จากบันทึกฉบับวันที่ 20 ธันวาคม 2550 ข้าพเจ้าได้นำเสนอคำคมควรคิด ภาษิตเตือนใจ ของท่านเจ้าคุณพระรัตนธัชมุนีศรีธรรมราช ( แบน คณฐาภรณเถระ เปรียญ ) วัดพระธาตุวรมหาวิหาร นครศรีธรรมราช นั้น ในฉบับนี้ข้าพเจ้าขอนำเสนอ " สาระของคุณธรรม " ในการพัฒนาคุณธรรมนำความรู้ เนื่องจากเท่าที่เป็นอยู่ในขณะนี้คนจำนวนไม่น้อยจะขาดคุณธรรม ขาดศีลธรรม ซึ่งท่านพุทธทาสกล่าวไว้วรรคหนึ่งว่า " ถ้าศีลธรรมไม่กลับมา โลกาจะวินาศ " และเท่าที่เป็นอยู่ที่มีความวุ่นวายทั้งหลายทั้งปวงก็เพราะการขาดคุณธรรม ศีลธรรมของคนนั่นเอง ดังนั้นในการจัดการเรียนการสอนในระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน ควรยึดแนวทาง ดังนี้
1.มาตรฐานการศึกษา ประกอบด้วย
1.1 มาตรฐานการประเมินคุณภาพภายนอก ได้แก่การมีวินัยและความรับผิดชอบ ความซื่อสัตย์สุจริต ความกตัญญูกตเวที ความเมตตากรุณา โอบอ้อมอาระ เอื้อเพื้อเผื่อแผ่ ไม่เห็นแก่ตัว ประหยัดและใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า ปฏิบัติตนให้เป็นประโยชน์ต่อส่วนรวม
1.2 มาตรฐานการประเมินคุณภาพภายในสถานศึกษา
1.3 มาตรฐานตามหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐานและคุณลักษณะที่ต้องการเน้นของโรงเรียน
2.ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง คือการปฏิบัติบนทางสายกลาง การพัฒนาอย่างเป็นขั้นตอน ความซื่อสัตย์สุจริต ความรอบรู้เหมาะสม ความอดทน ความเพียร สติปัญญา ความรอบคอบ ความสมดุลซึ่งโดยสรุปประกอบด้วย 3 คุณลักษณะคือ
2.1 ความพอประมาณ
2.2 ความมีเหตุผล
2.3 การมีภูมิคุ้มกันในตัวที่ดี
ในเรื่องของคุณธรรมในปรัชญาเศรษบกิจพอเพียงนั้นพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยุ่หัวทรงพระราชทานพระบรมราโชวาทให้คนไทยมีคุณธรรมประจำใจ 4 ประการ ได้แก่
1.รักษาความสัตย์ ความจริงต่อตนเองที่จะประพฤติปฏิบัติต่อสิ่งที่เป็นประโยชน์
2.รู้จักข่มใจตนเองให้ประพฤติปฏิบัติตนอยู่ในความสัตย์ ความดี
3.อดทน อดกลั้นและอดออมที่จะไม่ประพฤติล่วงความซื่อสัตย์สุจริตไม่ว่าจะด้วยเหตุผลประการใด
4.รู้จักระวังความชั่วความทุจริตและรู้จักเสียสละประโยชน์ส่วนน้อยของตนเพื่อประโยชน์ส่วนใหญ่ของบ้านเมือง
3.ศาสนา คุณธรรมของศานาพุทธที่นักเรียนควรรู้และฝึกฝนให้เกิดขึ้น ( พุทธทาสภิกขุ:มปป )
3.1 ฆราวาสธรรม ได้แก่
3.1.1 สัจจะ คือความจริงต่อตน ต่อคน ต่องาน ที่สำคํญที่สุดคือจริงต่อตน
3.1.2 ทมะ คือการข่มใจ บังคับจิตใจ ไม่ยอมให้กิเลสพาไป
3.1.3 ขันติ คือความอดทนต่อการบีบคั้นของกิเลส
3.1.4 จาคะคือการสละสิ่งที่ไม่ควรมีอยู่ในตน
3.2 อิทธิบาท 4
3.2.1 ฉันทะคือความพอใจในสิ่งที่ทำ ( และสิ่งที่ได้รับมอบหมายให้ทำ )
3.2.2 วิริยะคือความเพียรกระทำ
3.2.3 จิตตะคือเอาใจใส่ทำ
3.2.4 วิมังสาคือสอดส่องกระทำ การคิดใคร่ครวญพิจารณาหาเหตุผล
4.หลักธรรมภิบาลและอื่น ๆ
4.1 ธรรมภิบาล
4.1.1 นิติธรรม
4.1.2 คุณธรรม
4.1.3 ความดปร่งใส
4.1.4 การมีส่วนร่วม
4.1.5 ความรับผิดชอบ
4.1.6 ความคุ้มค่า
4.2 เจตคติที่ดี ความเชื่อและค่านิยมที่มีเหตุผล
4.3 ดำรงเอกลักษณ์ไทย ประเพณีและวัฒนธรรม
