การตอบแทนบุญคุณคนที่มีพระคุณนั้นเป็นสิ่งควรทำเป็นความดีผู้คนยกย่องสรรเสริญ แต่การตอบแทนบุญคุณนั้นต้องเป็นไปโดยชอบธรรม ถูกต้อง และไม่ก่อทุกข์ก่อเวรให้แก่ตนเองและผู้อื่น คนเราทุกคนเกิดมาสิ่งแรกที่ต้องตอบแทนคือบุญคุณของแผ่นดินเป็นอันดับแรก ที่ทำให้เรามีแผ่นดินอาศัยอยู่ และต่อไปก็ต้องตอบแทนบุญคุณพ่อแม่ เพราะท่านให้ชีวิตเรามา แต่การตอบแทนดังกล่าว ไม่ใช่กระทำโดยการไปจี้ปล้นหรือฉ้อโกงเขาเพื่อนำเงินและสิ่งของมาให้พ่อ แม่ โดยอ้างว่าทำเพื่อตอบแทนพระคุณพ่อแม่ หรือยอมทำชั่วทำผิดเพื่อทดแทนคุณของแผ่นดิน โดยการเข่น ฆ่าผู้บริสุทธิ์ เพื่อแย่งแผ่นดินคืน หรือยอมทำชั่วทำผิดเพื่อทดแทนบุญคุณกันโดยให้การสนับสนุนหรือทำผิดระเบียบต่าง ๆ ตามที่ผู้มีพระคุณขอร้องให้ช่วย อย่างนี้เรียกว่า ตอบแทนพระคุณโดยไม่ถูกธรรม ไม่น่านิยมยกย่องและไม่ควรทำ เพราะการตอบแทนคุณคนที่ไม่ดีแต่มีบุญคุณกันด้วยการยกย่องสนับสนุน หรือยอมให้ได้เป็นใหญ่มีอำนาจจะกลายเป็นการส่งเสริมให้เขาไปก่อความเดือนร้อนให้แก่คนอื่นไป
การที่เราจะตอบแทนบุญคุณใครอย่างไรจะต้องพิจารณาดูให้ดี ถ้าตอบแทนในทางที่ถูกต้องก็มีคุณ ตอนแทนในทางที่ไม่ถูกต้องก็มีโทษอยู่เฉย ๆ ไม่ตอนแทนเสียเลยดีกว่า แม้จะไม่ได้ดีแต่ก็ไม่ขาดทุน หาทางตอบแทนเขาทางอื่นที่ไม่ผิดดีกว่า การตอบแทนโดยวิธีที่เขาได้ แต่ตัวเราต้องมารับกรรมหรือคนอื่นต้องมาเดือดร้อนด้วยย่อมไม่สมควรแน่นอน การตอบแทนบุญคุณกันนั้นใช่ว่าจะทำได้ครั้งสองครั้ง ทำได้แค่วันสองวัน หรือทำได้แค่วิธีเดียว ตราบใดที่เรายังมีลมหายใจอยู่เราก็สามารถจะตอบแทนบุญคุณเขาได้หลาย ๆ ครั้ง หลาย ๆ วิธี ขอให้การตอบแทนนั้นไม่ผิดธรรมเป็นใช้ได้
"การตอบแทนบุญคุณ"
