ท่านผู้อ่านท่านหนึ่งหลังจากได้อ่านบันทึกใน http://gotoknow.org/blog/beyondkm/87273 แล้วก็ได้ถามมาว่า . . .

ขอรบกวนอาจารย์นิดนะคะ

หาก Intelligence = เชาวน์ปัญญา

แล้วwisdom = หมายถึง ปัญญา แบบไหนคะ

งงค่ะ

 

Osho มีแนวคิดที่ใกล้พุทธศาสนามาก

         ก่อนจะตอบคำถาม ต้องขอออกตัวก่อนนะครับว่า . . .  การตอบคำถามจำเป็นต้องใช้ “ภาษา” เป็นสื่อกลาง ซึ่งในที่นี้ก็คือ “ภาษาเขียน” ผ่านตัวหนังสือ ซึ่งตัว “ภาษา” เองนั้นก็มี “ข้อจำกัด” (เพราะเป็นสมมติบัญญัติ ไม่ใช่ปรมัตถ์) ผู้ส่งสารพยายามส่งผ่านความเข้าใจ (ของตน) ผ่านการใช้ภาษา (ถ้อยคำ ข้อเขียน) แต่พอผู้รับสารได้รับข้อความ ถ้อยคำ เหล่านั้นก็ต้องนำมา “ตีความ” (ผ่านประสบการณ์ของตนเอง) ซึ่งบางที “ความหมาย” ที่ได้รับ (รู้) นี้อาจจะไม่ตรงตามที่ผู้ส่งสารตั้งใจก็ได้. . .  แต่อย่างไรก็ตามในเมื่อท่านถามมา และผมเห็นว่าเป็นคำถามที่น่าสนใจ ผมก็จะลองตอบไปดังนี้ครับ 

        สำหรับผมแล้ว (ตามที่ผมเข้าใจ) คำว่า "ปัญญา" หรือ “Wisdom” นั้นเป็น "คำใหญ่"  ที่หมายถึง “ความสามารถในการเห็นได้ตามความเป็นจริง” เรียกได้ว่า เห็นตัวธรรมชาติ เห็นธรรมะ หรือเห็นความเป็นธรรมดาของสรรพสิ่งทั้งหลาย ถ้าจะใช้ศัพท์ของครูบาอาจารย์ก็พูดได้ว่าเป็นการเห็น “ไตรลักษณ์” คือเห็นสภาพของความไม่เที่ยง (อนิจจัง) เห็นการทนอยู่ในสภาพเดิมไม่ได้ (ทุกขัง) และเห็นว่าสิ่งทั้งหลายล้วนไม่ได้อยู่ภายใต้การควบคุมของเรา (อนัตตา) . . .  [หากคำอธิบายนี้ผิดพลาดประการใด ต้องขออภัยไว้ ณ ที่นี้ด้วย เพราะเป็นการอธิบายที่มาจากความจำ (สัญญา) เป็นหลัก ไม่ได้มาจากการผ่านสภาวะ (ธรรม) ที่ว่านี้แต่อย่างใด พูดง่ายๆ ก็คืออธิบายไปตามสิ่งที่จำได้ (เก็บไว้ในหัวสมอง) ยังไม่ได้มีประสบการณ์ตรง (ยังไม่ได้เข้าไปในใจ) ในเรื่องดังกล่าวด้วยตัวเอง] 

        สำหรับคำว่า “เชาวน์ปัญญา” ที่ผมใช้เป็นคำแปลในหนังสือ osho เล่มที่ชื่อว่า  “Intelligence” นั้น เป็นคำที่มีความหมาย “เล็กกว่า” คำว่า “Wisdom” มาก osho มองว่าคนทุกคนล้วนมี “เชาวน์ปัญญา” ด้วยกันทั้งนั้น บางท่านก็มีเชาวน์ปัญญาทางด้านคณิตศาสตร์ด้านการคำนวณ บางท่านก็มีทางด้านการดนตรี ด้านการวาดภาพระบายสี คล้ายๆ กับที่ Howard Gardner พูดเรื่อง “พหุปัญญา (Multiple Intelligences)” ในวงการศึกษานั่นแหล่ะครับ อย่าลืมนะครับว่าเวลาที่ผมอธิบายคำสองคำนี้ผมกำลังเล่นอยู่กับ “ภาษา” ที่ค่อนข้าง “ตายตัว” เราจำเป็นต้องรับฟังอย่าง “เปิดกว้าง” ต้องอย่าปล่อยให้ “นิยาม” หรือ “ความหมาย” ที่ให้ไว้มาทำให้เราสับสน เราต้องใช้ “ภาษา” ในฐานะที่มันเป็น  “เครื่องมือ” ในการสื่อสาร ไม่ใช่นำมันมาใช้เพื่อทำให้เกิด “ความขัดแย้ง” ทำให้ “เข้าใจกันผิด” จนทำให้ “ผิดใจกัน”  . . .

        ผมเขียนมาถึงตรงนี้ ภรรยาที่แอบอ่านอยู่ด้านหลัง พูดขึ้นมาแบบนิ่มๆ นิ่งๆ ว่า . . . 

      Intelligence ติดตัวมา แต่ Wisdom ต้องแสวงหา (พัฒนา)  

. . . แหม!! น่าจะพูดก่อนหน้านี้ ปล่อยให้ผมอธิบายมาซะยืดยาว!!