รำแม่บทเล็ก

 

        เพื่อให้ต่อเนื่องจากเมื่อวานนี้ที่นำเสนอ รำเพลงช้าเพลงเร็ว วันนี้จะได้พบกับเพลงที่สอง ที่ผู้ที่เรียนนาฏศิลป์ไทยจะต้องได้ฝึกหัดรำ คือรำแม่บทเล็ก

 

แม่บทเล็กเป็นการแสดงที่ตัดตอนมาจากบทละคร ในเรื่องรามเกียรติ์ตอนนารายณ์ปราบนนทุก  เรื่องราวมีความเป็นมา ดังนี้


        นนทุกเป็นยักษ์มีหน้าที่คอยล้างเท้าเทพบุตรนางฟ้า ณ เชิงเขาไกรลาส เพื่อขึ้นเฝ้าพระอิศวร  บรรดาเทพบุตรนางฟ้าทั้งหลายพากันข่มเหงโดยเขกศีรษะ และถอนผมจนศีรษะนนททุกล้าน นนทุกเสียใจจึงขอพรพระอิศวร ให้นิ้วของตนเป็นเพชรชี้ใครตายทั้งสิ้น และได้ชี้บรรดาเทวดานางฟ้าที่มารังแกตนให้ถึงแก่ความตาย  ทราบถึงพระนารายณ์และรู้ชะตาของนนทุก ว่าจะตายด้วยหลงเสน่ห์สตรี จึงแปลงองค์เป็นหญิงรูปงามไปคอยท่านนทุก นนทุกนั้นเมื่อพบหญิงสาวมีสิริโฉมโสภา จึงเข้าเกี้ยวพาราสี นางทำกลมารยาให้นนทุกรำตามตนด้วยเพลงชมตลาด เรียกว่า รำแม่บท

 


        “แม่บทเล็กเป็นท่ารำมาตรฐานหรือแม่ท่า ใช้ทำนองเพลงชมตลาด มีลีลาเอื้อนช้า นุ่มนวลและอ่อนช้อยตามลักษณะของท่ารำไทยเป็นแบบมาตรฐาน ซึ่งผู้ฝึกนาฏศิลป์จะต้องฝึกรำให้คล่องแคล่วชำนาญ เพื่อเป็นพื้นฐานในการรำเพลงอื่นๆ มีเนื้อเพลงรำดังนี้

 

เทพนมปฐมพรหมสี่หน้า

 

สอดสร้อยมาลาเฉิดฉิน

 

ทั้งกวางเดินดงหงส์บิน

 

กินรินเลียบถ้ำอำไพ

 

(ดนตรีรับ)

 

อีกช้านางนอนภมรเคล้า

 

แขกเต้าผาลาเพียงไหล่

 

เมขลาโยนแก้วแววไว

 

มยุเรศฟ้อนในนภาพร

 

        (ดนตรีรับ)

 

ยอดตองต้องลมพรหมนิมิต

 

อีกทั้งพิสมัยเรียงหมอน

 

ย้ายท่ามัจฉาชมสาคร

 

พระสี่กรขว้างจักรฤทธิรงค์

 

 (ดนตรีรับ)