รำแม่บทใหญ่

 

        วันนี้ขอนำเสนอการแสดงที่ต่อจากเมื่อวานนี้ คือ รำแม่บทเล็ก เมื่อนักเรียนนักศึกษานาฏศิลป์สามารถรำแม่บทเล็กได้ดีแล้ว  รำชุดต่อไปก็คือ รำแม่บทใหญ่ซึ่งลักษณะการรำจะคล้ายกับแม่บทเล็กมาก แต่จะเพิ่มเนื้อร้องเป็นอีก ห้าเท่าของรำแม่บทเล็ก

 

รำแม่บทใหญ่เป็นการรำมาตรฐาน ผู้แสดงจะรำตามบทขับร้องอีกทั้งต้องใช้ส่วนต่าง ๆ ของร่างกาย ตั้งแต่ศีรษะจรดปลายเท้าให้สอดคล้องกลมกลืนไปกับท่วงทำนอง จังหวะของเพลงใช้เป็นการปฏิบัติฝึกหัดเบื้องต้นการเรียนวิชานาฏศิลป์ละคร ที่บรมครูในสมัยโบราณด้านนาฏศิลป์ไทยได้ประดิษฐ์ขึ้นให้สอดคล้องกับบทร้องที่กำหนดการเรียกชื่อท่ารำต่าง ๆ ไว้อย่างชัดเจน ท่าส่วนใหญ่จะเลียนแบบท่าธรรมชาติของมนุษย์ หากแต่นำมาปรับปรุงให้สวยงาม อ่อนช้อยตามแบบนาฏศิลป์ไทย ส่วนบทขับร้องนั้น มีทั้งอย่างเต็มและอย่างย่อที่เรียกกันว่า แม่บทใหญ่ และแม่บทเล็ก สำหรับแม่บทเล็กนั้น จะเป็นบทร้องอยู่ในเรื่องรามเกียรติ์ พระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก ตอนนารายณ์ปราบนนนทุก

 

 

บทร้องแม่บทใหญ่มีดังนี้

 

      เทพประนม ปฐม พรหมสี่หน้า

 

สอดสร้อยมาลา ช้านางนอน


ผาลาเพียงไหล่ พิสมัยเรียงหมอน

 

 กังหันร่อน แขกเต้าเข้ารัง

 

บรรเลงรับ

 

 


                กระต่ายชมจันทร์ พระจันทร์ทรงกลด

 

พระรถโยนสาร มารกลับหลัง


เยื้องกราย ฉุยฉายเข้าวัง

 

 มังกรเรียกแก้วมุจลินทร์

 

บรรเลงรับ

 

 


                กินนรรำ ซ้ำช้างประสานงา

 

ท่าพระรามโก่งศิลป์


ภมรเคล้า มัจฉาชมวาริน

 

 หลงไหลได้สิ้น หงส์ลินลา

 

บรรเลงรับ

 

 


             ท่าสิงโตเล่นหาง นางกล่อมตัว

 

รำยั่ว ชักแป้งผัดหน้า


ลมพัดยอดตอง บังพระสุริยา

 

เหราเล่นน้ำ บัวชูฝัก

 

บรรเลงรับ

 

 


              นาคาม้วนหาง กวางเดินดง

 

พระนารายณ์ฤทธิรงค์ขว้างจักร


ช้างหว่านหญ้า หนุมานผลาญยักษ์

 

 พระลักษณ์แผลงอิทธิฤทธิ์

 

บรรเลงรับ


             กินนรฟ้อนฝูง ยูงฟ้อนหาง

 

ขัดจางนาง ท่านายสารถี


ตระเวนเวหา ขี่ม้าตีคลี

 

ตีโทนโยนทับ งูขว้างค้อน

 

บรรเลงรับ

 

            รำกระบี่สี่ท่า จีนสาวไส้

 

ท่าชะนีร่ายไม้ ทิ้งขอน


เมขลาล่อแก้ว กลางอัมพร

 

กินนรเลียบถ้ำ หนังหน้าไฟ

 

บรรเลงรับ


             ท่าเสือทำลายห้าง ช้างทำลายโรง

 

โจงกระเบนตีเหล็ก แทงวิไสย


กรดพระสุเมรุ เครือวัลย์พันไม้

 

ประไลยวาด คิดประดิษฐ์ทำ

 

บรรเลงรับ


             กระหวัดเกล้า ขี่ม้าเลียบค่าย

 

 กระต่ายต้องแร้วแคล้วถ้ำ


ชักซอสามสาย ย้ายลำนำ

 

เป็นแบบรำแต่ก่อนที่มีมา

 

        บรรเลงรับ