ภาวะหมอนรองกระดูกสันหลังปลิ้นทับเส้นประสาท พบมากในวัยทำงาน ผู้ที่มีภาวะนี้จะมีอาการปวดหลังบริเวณเอวอย่างมาก และมีอาการปวดร้าวลงไปที่ขาข้างใดข้างหนึ่ง หรือทั้งสองข้าง อาจมีอาการชาที่ขาร่วมด้วย ภาวะนี้ถ้าเป็นขั้นรุนแรงอาจต้องรักษาด้วยการผ่าตัดเลยทีเดียว สาเหตุอาจเกิดจากการก้มตัวยกของหนักผิดวิธี  เอี้ยวตัวยกของ หรือต้องทำงานอยู่ในท่าก้มตัวไปข้างหน้านานๆ  ทำให้หมอนรองกระดูกฉีกและทำให้ของเหลวภายในปลิ้นออกมาทับเส้นประสาทสันหลังที่อยู่ใกล้เคียง เป็นเหตุให้เกิดอาการปวดหลังร้าวลงขา และชาบริเวณขา ถ้าเป็นรุนแรงจะทำให้เกิดการอ่อนแรงของกล้ามเนื้อขาได้  ท่านที่ปวดหลังอยู่คงสงสัยว่าจะทราบได้อย่างไรว่าเป็นภาวะนี้หรือเปล่า ถ้าเป็นแล้วควรจะทำอย่างไรต่อไปและจะรักษาได้อย่างไรบ้าง 

ดิฉันของแนะนำให้ไปพบแพทย์หรือนักกายภาพบำบัด เพื่อตรวจดูว่าท่านเป็นโรคนี้หรือไม่   ถ้าถามว่า x-ray จะเห็นว่าหมอนรองกระดูกปลิ้นไหม คำตอบก็คือ ถ้าเป็น x – ray ธรรมดาจะไม่สามารถบอกได้ชัดเจน  แต่ถ้าเป็นการตรวจด้วย MRI ก็สามารถบอกได้  แต่ค่าใช้จ่ายสูงกว่า  แพทย์อาจจะรักษาโดยการให้ยาไปรับประทานและส่งท่านไปปรึกษานักกายภาพบำบัดค่ะ  การรักษาทางกายภาพบำบัดเป็นอีกทางเลือกหนึ่งที่อาจช่วยท่านให้หายจากภาวะนี้ได้นะคะ  การรักษาทางกายภาพบำบัดสำหรับภาวะหมอนรองกระดูกปลิ้นทับเส้นประสาทมีหลายวิธี เช่น การดึงกระดูกสันหลังด้วยเครื่องดึงหลังอัตโนมัติ (ภาพที่ 1) เพื่อช่วยยืดถ่างกระดูกสันหลังทำให้ลดการกดทับเส้นประสาท  และการรักษาด้วยการออกกำลังกายเพื่อปรับสภาพสมดุลย์ของหมอนรองกระดูก เพิ่มความแข็งแรงทนทานของกล้ามเนื้อ เป็นต้น ขอแนะนำอย่างยิ่งว่าควรไปปรึกษานักกายภาพบำบัด อย่าคิดท่าออกกำลังกายเอง เพราะถ้าท่านเป็นภาวะนี้จริง ๆ ถ้าออกกำลังกายไม่ถูกต้องอาจทำให้อาการของท่านแย่ลงได้

 

                             ภาพที่ 1

การป้องกันไม่ให้เกิดโรคนี้ เริ่มตั้งแต่ท่าทางการทำงานนะคะโดยเฉพาะท่ายกของ  วิธีการยกของที่ถูกต้อง ท่านสามารถดูได้จาก http://gotoknow.org/blog/spinal-clinic/138291  การก้มหลังมากๆ นานๆ อาจทำให้หมอนรองกระดูกฉีกได้ง่าย  ท่านั่ง ควรนั่งหลังตรง  ไม่นั่งหลังค่อมนะคะ  เพราะการนั่งหลังค่อมจะทำให้ความดันในหมอนรองกระดูกเพิ่มขึ้น http://gotoknow.org/blog/spinal-clinic/134055  ถ้าคุณมีท่าทางการทำงานที่เหมาะสม โอกาสที่จะเกิดโรคนี้จะก็น้อยลงมากค่ะ การออกกำลังกายบริหารเพื่อปรับสมดุลย์ของหมอนรองกระดูกสันหลัง ขอแนะนำให้ทำในช่วงเย็นหลังเลิกงาน โดยเริ่มด้วยการนอนคว่ำประมาณ 3-5 นาที (ภาพที่ 2) จากนั้นจึงเริ่มทำท่าบริหารโดยการใช้แขนทั้งสองข้างยันพื้นให้หลังแอ่นขึ้นให้มากที่สุดเท่าที่จะทำได้โดยที่สะโพกไม่ลอยขึ้นจากพื้น (ภาพที่ 3)  ควรทำซ้ำ ๆ กันประมาณ 10 ครั้ง/เซ็ท ทำ 2-3 เซ็ท  ระหว่างทำอาจจะรู้สึกตึง ๆ ปวด ๆ ที่หลังส่วนเอวบ้าง แต่อาการเหล่านั้นควรจะหายไปเมื่อหยุดทำ สำหรับท่านที่ต้องยกของหนักบ่อย หรือต้องทำงานในท่าก้มหลังบ่อย ๆ ขอแนะนำให้ทำท่านี้ระหว่างวันด้วย ถ้าไม่สามารถนอนคว่ำได้ ควรทำในท่ายืนแอ่นหลังโดยใช้มือทั้งสองข้างวางตรงบริเวณเอวแล้วแอ่นหลังเช่นเดียวกับท่านอนคว่ำ

 

             ภาพที่ 2                                         ภาพที่ 3