วันนี้ขอนำเรื่องการทำแผนชุมชน มาเล่าสู่กันฟัง จากการทำแผนชุมชน ม.5 ต.บางใบไม้ อ.เมืองสุราษฎร์ธานี ในเดือน พฤศจิกายน 2550 มีคนเข้าร่วมจัดทำแผน 53 คน จากครัวเรือนทั้งหมด 70 ครัวเรือน คิดเป็นร้อยละ 70 ของครัวเรือนทั้งหมด มีเจ้าหน้าที่จากหน่วยงานต่างๆ จัดทำร่วมด้วยช่วยกัน ได้แก่ หน่วยงานจากสำนักงานเกษตรอำเภอ สำนักงานสาธารณสุข สำนักงานปกครองท้องถิ่น และสำนักงานพัฒนาชุมชน 4 ฝ่ายด้วยกัน 
ขั้นตอนการดำเนินการตั้งแต่เจ้าหน้าที่แต่ละฝ่ายที่รับผิดชอบ ได้ทำการอธิบายในจุดอ่อนและจุดแข็งของหมู่บ้านในยุทธศาสตร์ 5 ด้าน และการบูรณาการในกลุ่มต่างๆ จนกระทั่งมาถึงด้านอาชีพและปากท้องของคนในหมู่ 5 ในการนำเสนอของแต่ละกลุ่ม ซึ่งรวบรวมได้ทั้งหมดในด้านอาชีพรวม 13 โครงการ และสรุปยอดในโครงการคัดเลือกเหลือ 5 โครงการ และนำเสนออีกรอบ เพื่อการเสนอแผนให้เหลือเพียง 1 โครงการ ซึ่งก็คือ โครงการเลี้ยงไก่ไข่เพื่อเป็นอาชีพเสริมเพิ่มรายได้แก่แม่บ้านเกษตรกร มีคะแนนสนับสนุน 48 เสียง จากทั้งหมด 53 คน เป็นอันว่าโครงการเลี้ยงไก่ไข่เพื่อเสริมรายได้ ได้เกิดเป็นโครงการที่มาจากแผนชุมชนโดยแท้จริง โดยการดำเนินการของประธานศูนย์บริการและถ่ายทอดเทคโนโลยีการเกษตรประจำตำบลบางใบไม้ เป็นผู้เขียนโครงการเลี้ยงไก่ไข่เพื่อเสริมรายได้ ไก่ 100 ตัว งบประมาณ 120,000 บาท ที่สรุปส่งไปยังสถานคุ้มครองและพัฒนาอาชีพภาคใต้ (บ้านศรีสุราษฎร์) จังหวัดสุราษฎร์ธานี ที่เป็นหน่วยงานของรัฐ เพื่อขอสนับสนุนงบประมาณในจำนวน 120,000 บาท 
และขณะนี้กลุ่มได้รับงบประมาณดังกล่าวเรียบร้อยแล้ว และอยู่ระหว่างการดำเนินงาน ต่อไป และจากการได้พุดคุยกับชาวบ้าน รู้สึกว่าพวกเขาจะมีความพอใจเป็นอย่างมากกับผลงานและความสำเร็จที่แม้จะเป็นการเริ่มต้น แต่เป็นการทำงานที่พวกเขามีส่วนร่วมด้วยความตั้งใจและจะทำให้ดีที่สุด
แผนชุมชน (จากชุมชนแท้จริง)
เป็นความต้องการของชุมชนอย่างแท้จริง
สวัสดีครับ......คุณน้องหนุ่ย ครับ ผมอ่านแล้วอย่างผ่าน ๆ ขอแลกเปลี่ยนเรียนรู้ก็แล้วกันครับ .......การมาประชุมในชุมชน เพื่อต้องการทำแผนชุมชน หรือทำโครงการครับ ถ้าทำโครงการก็คงเป็นอย่างที่บันทึกมาครับ......
แต่การทำแผนชุมชน (ผมไม่แน่ใจว่าใช่คำนี้หรือเปล่า?) การทำแผนไม่ต้องการว่าจะได้โครงการครับ แผนชุมชน ควรจะเป็น แผนยุทธศาสตร์ แผนปฏิบัติการ และแผนบูรณาการ อย่างนั้นหรือเปล่าครับ......
แล้วการทำแผนฯ โดยที่ไม่เริ่มต้นที่แผนแม่บทชุมชนก่อน ก็จะไม่รู้อนาคต ไม่รู้ว่าเป้าหมายปีนี้ ปีหน้า ปีต่อไปจะทำอะไรกันบ้าง และไม่ทราบทิศทาง คือความไม่จน อีกนานมั้ย? ความไม่เจ็บขนาดเบา ขนาดปานกลาง และขนาดหนัก เมื่อใด อย่างไร?ที่ควรจะทำกันในหมู่บ้าน ความไม่โง่เพราะมีการเรียนรู้อย่างไร? อนุบาลฝากไว้กับใคร? ประถมฝากครูประถมได้หรือไม่? ถ้าไม่พอทำอย่างไร? มัธยมอีก อยากให้คนในหมู่บ้านเราเรียนสูง ๆ แค่ไหน? ให้เขาเรียนแล้วทิ้งบ้านเกิดเมืองนอน ถ้าไม่ให้เป็นอย่างนั้นควรให้การเรียนรู้แบบใด? หรือ ความไม่อด อะไรทำนองนี้
นี่คือแผน ขั้นตอนต่อไปคือ ปฏิบัติ ทำอย่างไร? ฟื้นฟูหมู่บ้านเราอย่างไร? ปีนี้ทำเรื่องอะไรก่อน? ทำตามกำลังความสามารถ .....แล้วใครมาช่วยบ้าง ที่มากัน 4 กระทรวงหลักนี้ปีหน้าจะมาอีกหรือเปล่า? แล้วทำอย่างนี้ในปีหน้าได้มั้ย? ถ้าไม่มีงบฯ เราจะทำต่อมั้ย? อะไรทำนองนี้ครับ
แผนชุมชนจะออกมาว่า เดือนนี้จะทำอะไร?ได้บ้าง เดือนจะทำอะไรอีก เดือนที่สาม จนถึงเดือนสิบสอง รู้หมด รู้ทุกเดือนครับนี่เฉพาะปี 51 แล้วปี52 ปี53 จะทำอะไร?อีก ชาวบ้านต้องรู้ชะตาชีวิตตัวเองครับ
ขอแลกเปลี่ยนเท่านี้ก่อนครับ
เห็นด้วยกับความคิดเห็นที่ 1 ข้างบนเป็นอย่างยิ่งครับ บางทีอาจต้องต้องเร่งสร้างความรู้ความเข้าใจของนักส่งเสริมอย่างเร่งด่วนมังครับ
หวัดดีครับ
ขอบคุณสำหรับการแลกเปลี่ยนนะคะ อันที่จริงตามที่คุณสมพงศ์ ว่ามาก็ถูกต้องค๋ะ แต่แผนชุมชนนี้เราสามารถนำมาเรียกได้หลายชื่อ ให้คนที่มานั่งร่วมดำเนินการกับเราที่เป็นระดับรากหญ้าได้เข้าใจกันง่ายๆ ในแผนชีวิตหรือแผนแม่บทชุมชน หรือว่าแผนหมู่บ้าน โดยที่ใช้ข้อมูลพื้นฐานของท้องถิ่นตัวเองเป็นหลักในการจัดทำ โดยที่ไม่สามารถลอกเลียนแบบใครได้ เพื่อจะนำให้ได้มาซึ่งแผนชุมชนที่เข้าใจและนิยมเรียกกัน มาพัฒนาคนโดยยึดหลักการพึ่งตัวเองให้มากที่สุด โดยที่นำเอาศักยภาพ ทรัพยากร ภูมิปัญญา และวิถีชีวิต สิ่งแวดล้อมในพื้นที่มาเป็นตัวตั้ง เพื่อกระตุ้นให้ชุมชนมีการตื่นตัวเข้ามามีบทบาทและร่วมแก้ไขปัญหาอย่างจริงจัง เพื่อสร้างกระแสวาระชุมชนให้เกิดขึ้นและมองเห็นคุณค่าในอนาคตร่วมกัน
ตัวชี้วัดในแผนชุมชนที่มีคุณภาพ
1. ต้องมีส่วนร่วมของตัวแทนครัวเรือนร่วมกันจัดทำ มากกว่าร้อยละ 70 ของครัวเรือนทั้งหมด
2. มีลายลักษณ์อักษรปรากฏให้เห็นกันชัดๆ
3. มีกิจกรรมที่พึงตัวเองได้
4. มีหน่วยงานเข้ามารับรู้ชี้แนะขยายความ
ส่วนงบประมาณมีหรือไม่มีเราก็ต้องทำ ในแผนชีวิตเราจะให้ใครที่ไหนเขามากำหนดชีวิตคนบ้านเรา จริงหรือไม่ สิ่งสำคัญเหนืออื่นใดขอให้มีความสุขกับสิ่งที่ทำและสิ่งนั้นถูกต้องก็พอ ขอบคุณสำหรับการแลกเปลี่ยนอีกครั้ง และยินดีรับคำแนะนำค่ะ
หนูอยากทราบว่าหนูจะติดต่อพี่ได้อย่างไร หนูสนใจเศรษฐกิจพอเพียงของพี่ค่ะ หน
หนูสนใจเศรษฐกิจพอเพียงของพี่ ไม่ทราบว่าหนูจะติดต่อพี่ได้ยังไงค่ะ ขอเบอร์โทรติดต่อพี่ได้หรือเปล่าค่ะ