พอตายไปแล้วจะเดินทางไปภพหน้า แล้วตำรวจมาจับจะทำอย่างไร?

สิ่งที่น่าสนใจอีกอย่างหนึ่ง ของการสำรวจปัญหาของคนไร้สัญชาติคราวนี้ หลังจากปัญหาสถานะบุคคลได้รับการแก้ไขครั้งใหญ่นับตั้งแต่ปี พ.ศ.๒๕๔๓ เป็นต้นมา

มาคราวนี้กลับพบว่า ในหลายครอบครัวที่ลูกหลานได้สัญชาติไทยหมดแล้ว แต่คนชรากลับไม่ยังไม่ได้รับสัญชาติไทย เมื่อถามเหตุผลจึงได้ทราบว่า เมื่อครั้งที่ครอบครัวยื่นคำร้องขอสัญชาติไทย ได้ยื่นเฉพาะคนวัยแรงงานไล่ลงมาถึงเด็ก โดยทั้งชาวบ้านและเจ้าหน้าที่รัฐหลายคนพูดเป็นเสียงเดียวกันว่า แก่แล้วไม่ได้ไปทำงานที่ไหน อยู่บ้านเฉยๆ ก็ไม่จำเป็นต้องมีบัตรประชาชนก็ได้

มาคราวนี้ ที่เริ่มมานึกถึงสวัสดิการของผู้สูงอายุ ไม่ว่าจะเป็นการรักษาพยาบาล หรือเงินช่วยเหลือต่างๆ ก็ค่อยๆ เห็นความสำคัญของการมีสัญชาติไทยของพ่อแม่ปู่ย่าตายาย

แต่ที่ฉันสะดุดใจมากกว่านั้นคือคำตอบของยายคนหนึ่ง ที่ลูกๆ หลานๆ มีสัญชาติไทยกันหมดแล้ว เมื่อพูดคุยสัมภาษณ์ถึงความจำเป็นของบัตรประชาชน ก็นึกๆ ว่าจะได้รับคำตอบเหมือนที่เคย แต่คำตอบของยายกับทำให้ฉันอึ้ง จะขำก็ขำไม่ออก

ยายตอบด้วยน้ำเสียงจริงจังมากว่า "อยากได้ซิ ยายอายุมากแล้วเดี๋ยวก็ตายแล้ว พอตายไปแล้วจะเดินทางไปภพหน้า (มิโอพอ-ตามความเชื่อทางวัฒนธรรมของชนเผ่านี้) แล้วตำรวจมาจับจะทำอย่างไร?"

ความหวาดกลัวที่ฝังลึกในจิตใจ จนเข้าไปถึงความเชื่อในโลกเหนือธรรมชาติของหญิงชราคนหนึ่ง คงจะสะท้อนให้เห็นถึงความหวาดกลัวในการดำเนินชีวิตบนโลกปัจจุบันของคนไร้สัญชาติเหล่านี้ได้มากทีเดียว