กระเบียดกระเสียร

         คำว่า เบียด (กริยา) แปลว่า เสียดเข้าไป แทรกเข้าไป เพิ่มเข้าไป กระเบียด (นามที่สร้างจากกริยา) แปลว่า สิ่งที่เอาแทรกเข้าไป สิ่งเอาเพิ่มเข้าไป

         หนังสือ อักขราภิธานศรับท์ ของหมอบรัดเล ไม่ได้พูดถึง เบียด แต่พูดถึงคำว่า “กระเบียด” โดยท่านให้ความหมายว่า “นิ้วหนึ่งแบ่งเปนสี่ส่วน เอาแต่ส่วนหนึ่ง, ว่า กระเบียดหนึ่ง” ครั้นมาถึงคำว่า “กระเสียน” ให้ความหมายว่า “สิ่งของทั้งปวงที่ใส่ลงในช่องในรู, ถ้าไม่คับไม่หลวมภอครืดันลงไปภอดี” แต่ครั้นพูดถึงคำว่า “กระเบียดกระเสียน” กลับกลายเป็นว่า “การที่คนพูดจาเสียดสีด้วยถ้อยคำต่างๆ หฤๅกดขี่เบียดเบียน” ในความหมายของสำนวนที่เราพูดว่า กระทบกระเทียบ ในปัจจุบัน หรือ “ด่าหมูประทาด่าหมาประเทียบ” ในสมัยอยุธยา
 
         กระเสียน เป็นคำที่ควงขึ้นมาจากคำว่า เกษียน (กริยา) ซึ่งแปลว่า เขียน ครั้นแผลงคำนี้เป็น กระเสียน (นามที่สร้างจากกริยา) จึงแปลว่า ความ หรือ สิ่งที่เขียน ความหมายที่หมอบรัดเลให้ไว้นั้นถูก แต่เป็นความหมายขยาย (extended meaning) ซึ่งมีที่มาจากการข้อความที่เขียนแทรกเข้าไปในเนื้อที่ที่เหลือของเอกสารที่มีความหลักอยู่แล้ว เช่น ในเอกสารสำนวนการสอบสวนความ


         โดยรวมแล้ว กระเบียดกระเสียน แปลว่า ความที่แทรกเข้าไป หรือ ความที่เพิ่มเข้าไป ในทางกฎหมาย คือ ความนอกสำนวนแต่ใช้ประกอบสำนวน เนื่องจากเกิดการท้วงติงประเด็นใดประเด็นหนึ่งขึ้นมา เช่น
1. “… ราษฎรจะฟ้อง .. ทำหนังสือญื่นกล่าวโทษแก่กันต้วยข้อความประการใดๆ กระลาการถามโจทจำเลยเป็นสำนวรต่อกัน แลกระลาการเอาสำนวรชี้ แลโจทจำเลยย่อมมีถ้อยคำท้วงติงเป็นกระเบียดกระเสียนออกไปนอกสำนวร ….แต่นี้ไปเมื่อหน้า ถ้าแลโจทจำเลยจะท้วงติงกันด้วยบทพระไอยการแลเป็นกระเบียดกระเสียนกันนอกสำนวร มิต้องบทพระไอยการห้ามนั้น อย่าให้ลูกขุนพิจารณา
2. “..จึ่งเอาคำค้านนั้นถามพญาน แล้วอย่าให้พยานแก้ค้านลงกระเบียดกระเสียนเหมือนแต่ก่อน ให้พยานแก้ค้านตามสัจตามจริง ให้เขียนเอาคำพยาณให้การนั้น” (พระราชกำหนดเก่า ข้อ 24)
3. “ราษฎรผู้มีอัถะคดีเป็นความแก่กันย่อมท้วงติงทุเลา นอกสำนวรเป็นกระเบียกระเสียน พิภาษาให้ปรับเปนสินไหม พิไนย ต้องปรับนอกสำนวรได้ความยากแค้นนัก แต่นี้สืบไปเมื่อหน้า ถ้าโจทจำเลยท้วงติงทุเลาเป็นแต่กระเบียดกระเสียน มิได้ตัดสำนวรเป็นแพ้เป้นชนะ อย่าเภ่อพิภากษาให้ปรับ ถ้าตัดสำนวรเป็นแพ้เป็นชนะ จึงพิภากษาให้ปรับทีเดียว” (กฎ 36 ช้อ)

         กระเบียดกระเสียน เป็นกระบวนการทางกฎหมาย เป็นเรื่องความพยายามที่คู่ความจะเอาคำให้การแย้งหรือเพิ่มเติมของตนลงข้างสำนวนซึ่งมีเนื้อที่และมีโอกาสน้อย ลักษณะนี้จึงเป็นที่มาของสำนวนปัจจุบัน ซึ่งหมายถึง “ลำบาก” “ไม่สะดวก” เช่น เมื่อกล่าวว่า “หลังจากหลุดจากอำนาจ เขาต้องใช้ชีวิตอยู่อย่างกระเบียดกระเสียน“ นั่นหมายความว่า ต้องใช้ชีวิตให้พอดีพอเหมาะกับสิ่งที่ตัวมีอยู่อย่างจำกัด