ปรากฏการณ์ปอบนี้เป็นเครื่องหมายของการ Sanction หรือการ boycott หรือการคว่ำบาตร การไม่ร่วมกิจกรรมทางสังคม ที่สามารถบอกอะไรเราได้หลายอย่าง

 ปอบที่ดังที่สุดในยุคของผู้บันทึก ได้แก่ปอบหยิบในหนังเรื่องบ้านผีปอบ ไม่ว่าจะออกมาฉายกี่ภาคต่อกี่ภาค ผู้สร้างรับทรัพย์ทุกครั้ง

ในการเข้าศึกษาชุมชนทุกครั้ง ไม่ว่าจะในภูมิภาคใด ผมมักจะถูกแซวแกมบ่นจากน้องๆทีมงานอยู่เสมอ ด้วยเหตุที่ชอบเหลือเกิน ชอบถามเรื่องเลี้ยงผีปู่ตา และเรื่องปอบนี่ ทำให้เสียเวลา (ในวงเล็บไว้ว่า เรื่องประเด็นละเอียดอ่อนอย่างนี้  ไม่ควรถามในเวทีใหญ่ครับ อาจถามได้แค่ว่า ในชุมชนนี้มีหมอผีที่ปราบปอบเก่งๆไหม ประมาณนี้ แล้วค่อยไปขยายความในการคุยกลุ่มย่อย)

เมื่อมีเสียงแซวมาจากทีมงาน ก็ต้องค่อยๆหาโอกาสอธิบายไปว่า  

ปรากฏการณ์ปอบนี้เป็นเครื่องหมายของการ Sanction หรือการ boycott  หรือการคว่ำบาตร การไม่ร่วมกิจกรรมทางสังคม ที่สามารถบอกอะไรเราได้หลายอย่าง เช่น

ความหมายทางความสามัคคีในชุมชน หากในชุมชนใดมีการกล่าวให้ร้ายว่าคนนั้นคนนี้เป็นปอบ แสดงว่าประเด็นความสามัคคี อาจมีปัญหา

เราสามารถเจาะลึกลงไปในเชิงสังคมว่า อะไรเป็นสาเหตุทำให้คนคนนั้นจึงถูกกล่าวหา พื้นเพ นิสัยใจคอ ฐานะ เขาเป็นอย่างไร อาจทำให้เราสามารถตั้งสมมุติฐานถึงสาเหตุการคว่ำบาตรทางสังคมได้

ในมุมของปฏิกิริยาที่คนในชุมชน มีต่อเขาเป็นเช่นไร นี่ก็น่าสนใจ ว่าคนในชุมชนปฏิบัติต่อเขา และครอบครัวของเขาเช่นไร มีงานสังคมเขาได้รับเชิญมาหรือไม่  งานลงแขกลงแรงงานมีคนไปช่วยเขาหรือไม่ เหล่านี้เป็นต้น

พบเห็นบ่อยๆครับกับการขับไล่คนออกจากชุมชนเพราะเชื่อว่าเป็นปอบ มีอยู่รายหนึ่งที่นครพนมคุณลุงท่านนั้นต้องย้ายออกไปอยู่เถียงนา งานวัดงานศพก็ไม่ได้มาร่วม เกี่ยวข้าวดำนาเพื่อนบ้านก็ไม่มาช่วย  

ผลกระทบต่อความสงบสุข และการประทุษร้ายกันอันเนื่องมาจากปอบเป็นเหตุ อันนี้ยังพบได้บ่อยมากในพื้นที่ภาคอีสาน ในสมัยก่อนเขาปราบปอบกันด้วยคาถาอาคม แต่ทุกวันนี้คนตัดสินปอบด้วยลูกปืน จึงมีการฆ่ากันตายด้วยเหตุเป็นปอบให้เห็น  เฉพาะกับที่ผู้เขียนพบกับตนเองนี่ก็สามศพแล้วในระยะเวลาเพียงสองปี  จึงเห็นว่าปล่อยปะละเลยไว้ไม่ดีแน่ น่าจะมีกลไกอะไรสักอย่างมาช่วยแก้ไข

ความเชื่อเรื่องปอบยังมีผลต่อการพัฒนาชุมชนอีกด้วยครับ พี่น้องชาวโซ่ในหมู่บ้านหนึ่ง(ความจริงมีหลายหมู่บ้าน) มีพื้นฐานความเชื่อที่ว่า หากร่ำรวยกว่าเพื่อนบ้านรายอื่นๆแล้ว จะถูกปล่อยปอบมากิน บ้านเรือนต้องไม่ใหญ่โตกว่าเพื่อน อาชีพเสริม อาชีพหลักที่จะนำรายได้มาสู่ครอบครัวนั้น ต้องรอดูเพื่อนบ้านก่อน “ย่านลื่นหมู่” หรือกลัวว่าจะดีกว่าเพื่อน

เมื่อชุมชนมีแนวคิดพื้นฐานเป็นเช่นนี้แล้ว การพัฒนาย่อมยากขึ้นอีกหลายเท่าครับ เพราะต้นทุนทางสังคมดูแปลกๆอยู่

จะเห็นได้ว่าเรื่องปอบเพียงประเด็นเดียว ก็สามารถถอดรหัส เป็นมิติทางสังคมได้หลายมิติ ความใส่ใจในประเด็นเล็กน้อยเหล่านี้เป็นสิ่งที่ไม่ควรละเลย

แต่พี่น้องที่จะมาเฮฮาฯที่ดงหลวง บ่ต้องย่านเด้อครับหัวหน้าเผ่าปราบไว้หมดแล้ว

แต่ปอบประเภทที่สูบกินเศษกินเหลือจากงบประมาณแผ่นดิน นี่น่ากลัวกว่าครับผมยังปราบไม่ได้สักที