วิชา สส.501 ชุมชนศึกษาและเครือข่ายชุมชนท้องถิ่น เป็นวิชาปฏิบัติการสนาม ตามหลักสูตรศิลปศาสตรบัณฑิต สาขาสหวิทยาการสังคมศาสตร์ วิทยาลัยสหวิทยาการ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ศูนย์ลำปาง โดยดิฉันเป็นอาจารย์ผู้รับผิดชอบรายวิชานี้เป็นระยะเวลา 3-4 ปีมาแล้ว
การจัดการเรียนการสอนในรายวิชานี้ค่อนข้างยากมากสำหรับอาจารย์ (ใหม่) ที่ยังอ่อนด้อยประสบการณ์สนาม เมื่อสมัยเรียนรู้สึกว่าการศึกษาและทำความเข้าใจชุมชนไม่ใช่เรื่องยากมากนัก อาจเป็นเพราะว่าเราเรียนในห้องได้เข้าใจและรู้สึกสนุกกับการเรียนวิชาเหล่านี้
หากแต่เมื่อต้องมาเป็นอาจารย์สอนจริงๆ ต้องยอมรับว่าวิชานี้ค่อนข้างหนักหนาสาหัสเอามากๆ เพราะการสอนในห้องเรียนอย่างเดียวนั้นไม่เพียงพอ จำเป็นต้องมีการนำนักศึกษาออกศึกษาภาคสนามด้วย
ดิฉันได้พยายามปรับการเรียนการสอนในรายวิชานี้มาโดยตลอด ผลจากการได้พูดคุยกับอาจารย์รวมทั้งกัลยาณมิตรทำให้ได้รับคำแนะนำที่ดีและมีประโยชน์มากมาย
อาจารย์ ดร.ทิพวัลย์ สีจันทร์ คณะเกษตร กำแพงแสน มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ กำแพงแสน ได้แนะนำกิจกรรมฝึกทักษะให้กับนักศึกษาในการเตรียมตัวลงศึกษาชุมชนให้กับดิฉันมากมาย วันนี้จะเล่าให้ฟัง 1 กิจกรรมนะคะ
ในการฝึกทักษะเรื่องวิธีการเก็บรวบรวมข้อมูลในชุมชนนั้น อาจารย์แนะนำว่าการสอนในภาคทฤษฎีเป็นสิ่งสำคัญ ยิ่งเป็นนักศึกษาปริญญาตรี อาจารย์จะต้องคอยแนะนำ ดูแล เป็นพิเศษ เพราะยังเด็กและไม่มีประสบการณ์ แต่ควรเสริมกิจกรรมในห้องเรียนด้วย โดยอาจารย์แนะนำว่าให้แบ่งนักศึกษาออกเป็นกลุ่ม กลุ่มละ 70-10 คน หลังจากนั้นให้กำหนดโจทย์ขึ้นมา เช่น ถ้านักศึกษาต้องไปสัมภาษณ์ข้อมูลชุมชนในเรื่องเศรษฐกิจ นักศึกษาจะทำอย่างไร เป็นต้น หลังจากนั้นให้นักศึกษาปรึกษาหารือกันในกลุ่ม แล้วให้แต่ละกลุ่มออกมาแสดงบทบาทสมมติให้เพื่อนๆและอาจารย์ชม สุดท้ายให้เพื่อนๆและอาจารย์ช่วยติ-ชม พร้อมให้ข้อเสนอแนะ
กิจกรรมในห้องเรียนมีความสำคัญอย่างมาก เพราะเป็นการฝึกให้นักศึกษาได้คิด และแสดงออก รวมทั้งยังเป็นละลายพฤติกรรมของนักศึกษาด้วย เนื่องจากมีการสลายกลุ่มที่มีอยู่ นักศึกษาทุกคนต้องสามารถทำงานร่วมกับเพื่อนคนอื่นได้
