วัฒนธรรมแห่ง Open source คือการแบ่งปันอย่างแท้จริง ผู้ให้เป็นผู้ที่ได้รับ

สมัยผมยังเรียนอยู่ผมรู้ว่าซอฟต์แวร์มี 3 ware คือ Freeware, Commercialware, และ Pirateware (ที่หาซื้อได้จากห้างดังแถวประตูน้ำ) พบจบออกมาจึงได้รู้จักกับ PHP ที่เค้าบอกว่ามันเป็น Programming Language ที่เรียกว่า "Open source" ตอนแรกก็ไม่เข้าใจหรอกนะครับว่ามันคืออะไร รู้แต่ว่า เปิดเผย source code และให้ใช้ได้ฟรี อย่างระบบปฏิบัติเพนกวินชื่อดังที่เรียกว่า "Linux" ก็เป็น Open source ตัวหนึ่ง ตอนนั้นก็แอบสงสัยว่าแล้วจะทำไปทำไม Linux SIS และ Linux TLE สำหรับคนไทย แค่ให้ใช้ได้ฟรีหรือ? แต่เมื่อเห็นสถิติจาก Truehits.net บอกไว้ว่า เราใช้ Windows มากกว่า 90% ถ้าจำนวนเครื่องคอมพิวเตอร์ในประเทศมีอยู่ 10 ล้านเครื่อง แปลง่ายๆ ว่า เราต้องซื้อ license ถึง 9 ล้านกล่อง นั้นคือเงินบาทที่ไหลออกนอกประเทศชนิดที่หยุดยั้งไม่ได้ อืมม... ชักเริ่มเห็นประโยชน์เชิงมหภาคจากเจ้า Software Open source แล้วหละ

วันเวลาผ่านเลยไป ผมก็ได้เห็นซอฟต์แวร์สำเร็จรูปอีกหลายตัวที่เป็น Open source ไม่ว่าจะเป็น CMS อย่าง Drupal ที่ได้รับการยกย่องว่าได้รับการพัฒนามาอย่างดีเยี่ยม สำหรับผู้ใช้บางคน มันก็แค่โปรแกรมที่เค้ามีให้ใช้ได้ฟรี แต่สำหรับนักพัฒนาที่รู้จักวิธีใช้ประโยชน์ เขาจะสามารถเรียนรู้ และปรับปรุงโปรแกรมที่คนอื่นทำมานี้ให้ดียิ่งขึ้น โดยปรัชญาแห่ง Open source ที่กล่าวไว้ว่า "Open source คือ กระบวนการพัฒนาซอฟต์แวร์ที่เกิดจากพลังที่โปร่งใสของคนทุกคน สัญญาประชาคมของ open source คือ การทำให้คุณภาพดีขึ้น น่าเชื่อถือขึ้น ยืดหยุ่นขึ้น ค่าใช้จ่ายน้อยลง และไม่ต้องยึดติดกับผู้ขายรายใด"

P อาจารย์ ธวัชชัย เคยบรรยายให้ฟังในงานสัมมนาหนึ่งว่า Open source มีหัวใจ 3 อย่าง คือ
1. release more, release often
2. all hands are welcome
3. give enough eyeballs
(ถ้าผมจดตกไปอย่างไร ขออภัยไว้ ณ ที่นี้ด้วยนะครับ)
ตรงจุดนี้มีสาระสำคัญคือ Open source เปิดกว้างสำหรับนักพัฒนาทุกคนที่จะมาช่วยกันทำให้ซอฟต์แวร์ดียิ่งๆ ขึ้น ดังนั้นจึงจำเป็นที่จะต้องปล่อยออกมาหลายเวอร์ชั่น เมื่อมีคนใช้งาน ก็จะมีคนเห็นปัญหา และเมื่อรู้ว่ามีปัญหาเกิดขึ้นก็จะต้องมาช่วยกันแก้ไข

แต่ก็อีกนั้นแหละครับที่จะมีบางคนบอกว่า เอามาใช้แล้วไม่ได้ดั่งใจ มันแย่บ้างหละ มันไม่ปลอดภัยบ้างหละ สำหรับผม Open source นี่แหละครับคือสุดยอด Secure environment เพราะเมื่อมันมีช่องโหว่ มันก็จะมีคนมาช่วยกันปิดรูรั่วเหล่านั้น และก็ไม่ใช่แค่คนคนเดียว แต่เป็นอีกหลายๆ คน จากทั่วทุกสาระทิศทั่วโลก แตกต่างจาก Commercialware ที่เราไม่อาจทราบได้เลยว่าเค้ามี backdoor หรือจุดบกพร่องของโปรแกรมที่ไหนบ้าง ใช้แล้วเกิดปัญหาก็ต้องรอผู้ผลิตซอฟต์แวร์ตัวนั้นทำ patch ออกมาให้ และที่สำคัญข้อมูลภายในเครื่องเรา จะเป็นข้อมูลส่วนตัวของเราหรือเปล่า ก็ยังไม่รู้ มันจะถูกส่งออกไปไหม ไม่สามารถทราบได้เลยครับ

แล้วทำไม Open source จึงไม่เป็นที่นิยมในประเทศไทย? ง่ายๆ ก็คือ เราไม่ใช่คนทำครับ เราคือคนใช้ สังคมและความคุ้นเคยของเราสั่งสมให้เราเป็นผู้บริโภคมากกว่าผู้ผลิต จากงานสัมมนาไทยเว็บมาสเตอร์ปี 2550 อาจารย์ครรชิต มาลัยวงศ์ ให้ความเป็นห่วงเรื่องที่คนไทยทำอะไรไม่เป็น ได้แต่ซื้อของเค้ามาใช้ ดังนั้น Open source software ที่ไม่ต้องซื้อ แต่มีให้ใช้ฟรีถ้าคุณใช้มันเป็น จึงไม่เป็นที่ยอมรับในสังคมไทยเสียเท่าไร ระดับการใช้งานของเราคือแค่สามารถเอาโปรแกรมมาคอนฟิกได้ก็เก่งแล้ว น้อยคนนักที่เป็นโปรแกรมเมอร์ซึ่งสามารถลงไปดูระดับ code และต่อยอดพัฒนา แล้วคืนกลับไปยัง community ของโปรแกรมนั้นๆ ผมอยากจะพูดว่า การใช้ Open source ให้เป็นคือ การฝึกเป็นผู้ให้ วัฒนธรรมแห่ง Open source คือการแบ่งปันอย่างแท้จริง ผู้ให้เป็นผู้ที่ได้รับ ผู้ที่สามารถ contribute ให้กับ community คือผู้ที่ได้รับการยกย่อง คือผู้ที่ได้พัฒนาตัวเอง คือผู้ที่ได้สร้างประโยชน์ให้สังคม จะมีใครอยากเป็นผู้ให้บ้างไหมครับ แล้วคุณหละคิดอย่างไร How do u think?