อ.กิจกรรมบำบัด...ผมอยากทดสอบอะไรให้พี่ป๊อปดูว่าถูกต้องตามหลักวิชาการไหม
อ.ป๊อป...ผมเริ่มสนใจเมื่ออาจารย์รุ่นน้องต้องการพิสูจน์ความรู้บางอย่าง
อ.กิจกรรมบำบัด เชิญผู้ป่วยท่านเดิมมานั่ง และนำมือและแขนข้างที่เกร็งมาวางบนแผ่นล้อเลื่อนที่มีสายรัดและเสริมรองผ้าขนหนูเล็กๆ เพื่อให้กระชับมือและแขนที่เกร็ง จากนั้นอาจารย์นำแผ่นน้ำหนักมาวางทับบริเวณข้อมือและกลางแนวแขน น้ำหนักไม่เกิน ๕๐๐ กรัม แนะนำให้ผู้ป่วยเคลื่อนไหวแผ่นล้อเลื่อนไปในทิศทางคล้ายเลขแปด บนโต๊ะฝึกอย่างช้าๆ
อ.กิจกรรมบำบัด...พี่ป๊อปว่าผมวางน้ำหนักนี้เพื่อให้ผู้ป่วยเคลื่อนไหวแขนได้อย่างมั่นคง และผู้ป่วยชอบเพราะรู้สึกว่าหนักดี เคลื่อนไหวได้คล่อง
อ.ป๊อป...ผมลองถามกลับไปว่า ผู้ป่วยเกร็งขึ้นไหม หากเปรียบเทียบระหว่างการไม่ใช้แผ่นน้ำหนักวางทับ การใช้แผ่นน้ำหนักวางทับ และการใช้มือข้างปกติทับแทนน้ำหนัก
อ.กิจกรรมบำบัด ลองทดสอบตามกรณีต่างๆ โดยให้ผู้ป่วยเคลื่อนล้อเลื่อนไปมาเป็นรูปเลขแปดจำนวน ๑๕ ครั้ง มีระยะพักก่อนเปลี่ยนกรณีต่างๆ และทดสอบอาการเกร็งมือและแขนก่อนและหลังการเคลื่อนล้อเลื่อน
ท่านผู้อ่าน คิดว่า กรณีใดน่าจะลดเกร็งได้ดีที่สุดและสามารถอธิบายเหตุผลทางคลินิกได้อย่างไร
ผลการทดสอบพร้อมสรุปเหตุผล หลังกจากวิเคราะห์กันแล้ว ดังนี้
- การไม่ใช้น้ำหนักวาง และการใช้น้ำหนักวาง ทำให้มือและแขนเกร็งลดลง เนื่องมาจากการเคลื่อนไหวที่มีการเรียนรู้และควบคุมเองอย่างช้าๆ ตามหลักการของการกระตุ้นการรับรู้ข้อต่อให้เกิดการเคลื่อนไหว (Proprioceptive Neuromuscular Fascilitation, PNF) นั่นคือน้ำหนักที่วางไม่ได้กดลงบนข้อต่อมากกว่าการใช้แรงบริเวณข้อต่อด้วยมือข้างที่มีอาการเกร็งเองอย่างช้าๆ ผู้ป่วยเข้าใจแล้วน้ำหนักนี้ไม่ส่งผลลดเกร็งโดยตรง แต่ทำให้เค้ารู้สึกมั่นใจและชอบที่จะหาอะไรหนักๆทับแขนที่เกร็ง ที่สำคัญการมีน้ำหนักวางอาจเป็นการกระตุ้นแรงกดดันได้ระดับหนึ่ง ซึ่งมีผลให้มีการลดเกร็งอีกทางหนึ่งครับ
- การใช้มือข้างปกติกด เป็นหลักการระยะแรกของ PNF แต่ไม่ได้มีการประสานมือให้อยู่ในท่าลดเกร็ง และมีการกดด้วยน้ำหนักของมือ ซึ่งน่าจะมากกว่าแผ่นน้ำหนักที่วาง ดังนั้นการเพิ่มน้ำหนักที่มากไปสามารถเพิ่มอาการเกร็งได้ครับ
คราวนี้ อ. ป๊อป คงตอบโจทย์ของอาจารย์รุ่นน้องแล้วนะครับผม
