จากการที่เราคุยกับผู้สูงอายุ ก็จะเป็นประโยชน์ทั้งนั้น ... เราก็ไม่ใช่เพียงแต่จะบอกว่า ใช่ หรือไม่ใช่ แต่จะเปิดให้ท่านได้เล่าได้คุย และเราก็จะได้สิ่งนั้น

 

จากบันทึกนี้ .. 3 ปี โครงการฟันเทียมพระราชทาน .. และบันทึกนี้ ... แบบทดสอบ OIDP ง่ายๆ ... ได้ผล .. ก็ทำให้ผู้ประเมินผลโครงการฟันเทียมพระราชทาน เป็นบื้อได้เหมือนกัน ว่า แล้วเราจะคุยกับผู้สูงอายุรู้เรื่อง รู้ราวไหมเนี่ยะ

คุณรัตนา ค่ะ ผู้ร่วมงานมือหนึ่งของ อ.พัชราวรรณ จาก คณะทันตแพทย์ ม.เชียงใหม่ ก็ได้นำประสบการณ์มาเล่าสู่กันฟัง ในเรื่องการเข้าหา เอ๊ย การเข้าไปพูดคุยกับผู้สูงอายุ ... เธอแอบบอกเหตุผลด้วยว่า ทำไมเธอชอบงานผู้สูงอายุ ... อิอิ ก็เพราะว่า เธอจะมีความรู้สึกว่า เป็นเด็กอยู่ตลอดไงคะ ยังไง๊ ยังไง ผู้สูงอายุก็ต้องมีอายุมากกว่า ... เวลาเราคุยกับผู้สูงอายุ เราก็แทนตัวเราว่า "หนู" ได้ ... ทั้งๆ ที่อายุ กว่า 50 นี่แล้วละค่ะ ... เหมียนกันเลย อิอิ

ทีนี้ มาถึงเรื่องเล่าประสบการณ์จากคุณรัตนาละค่ะ ว่า เธอมีอะไรมาเล่าให้พวกเราได้ฟัง และเบาใจขึ้นเป็นกอง ... เธอบอกไว้ว่า

  • การไปพูดคุยกับผู้สูงอายุ ต้องใช้ความเป็นเด็ก ความอ่อนน้อมถ่อมตน
  • การสัมผัสเพื่อสร้างความอบอุ่นใจจะใช้ได้ดีมาก ทั้งตัวเรา และตัวผู้สูงอายุ เพราะตัวเราจะได้มีความมั่นใจ และตัวผู้สูงอายุจะรู้สึกเป็นกันเอง ... แต่ระวังเรื่องการวางตัว กับผู้สูงอายุต่างเพศนิดหนึ่ง แต่ก็ไม่ค่อยเจอปัญหาเท่าไร
  • แนะนำตัวเองว่า มาจากไหน หรืออย่างไร ที่เจอ ... ถ้าแนะนำตัวมาจาก คณะทันตแพทย์ หรือ รพ. ท่านก็จะอยากจะคุยด้วย เพราะปกติท่านก็จะชอบคุยอยู่แล้ว
  • เวลาคุย เปิดโอกาสให้ผู้สูงอายุได้คุย บอกเล่าเรื่องราวของท่านด้วย ตอนแรกๆ เราอาจจะไม่ได้ข้อมูลของท่านสักเท่าไร เพราะท่านจะถามเรื่องกับเราเสียมากกว่า
  • เราควรมีความรู้เรื่องต่างๆ นานา เรื่องเกี่ยวกับหมอ การรักษา ก็ต้องมีพอประมาณด้วย แต่ถ้าตอบไม่ได้ ก็ต้องเอ่ยขอไปถามหาข้อมูลก่อน และมาตอบให้อีกครั้งหนึ่ง คือ ให้ท่านได้อุ่นใจว่า ได้ถามเรา และได้คุยกับเรา
  • ถามสารทุกข์สุขดิบท่านบ้าง เป็นอย่างไร สบายดีหรือเปล่า ก็จะเจอคำถามที่ไหลออกมา ถึงสิ่งที่ท่านอยากจะเล่า
  • ปัญหาอีกอันหนึ่ง คือ เทคนิคที่ยิงคำถามของเรา ให้สิ่งที่ท่านเล่ามานั้น ตรงกับคำถามของเรา ถ้าเราพยายามตั้งใจที่จะฟังท่าน เราก็จะได้ข้อมูลตรงนั้น แต่ถ้าเรายังไม่เข้าใจ ก็ถามกลับ เพราะว่า ทุกสิ่งที่ท่านนั้นมีประโยชน์ ทั้งข้อมูลและอื่นๆ ... เช่น ตัวเองตอนนี้ มีตำราสมุนไพรเก่าๆ มากมาย เพราะท่านเอามาให้ รวมทั้งประวัติศาสตร์เมืองเหนือ ท่านเอามาให้เราหมดเลย
  • และถ้าถามเรื่องวันเดือน ปี เกิด ทางเหนือจะมีศัพท์เฉพาะ เราก็ต้องมีคู่มือไปด้วย
  • ผู้สูงอายุจะชอบเล่าถึงความหลัง กิจกรรมอะไรที่ท่านเป็น hero พวกนี้ก็จะมีประโยชน์สำหรับเรามากด้วย
  • สร้างมิตรภาพ ... ด้วยความช่างพูด ช่างคุย จริงใจกับผู้สูงอายุ เปิดใจตัวเอง ยิ้ม พูด ด้วยความจริงใจ เราก็จะได้ความจริงใจจากท่านด้วย
  • บางครั้งผู้สูงอายุจะไม่เข้าใจ เราก็สังเกตจำคำถามของเรา ท่านก็จะอึ้ง หรืออะไร เราก็ต้องย้ำนิดหนึ่ง โดยสังเกตท่านด้วย
  • ที่สำคัญที่สุด เวลาท่านเล่า เราก็พยักหน้า ไม่ใช่ว่า ทำไม่สนใจ ให้สนใจนิดหนึ่ง ด้วยการพยักหน้า
  • เรื่องของการบริหารเวลา เพราะว่าผู้สูงอายุจะเล่ามาก ต้องบริหารเวลาด้วย
  • อธิบายคำถามให้กว้างๆ เพราะว่าคำถามแคบๆ จะไม่เข้าใจ
  • ไม่เร่งผู้สูงอายุเวลาคุย เพราะถ้าเร่ง จะทำให้ท่านร้อนรน อย่างน้อยก็ต้องให้เวลากับท่าน เหมือนตัวเราเหมือนกัน
  • อีกอันหนึ่ง คือ OIDP ถ้าถามว่า มีหรือไม่มีปัญหา เช่น แคบหมู ท่านบอกว่าท่านทานได้ ซึ่งเราก็สามารถจบคำถามได้ แต่ตัวเองไม่ได้จบคำถามตรงนั้น ก็ถามต่อว่า เวลาท่านทาน ทานยังไง ท่านก็บอกว่า ท่านอม มันก็จะนิ่ม ก็จะทานได้ หรือไม่ก็เอาไปโขลก และทาน
  • อาจจะเจอว่า ท่านบอกว่า ท่านทานได้ แต่ถามว่า ท่านมีปัญหาเรื่องท้องอืดไหม ท่านท้องอืด ... เวลาท่านทานก็ทานแบบไม่ได้เคี้ยว
  • จากการที่เราคุยกับผู้สูงอายุ ก็จะเป็นประโยชน์ทั้งนั้น ... เราก็ไม่ใช่เพียงแต่จะบอกว่า ใช่ หรือไม่ใช่ แต่จะเปิดให้ท่านได้เล่าได้คุย และเราก็จะได้สิ่งนั้น