คำถามที่ชื่อเรื่องข้างบนนี้ สืบเนื่องมาจาก สมมุติฐานเชิงทฤษฎีในบันทึกครั้งที่ผ่านมาก่อนหน้านี้  คำถามนี้เราตรวจสอบได้จากอย่างน้อย สองวิธีคือ  วิธีคิดเชิงเหตุผล  กับวิธีวัยจัยเชิงประจักษ์  ในที่นี้เราลองพิจารณาเชิงเหตุผล ดังนี้

ข้อสรุป               Electromagnetic Field  ทำให้เกิด  Consciousness

                           Computer  ที่เปิดแล้วมี Electromagnetic Field

ฉะนั้น                  Computer นั้นจะมี Consciousness

แต่ตามข้อเท็จจริง คอมพิวเตอร์เครื่องนั้น "ไม่มี" Consciousness หรือ "ความรู้สึกตัว"  เพราะว่า  มันไม่รู้สึกตัวเลยว่ามันกำลังทำอะไรอยู่ในขณะนั้น  ฉะนั้น  Electromagnetic Field ในคอมพิวเตอร์เครื่องนั้น "ไม่"ได้ทำให้เกิด Consciousness !!

ถ้าดูตาหลัก Logic  แล้ว  ค่อนข้างจะ Valid  และอาจจะทำให้เราลงสรุปว่า  ข้อสรุปที่ว่า Electromagnetic Field  "ทำให้เกิด" Consciousness นั้น ได้รับการปฏิเสธ

แต่ ยังก่อน  ต้องหันไปดูข้อความเหล่านั้นให้ดีอีกครั้งหนึ่งก่อน ซึ่งเราจะพบข้อสงสัยว่า

เพราะ Electromagnetic Field ในสมองกับในคอมพิวเตอร์นั้น"ไม่เท่ากัน" หรือ"ไม่ใช่สิ่งดียวกัน" ก็ได้ ที่ทำให้ผลออกมาเป็นเช่นนั้น?  ทั้งนี้ก็เพราะว่า  Electromagnetic Field (EMF) ในสมองเกิดจากกระแสไฟฟ้าที่เกิดจาก Cells คือ Neurons  แต่ในคอมพิวเตอร์นั้นเกิดจากกระแสไฟฟ้าที่ไหลผ่านลวดเหล็ก?!

เรื่องนี้จึงต้อง "ทดสอบ"(Test) ด้วยการวิจัยเชิงประจักษ์ ต่อไป

เป็นอันว่า ข้อความว่า "Consciousness เป็นผลของ Electromagnetic Field หรือ Electromagnetic Field ทำให้เกิด Consciousness นั้น ยังไม่ผิด