คนอายุมากขนาดผม  ต้องเคยผ่านทางเดินชีวิตที่เป็นทางสองแพร่งนับร้อยครั้ง   บางแพร่งกลับมาคิดย้อนหลังยังตอบไม่ได้ว่าเลือกถูกหรือเลือกผิด

         แต่ผมเถียงตัวเอง  ว่าในย่อหน้าบนผมตั้งโจทย์ผิด   เพราะเป็นโจทย์ที่อยู่บนฐานคิดแบบ 2 ขั้ว คือ ผิด - ถูก, ดำ - ขาว, ดี - ชั่ว  ซึ่งในความเป็นจริงแล้ว   ชีวิตคนเราไม่ได้มี 2 ขั้วอย่างนั้น

         ผมจึงคิดใหม่  ว่าเมื่อเราเลือกเดินทางใดทางหนึ่งแล้ว  คำถามไม่ใช่เลือกถูกหรือเลือกผิด  เราต้องตั้งคำถามใหม่ว่าเราได้ทำให้การเลือกนั้นเป็นทางเลือกที่ถูกต้องหรือไม่

          การมองทางเดินชีวิตเป็นเหมือนถนน  เป็นวิธีมองที่ผิด  ทางเดินชีวิตมีอุปสรรคขวากหนามมากกว่าถนนมากมายนัก   และเราก็มีศักยภาพหรือความสามารถ (ปัญญา?) ในการ "ขับ" ชีวิตได้ดีกว่าการขับรถมากมายนัก

         ถนนชีวิตจึงเป็นถนนแห่ง "การฝึกตนฝนปัญญา" ไปพร้อม ๆ กับการ "ขับ" ชีวิต   และ "การฝึกตนฝนปัญญา" นั้นเองคือพลังขับเคลื่อนที่จะทำให้การเลือกทางเดินชีวิตมีแต่ถูก  ไม่มีผิด

วิจารณ์  พานิช
 5 ต.ค.50