พวกเราคงจะได้ยินได้ฟังเรื่องคนนั่งนานๆ แล้วเส้นเลือดดำส่วนลึกที่ขาอุดตัน (deep vein thrombosis / DVT) ทำให้เกิดลิ่มเลือดลอยไปอุดตันเส้นเลือดในปอด ทำให้เสียชีวิตมาแล้หลายราย
ภาวะดังกล่าวมีชื่อเรียกเล่นๆ ว่า "กล่มอาการเครื่องบินชั้นประหยัด (economy class syndrome)" เนื่องจากเครื่องบินชั้นประหยัดมักจะเน้นการเพิ่มจำนวนที่นั่ง ทำให้ขยับแข้งขาได้ไม่สะดวกเท่าเครื่องบินชั้นธุรกิจขึ้นไป
...
การศึกษาก่อนหน้านี้ไม่พบความสัมพันธ์ระหว่างโรคเส้นเลือดดำอุดตัน โรคเส้นเลือดหัวใจอุดตัน และโรคเส้นเลือดสมองแตก-ตีบตัน ซึ่งอาจทำให้เกิดอัมพฤกษ์ อัมพาต หรือเสียชีวิตได้
วันนี้มีข่าวว่า คนที่เป็นโรคเส้นเลือดดำอุดตัน (DVT) มีความเสี่ยงโรคเส้นเลือดหัวใจอุดตัน เส้นเลือดสมองแตก-ตีบตัน อัมพฤกษ์ อัมพาตเพิ่มขึ้นไปนานกว่า 20 ปีทีเดียว
...
ท่านอาจารย์เฮนริค โซเรนเซน ผู้เชี่ยวชาญด้านระบาดวิทยา แห่งโรงพยาบาลเดนมาร์ค อารัส ทำการศึกษาข้อมูลจากคนไข้ที่มีโรคเส้นเลือดดำอุดตันมากกว่า 25,000 ราย
การศึกษานี้ไม่รวมข้อมูลของคนที่มีโรคเส้นเลือดหัวใจอุดตัน(ตัดออกไป) และติดตามผ่านฐานข้อมูลสุขภาพแห่งชาติไปนานกว่า 20 ปี
...
ผลการศึกษาพบว่า คนที่เป็นโรคเส้นเลือดดำส่วนลึกอุดตัน (DVT) มีความเสี่ยงโรคเส้นเลือดหัวใจอุดตัน เส้นเลือดสมองแตก-ตีบตัน อัมพฤกษ์ อัมพาตเพิ่มขึ้นดังต่อไปนี้
- ความเสี่ยงเพิ่มขึ้น 90% ในปีแรก
- ความเสี่ยงเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง 20-40% ต่อไปอีกนานกว่า 20 ปี
...
การศึกษาก่อนหน้านี้พบว่า โรคเส้นเลือดหัวใจและโรคเส้นเลือดสมองมีความสัมพันธ์กับผนังเส้นเลือดที่แข็งตัว หนาตัว หรือมีหินปูนจับ
ทว่า... โรคเส้นเลือดดำส่วนลึกอุดตัน (DVT) เกิดจากภาวะขาดน้ำ ทำให้เลือดข้นขึ้น ภาวะอยู่นิ่ง เช่น นั่งนานๆ ฯลฯ หรือปัจจัยการแข็งตัวเลือดผิดปกติ เช่น คนไข้มะเร็ง ฯลฯ
...
อาจารย์โซเรนเซนกล่าวว่า การศึกษาก่อนหน้านี้มีขนาดของกลุ่มตัวอย่างน้อย ทำให้ไม่พบความสัมพันธ์ของโรค 3 กลุ่มนี้
การศึกษานี้มีขนาดกลุ่มตัวอย่างมากกว่า 25,000 ราย และติดตามไปนานมากกว่า 20 ปี ทำให้พบความสัมพันธ์ของโรค
...
สาเหตุของความสัมพันธ์ที่ค้นพบใหม่ยังไม่เป็นที่ทราบแน่ชัด รู้เพียงแต่ว่า ปัจจัยเสี่ยงร่วมของโรคทั้ง 3 กลุ่มนี้คือ "โรคอ้วน" ที่กำลังระบาดไปทั่วโลก
ท่านอาจารย์กอร์ดอน โลฟ นักวิจัยจากมหาวิทยาลัยกลาสโกว์ สหราชอาณาจักร(หมู่เกาะอังกฤษ) ผู้เขียนคำวิจารณ์ (commentary) กล่าวว่า
...
การค้นพบองค์ความรู้ใหม่เช่นนี้น่าจะนำไปสู่แนวคิดใหม่ในการป้องกันโรคเส้นเลือดหัวใจตีบตัน โรคเส้นเลือดสมองแตก-ตีบตัน อัมพฤกษ์ และอัมพาตได้
วิธีป้องกันโรคเส้นเลือดดำอุดตันที่สำคัญได้แก่
- ดื่มน้ำให้พอ > เวลาถ่ายปัสสาวะให้ดูสีปัสสาวะเสมอ ถ้าขาดน้ำ... ปัสสาวะจะมีสีเหลืองเข้ม ถ้าดื่มน้ำพอ... ปัสสาวะจะมีสีเหลืองจาง หรือมองไม่เห็นสี
- อย่านั่งคราวละนานเกินไป > อย่างน้อยควรกระดกข้อเท้าขึ้นลงทุก 1 ชั่วโมง งอเข่า-เหยียดเข่าทุก 1 ชั่วโมง และลุกขึ้นยืนหรือเดินทุก 2 ชั่วโมง
- ระวังอย่าให้อ้วน > ถ้าอ้วนไปแล้ว ควรควบคุมน้ำหนัก หาทางให้น้ำหนักลดลง หรืออย่างน้อยก็อย่าให้เพิ่มขึ้นไปอีก
- อย่าสวมเสื้อผ้ารัดแน่น เช่น คาดเข็มขัดแน่น สวมกางเกงในที่ยางยืดรัดแน่น ฯลฯ ซึ่งมีส่วนทำให้การไหลเวียนของเส้นเลือดดำช้าลง และเพิ่มโอกาสเกิดลิ่มเลือด
- งด-ลด-ละ-เลิกบุหรี่
- ตรวจเช็คความดันเลือด > ถ้าพบมีความดันเลือดสูงควรรักษาอย่างสม่ำเสมอ
...
ถึงตรงนี้... ขอให้พวกเรามีสุขภาพดีไปนานๆ ครับ
ที่มา
-
Thank Reuters > Michael Kahn > Vein clots up risk of heart attack > [ Click ] > November 22, 2007. / Lancet.
- ข้อมูลและการอ้างอิงในบล็อก "บ้านสุขภาพ" เป็นไปเพื่อส่งเสริมสุขภาพ และป้องกันโรค ไม่ใช่เพื่อรักษาโรค
- ท่านที่มีโรคประจำตัวควรปรึกษาหมอ พยาบาล เภสัชกร หรืออนามัยที่ดูแลท่านก่อนนำข้อมูลไปใช้
- ขอขอบคุณอาจารย์ณรงค์ ม่วงตานี > สนับสนุนเทคนิค iT.
- นพ.วัลลภ พรเรืองวงศ์ > 23 พฤศจิกายน 2550.
