การดำเนินงานโรงเรียนส่งเสริมสุขภาพในระดับมัธยมศึกษา

ชื่อเรื่อง        การดำเนินงานโรงเรียนส่งเสริมสุขภาพในระดับมัธยมศึกษา :    
                      ศึกษาเฉพาะกรณี   โรงเรียนบรรหารแจ่มใสวิทยา 5 
                       อำเภอสองพี่น้อง 
                      จังหวัดสุพรรณบุรี
ผู้วิจัย             นายวีรพล  มณีพงษ์
สังกัด           โรงเรียนบรรหารแจ่มใสวิทยา 5 
                       สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาสุพรรณบุรีเขต 2
ปีที่พิมพ์       พ.ศ.2550 
                                                                       บทคัดย่อ                               
                        การวิจัยครั้งนี้มีความมุ่งหมายเพื่อศึกษากระบวนการดำเนินงานตามองค์ประกอบโรงเรียนส่งเสริมสุขภาพ  และผลของการดำเนินงานที่มีต่อการพัฒนาโรงเรียนบรรหารแจ่มใสวิทยา 5  อำเภอสองพี่น้อง  จังหวัดสุพรรณบุรี  สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาสุพรรณบุรีเขต  2  โดยผู้วิจัยนำแนวคิดการบริหารจัดการแบบมีส่วนร่วม (Participative  Management : PM)  มาเป็นกรอบในการศึกษาและวิเคราะห์ข้อมูล  ผู้วิจัยเน้นการรวบรวมข้อมูลทั้ง  2  ส่วน  กล่าวคือ  การรวบรวมข้อมูลในภาคเอกสาร (Documentary  Studies)  และรวบรวมข้อมูลภาคสนาม  (Field  Studies)  ซึ่งได้แก่  การสังเกต  การสัมภาษณ์  และการพูดคุยสนทนา  โดยวิเคราะห์ข้อมูลและนำเสนอผลการวิจัยแบบพรรณาวิเคราะห์ (Analytical  Description หรือ Descriptive  Analysis)  กระบวนการดำเนินงานทั้ง  10  องค์ประกอบของโรงเรียนส่งเสริมสุขภาพ                         
ผลการวิจัยปรากฏดังนี้                                               
                            1.  นโยบายของโรงเรียน  พบว่าผู้มีส่วนเกี่ยวข้องในระดับโรงเรียนได้ร่วมปรึกษาหารือและระดมความคิดกำหนดนโยบายด้านการส่งเสริมสุขภาพของโรงเรียน  เปิดโอกาสให้ครูและบุคลากรแสดงความคิดเห็นอย่างกว้างขว้าง  เมื่อจัดทำนโยบายสำเร็จ  ได้ทำการเผยแพร่แก่คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานของโรงเรียน  ผู้ปกครองนักเรียน  และนักเรียนให้ทราบโดยทั่วกัน                                               
                             2.  การบริหารจัดการในโรงเรียน  พบว่า  การกำหนดผู้รับผิดชอบ  ได้แต่งตั้งในรูปคณะกรรมการ  พิจารณาจากความรู้  ความสามารถ  และงานที่ปฏิบัติประจำ  โดยกำหนดบทบาท  ภารกิจเป็นลายลักษณ์อักษร  สำหรับรูปแบบการบริหารจัดการของผู้บริหารโรงเรียน  พบว่ามีความเป็นประชาธิปไตย  ส่งผลให้ผู้ร่วมงานกล้าแสดงความคิดเห็นและเต็มใจให้ความร่วมมือในการดำเนินงาน                                               
                               3.  โครงการร่วมระหว่างโรงเรียนกับชุมชน  พบว่าทั้งสองร่วมประสานการดำเนินกิจกรรมเพื่อให้ผู้เรียนมีสุขภาพที่แข็งแรงปราศจากโรค  กิจกรรมที่จัดขึ้นมีหลากหลายทั้งการให้ความรู้และฝึกประสบการณ์จริงร่วมกับองค์กรที่ตั้งอยู่ใกล้เคียง  เช่น  สถานีอนามัย  สถานีตำรวจ  โรงพยาบาล  ภูมิปัญญาท้องถิ่น  ฯลฯ  ส่งผลให้นักเรียนตระหนักในสุขภาพและตั้งใจร่วมกิจกรรม                                               
                               4.  การจัดสิ่งแวดล้อมในโรงเรียนที่เอื้อต่อสุขภาพ  พบว่าโรงเรียนพัฒนาสิ่งแวดล้อมทางกายภาพและสิ่งแวดล้อมทางนามธรรมควบคู่กัน  ทั้งนี้เพื่อให้โรงเรียนมีมาตรฐานทางสุขาภิบาล  ส่วนนักเรียนนอกจากได้รับสวัสดิการที่ดีจากโรงเรียนแล้ว  ยังได้รับการพัฒนาคุณธรรมจริยธรรมด้วยแนวทางโรงเรียนวิถีพุทธ  กระทั่งได้รับประกาศเกียรติคุณจากหน่วยงานหลายๆแห่ง                                               
                                 5.  บริการอนามัยโรงเรียน  พบว่านักเรียนแกนนำเยาวชนสาธารณสุขในโรงเรียน(ยสร.)  มีบทบาทส่งเสริมสุขภาพร่วมกับครูอย่างเข้มแข็ง  บริการอนามัยที่นักเรียนได้รับจากโรงเรียน  อาทิ  การตรวจและแก้ไขปัญหาสุขภาพ  การจัดหายาและเวชภัณฑ์ประจำห้องพยาบาล  การประกันอุบัติเหตุหมู่  การบำบัดผู้ติดบุหรี่  การบริการชุมชน  ฯลฯ  ได้ส่งผลดีต่อสุขภาพนักเรียนโดยรวม                                               
                                  6.  สุขศึกษาในโรงเรียน  พบว่าโรงเรียนเน้นให้นักเรียนฝึกการทำงานเป็นทีมสามารถร่วมงานกับครู  ประสานกับผู้ปกครองและให้ความร่วมมือกับหน่วยงานราชการ  ผลจากการดำเนินกิจกรรมหลากหลายประเภท  ทำให้เกิดภาพลักษณ์ที่ดีต่อสถานศึกษา  ส่วนนักเรียนโดยภาพรวมมีสุขภาพกายและสุขภาพจิตที่ดี                                               
                                   7.  โภชนาการและอาหารที่ปลอดภัย  พบว่าโรงเรียนเน้นการให้นักเรียนได้รับประทานอาหารกลางวันครบทุกคนด้วยอาหารที่สะอาด  ปลอดภัย  นักเรียนแกนนำจากโครงการ  อย.น้อย  มีบทบาทร่วมกับครูผู้รับผิดชอบในด้านดังกล่าว  นอกจากนี้หน่วยงานทางด้านสาธารณสุขได้รับเชิญจากโรงเรียนมาเป็นวิทยากรให้ความรู้แก่นักเรียนและผู้จำหน่ายอาหารในโรงเรียนอย่างต่อเนื่อง  ส่งผลให้งานโภชนาการของโรงเรียนในปัจจุบันมีความเป็นระบบมากขึ้น                                               
                                     8.  การออกกำลังกาย  กีฬา  และนันทนาการ  พบว่าโรงเรียนเปิดกิจกรรมในด้านดังกล่าวให้นักเรียนเลือกหลากหลายกิจกรรม  มีการทดสอบสมรรถภาพทางกายของนักเรียนในทุกระดับชั้น  นอกจากนี้  ยังมีการเสริมสมรรถภาพทางกายด้วยการกายบริหารร่วมกันทั้งครูและนักเรียนทุกเช้าของวันพฤหัสบดี  การจัดแข่งขันกีฬาภายในที่เปรียบได้กับสนามทดสอบศักยภาพการบริหารจัดการแบบมีส่วนร่วมของนักเรียน  ได้ส่งผลดีต่อสุขภาพนักเรียนและเกิดความกลมเกลียวในหมู่คณะ                                               
                                      9.  การให้คำปรึกษาและสนับสนุนทางสังคม  พบว่าโรงเรียนนำระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนมาใช้ในกระบวนการดังกล่าว  โดยเน้นการประสานร่วมมือของผู้เกี่ยวข้องทุกๆฝ่าย  ให้เป็นเจ้าภาพร่วมกันเพื่อแก้ไขปัญหาของนักเรียนในด้านการเรียน  ด้านความประพฤติและด้านการครองชีพ  กระทั่งมีผลงานเป็นที่น่าพอใจจนได้รับประกาศเกียรติคุณยกย่องจากหน่วยงานต่างๆ                                                
                                        10.  การส่งเสริมสุขภาพบุคลากร  พบว่านอกจากการเชิญชวนให้ครูและบุคลากรลด  เลิกบุหรี่และสุรา  หันมาออกกำลังกายและเล่นกีฬาเพื่อสุขภาพมากขึ้นแล้วโรงเรียนยังบรรจุโครงการตรวจสุขภาพประจำปีแก่ครูและบุคลากร  โดยอำนวยความสะดวกด้านการเบิกจ่ายให้  ปัจจุบันจึงพบว่าครูและบุคลากรของโรงเรียนบรรหารแจ่มใสวิทยา 5  เกือบทั้งหมดมีสุขภาพแข็งแรง  มีขวัญและกำลังใจขับเคลื่อนงานการศึกษาให้เจริญก้าวหน้าจนเป็นที่ปรากฏชัดแจ้งในปัจจุบัน