การถ่ายทอดความรู้
การบริหารจัดการความรู้เป็นเรื่องจำเป็นของมหาวิทยาลัย จะต้องได้รับการสนับสนุนจากฝ่ายบริหาร และต้องให้ฝ่ายบริหารเห็นความสำคัญ
การแข่งขันในยุคใหม่จะต้องแข่งขันกันด้วยการสร้างนวัตกรรม และคุณค่าจากความรู้
ความรู้จะเป็นกุญแจสำคัญของการพัฒนามหาวิทยาลัยในทุกๆด้าน และจะทำให้มหาวิทยาลัยมีความก้าวหน้า
เทคโนโลยีสมัยใหม่ทางด้านไอซีที มีบทบาทและความสำคัญมากในการช่วยจัดการความรอบรู้
คงเห็นได้ชัดว่า การสร้างมหาวิทยาลัยให้เป็นองค์กรแห่งการเรียนรู้ มีการสร้างวัฒนธรรมให้มหาวิทยาลัยเปี่ยมไปด้วยความรู้ ทุกคนในมหาวิทยาลัยสนใจที่จะพัฒนาและเรียนรู้ภายใต้บรรยากาศของสิ่งแวดล้อมทางวิชาการ การจัดการความรอบรู้จึงเป็นเรื่องที่สำคัญที่จะทำให้ทุกคน ทั้งนิสิตและบุคลากรใช้ความรู้ได้อย่างเต็มประสิทธิภาพ
การจัดการความรู้จึงเป็นเรื่องใหม่ที่มหาวิทยาลัยจะได้ดำเนินการ เพราะเกี่ยวพันกับการใช้เทคโนโลยีอย่างมาก มีการเก็บรวบรวมข้อมูล ประมวลผลให้ได้สารสนเทศ และใช้ให้ก่อเกิดเป็นความรู้ การจัดการความรู้จึงต้องทำให้เป็นรูปธรรมทั้งการจัดการส่วนความรู้ที่เก็บในบุคลากร และความรู้ที่เก็บในรูปแบบสื่อต่างๆ มีการเก็บในหลากหลายรูปแบบ ทั้งสื่อกระดาษในห้องสมุด สื่ออิเล็กทรอนิกส์ สื่อรูปแบบอื่น รวมทั้งความรู้ที่เป็นประสบการที่อยู่กับตัวบุคคลของมหาวิทยาลัย ที่จะก่อให้เกิดประโยชน์กับมหาวิทยาลัยได้ การถ่ายทอดความรู้
จากที่กล่าวมาแล้วว่า ความรู้ มีทั้งแบบที่เป็น Tacit และ Explicit knowledge อีกทั้งความรู้มีทั้งอยู่ที่กับตัวบุคคลและอยู่ที่องค์กร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ให้ความสำคัญของการจัดการความรู้ในรูปแบบที่มีโครงสร้างมาแล้ว เช่นมีศูนย์ข้อมูลหลายเรื่อง มีการเก็บข้อมูลข่าวสารในหลายระดับ มีทั้งที่เป็นข้อมูลในกลุ่มเฉพาะเช่น ความรู้เรื่องกระบือ ความรู้เรื่องแมลง ความรู้เรื่องพืช ฯลฯ มีการบริการห้องสมุดและสารสนเทศที่สำนักหอสมุดดูแลและจัดการ ทั้งมีศูนย์ข้อมูลที่เก็บไว้ในคอมพิวเตอร์ในรูปสื่อเพื่อการใช้งานเช่น ฐานข้อมูลในรูปซีดี แต่การจัดการความรู้แบบ Tacit สามารถดำเนินการได้มากและมหาวิทยาลัยกำลังมีโครงการหลายโครงการที่กำลังเริ่มทำให้เป็นรูปธรรมหลายรูปแบบ เช่น การสร้างอุทยานการเรียนรู้ Digital learning park การสร้างศูนย์กิจกรรมการเรียนรู้ โดยจะใช้สถานที่ศูนย์อาหารเคเอฟซีเดิม เป็นศูนย์กิจกรรมนิสิต โดยมหาวิทยาลัยจะทำหน้าที่เอื้ออำนวยทำให้เกิดศูนย์การเรียนรู้ระหว่างนิสิต ให้นิสิตมีกิจกรรมเพื่อการเรียนรู้ระหว่างกันเอง โดยมีกิจกรรมทางไอซีทีต่างๆให้ จัดหาคอมพิวเตอร์เพื่อการเรียนรู้ จัดห้องให้มีกิจกรรมแบบเพื่อนช่วยเพื่อน พี่สอนน้อง กิจกรรมการเรียนรู้ร่วมกันโดยใช้ไอซีที มหาวิทยาลัยจัดสิ่งเอื้ออำนวยความสะดวกและเป็นฐานการจัดงานทางสังคมบางอย่างให้ เช่นกิจกรรมการทดสอบความรู้ การสร้างแนวคิดให้นิสิตเป็น e-Student สร้างกิจกรรมการจัดทำมัลติมีเดีย การสร้างระบบกระจายข่าวสาร
รูปที่ 3 แผนผังของ e-student

 

การถ่ายทอดความรู้ ในรูปแบบTacit ยังทำได้ในรูปแบบกิจกรรมอีกหลายอย่าง โดยเฉพาะการสร้างเครือข่ายนนทรีเพื่อให้ระบบสื่อสารระหว่างบุคคลดีขึ้น การสื่อสารระหว่างบุคคลทำให้เกิดการเรียนรู้ระหว่างกัน การสร้างกิจกรรมระหว่างอาจารย์กับนิสิตโดยใช้เครือข่าย มีระบบ e-Classroom e-Courseware สร้างระบบการทำงานเป็นกลุ่ม การจัดกิจกรรมทางวิชาการต่างๆ
รูปแบบการสร้างกิจกรรมการถ่ายทอดความรู้ในมหาวิทยาลัยมีการเขียนเป็นตารางให้เห็นใด้ชัดเจนขึ้นดังนี้ รูปที่ 4 แสดงรูปแบบการถ่ายทอดความรู้

ฒกกฬ จากรูปแบบการถ่ายทอดความรู้เราจัดเป็นแมทริกซ์ได้สี่ช่องดังแสดงในภาพ โดยการถ่ายทอดแบบแรกเป็นแบบ Tacit ไปเป็น Tacit ซึ่งแบบนี้ต้องใช้วิธีการด้วยการจัดกิจกรรมทางสังคม โดยมหาวิทยาลัยเอื้อประโยชน์โดยเป็นผู้สนับสนุนให้เกิดขึ้น เช่นการจัดกิจกรรมของนิสิตให้นิสิตได้เรียนรู้ระหว่างกันเอง โดยเน้นกิจกรรมเพื่อสร้างนิสิตให้มีประสบการชีวิตแบบต่างๆ ช่องที่สองคือการถ่ายทอดจาก Tacit ไปเป็น Explicit ซึ่งเป็นการทำให้ความรู้ที่อยู่กับบุคคลออกมาอยู่ภายนอกที่เรียนรู้ได้ รูปแบบนี้อาจถ่ายทอดด้วยการสร้างเป็นสื่อ เช่นถ่ายเป็นวิดิโอ สร้างในรูปแบบมัลติมีเดียแบบต่างๆ เพื่อให้เรียนรู้หรือเข้าใจได้ง่าย ช่องต่อมาคือจาก Explicit ไปเป็น Tacit รูปแบบนี้คือการเรียนรู้ด้วยตนเองจากเอกสาร สื่อ ตำราที่เขียนรวบรวม การเรียนรู้รูปแบบนี้เป็นการสร้างประสบการภายใน และแบบสุดท้ายคือการถ่ายทอดจาก Explicit ไปเป็นExplicit ซึ่งก็ใช้แบบประสมทุกรูปแบบเข้าด้วยกัน

ปัญหาการจัดการความรู้

ในการจัดการความรู้ในมหาวิทยาลัยมักประสบปัญหาหลายๆอย่าง ปัญหาที่สำคัญแบ่งเป็นข้อๆได้ดังนี้
- ปัญหาการถ่ายทอดความรู้ระหว่างบุคคลกับมหาวิทยาลัย ในการนี้มหาวิทยาลัยมักประสบปัญหา เช่นหน่วยงานพัฒนาระบบสารสนเทศ มีเจ้าหน้าที่เขียนโปรแกรมให้มหาวิทยาลัย แต่ไม่ได้ทำเอกสารที่ดีเพื่อให้คนอื่นได้เรียนรู้ หากผู้นี้ลาออกจากมหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยจะประสบปัญหาในการทำงานต่อ เพราะผู้มาสานต่อยากที่จะข้าใจได้ว่า ภายในโปรแกรมที่ผู้อื่นเขียนมีอะไรอยู่ในนั้นบ้าง
- ปัญหาการจัดเก็บความรู้ของมหาวิทยาลัย ทั้งนี้เพราะความรู้ที่จะเก็บมีรูปแบบทั้งเป็น Tacit และ Explicit knowledge อีกทั้งการเก็บรวบรวมความรู้ต้องมีระบบที่ดี มีการทำเอกสารและข้อมูลไว้เป็นระบบ
- ปัญหาการนำความรู้ของมหาวิทยาลัยมาสร้างความสามารถในการแข่งขันหรือก่อให้เกิดประโยชน์อย่างแท้จริง ทั้งนี้เพราะมีความรู้จำนวนมากที่อยู่กับบุคคลไม่สามารถนำออกมาใช้หรือถ่ายทอดได้อย่างมีประสิทธิภาพ
- ปัญหาการสร้างความรู้ใหม่ หรือ นวัตกรรมใหม่ การสร้างความรู้ใหม่มักอยู่ที่การศึกษาวิจัย ดังนั้นมหาวิทยาลัยต้องให้ความสำคัญในการวิจัยและพัฒนา
การจัดการความรู้อย่างเป็นระบบในองค์กรเป็นเรื่องใหม่ที่จะมีบทบาทที่สำคัญอย่างมากในอนาคต การเป็นองค์กรแห่งการเรียนรู้ของมหาวิทยาลัยจึงเป็นเป้าหมายสำคัญอย่างหนึ่งของการพัฒนาองค์กร
สาระน่ารู้ประจำสัปดาห์
Copyright (C) 2003. Kasetsart University