรินทร์ เขาก็ให้ความสนใจ คิดว่ ครั้งต่อไปจะประสานกับนายกฯ เพื่อขอทุนด้วย
... เพราะว่าชุมชนอยากให้มีโครงการ คือ พอเราทำกฎกติกาเสร็จ ก็จะมีการประชุมใหญ่อีกครั้งหนึ่ง จะมีการทำนโยบายร่วมกัน นำเสนอข้อมูลต่อผู้นำชุมชน
... ซึ่งชุมชนอยากให้มีการประชาสัมพันธ์ เสียงตามสายเดือนละ 2 ครั้ง คือ ให้ความรู้เกี่ยวกับทันตสุขภาพ และเทคนิคการปฏิบัติต่อชุมชน และจัดให้มีการแข่งขันการประกวดหนูน้อยฟันดี มีการเขียนคำขวัญ และการจัดบอร์ดให้ความรู้ในชุมชน และชุมชนก็เสนอว่า เราอาจควบคุมการขายตรงนี้ได้ แต่เราควรเน้นการให้ความรู้- อีกอย่างคือ ได้รับการสนับสนุนความรู้จากทันตแพทย์ รพ. กาบเชิง และจากการอบรมที่ขอนแก่น คือ ได้กำลังใจจากความรู้ตรงนี้ และอยากทำงานเกี่ยวกับศูนย์เด็กเล็กตรงนี้
สิ่งที่ได้เรียนรู้
- การทำงานโครงการตรงนี้ เป็นโครงการแรกที่ได้ทำกับคนที่มาจากข้างนอก ได้เรียนรู้การทำงานกับคนวิชาชีพอื่น และได้เรียนรู้การทำงานเกี่ยวกับการทำงานโครงการมากขึ้นว่า การทำงานแต่ละอย่างต้องทำอย่างไรบ้าง ... ทำให้เรารู้จักการทำงานโครงการมากขึ้น ได้เรียนรู้การทำงานจากพี่ๆ จากพื้นที่อื่นด้วย และเกิดแนวคิดว่า ต่อไปจะเน้นการทำงานเชิงรุกมากขึ้น ก็คือจะประสานศูนย์เด็กต่อไป
- อีกอย่างหนึ่งคือ การทำงานกับชุมชน ในพื้นที่นี่ ความสำคัญปากท้องของชาวบ้านต้องเป็นใหญ่ และใช้เวลาในการประชุมให้น้อยที่สุด อย่ารบกวนเวลาเขามากเกินไป จึงจะได้รับการสนับสนุน
กิจกรรมที่ประสบผลสำเร็จ
- มีเมนูอาหารที่มีประโยชน์สำหรับเด็ก ที่เกิดจากผู้ปกครอง และครูพี่เลี้ยงที่ร่วมกันจัดขึ้น หลังจากที่ได้รับความรู้ เปลี่ยนไปเยอะ และเมนูอาหารว่างจะเป็นผลไม้ทั้งหมด
- จุดแข็งที่นี่จะมีกิจกรรมการแปรงฟัน ของเด็กอยู่แล้ว ที่ครูผู้ดูแลเด็กเขาจะแบ่งเป็น 2 กลุ่ม คือ กลุ่มเด็กเล็ก และกลุ่มเด็กโต คือ เขาจะเน้นให้ไปแปรงด้วยกัน คือ ให้กลุ่มเด็กเล็ก ดูตัวอย่างจากพี่เด็กโตว่า พี่เขาแปรงอย่างไร และมีครูผู้ดูแลเด็กตรวจอีกรอบหนึ่ง หลังจากที่เด็กแปรงฟันเสร็จแล้วว่าสะอาดหรือเปล่า
สิ่งที่จะทำต่อไป คือ ... จะประยุกต์จากตรงนี้ คือ คนไหนที่แปรงฟันยังไม่สะอาด ก็จะแนะนำผู้ปกครองต่อ และใช้งบประมาณจาก อบต.
ปัจจัยความสำเร็จ การทำงานโครงการนี้ของน้องแสงเดือน กลุ่มช่วยกันสรุปได้ว่า
- มีความตั้งใจ และยินดีที่จะทำโครงการ เช่น เล่านิทาน มีบุคลิกยินดี และเต็มใจที่จะทำงานนี้
- ทำงานไม่เลือกงาน ทำไปหมดร่วมกัน บูรณาการเก่ง
- มีมนุษยสัมพันธ์ นิสัยประจำตัว เข้ากับคนง่าย อาจจะวิธีได้ทั้งคู่ win-win รวมไปถึงเครือข่าย ศูนย์เด็ก อบต. เพราะว่าน้องเขาได้งาน ศูนย์ฯ ก็ได้ผลงาน อบต. ก็ได้งาน ขึ้นอยู่กับการประสานงาน มีการประสานงานที่ดี
- ผู้นำชุมชนเห็นความสำคัญของงานสุขภาพ เช่น นายกไปร่วมอบรมไม่กินหวาน รับรู้ปัญหาด้วยตัวเอง
- มีความเสียสละ
- ชุมชนมีส่วนร่วม ผู้ปกครองให้ความร่วมมือที่ดี
น้องเขาเล่าได้ลื่นไหลดีมากเลยค่ะ แหม ... ก็ทำมากับมือนี่เน๊าะ
รวมเรื่องเล่า แลกเปลี่ยนเรียนรู้ ความภูมิใจ/ความสำเร็จ การดำเนินงานทันตฯ ในชุมชน
