ทุกชาติทุกภาษามีศิลปะเป็นของตนเอง หรืออาจใกล้เคียงกันตามแรงอิทธิพลของวัฒนธรรมที่แพร่เข้าไป หรือมาจากความนิยม หรือมีการนำเข้า แล้วขยายออกไปในระดับประชาชน ศิลปะมักจะคู่กับความเชื่อต่างๆที่มนุษย์พึงมีต่อสิ่งที่ศรัทธานั้นๆ จากหยาบไปสู่ละเอียด จากง่ายไปสู่ยาก จากที่คนทั่วไปพึงสามารถทำได้ไปสู่เฉพาะผู้ที่มีฝีมือเท่านั้น น่าเสียดายที่บ้านเราไม่ค่อยมีการถ่ายทอดศิลปะในระดับประชาชนเท่าใดนัก เราจึงเสพงานศิลป์สำเร็จรูปที่มีผู้ผลิตและจำหน่าย จนศิลปะกลายเป็นสินค้า และนำไปสู่การลักขโมยงานศิลปะกัน ซึ่งมีข่าวให้เห็นบ่อยๆไป

ผมเองก็ชื่นชมใน “ความเป็นคนมีศิลป์” ของชนชาติเวียตนามตั้งแต่มาเยือนครั้งแรก เพราะทุกบ้านแม้ว่าจะมีฐานะไม่ได้สูงส่งแต่ก็ก่อสร้างที่บ่งบอกถึงความชอบในศิลปะ น่าจะเป็นเพราะว่าชาวเวียตนามก็คือชาวจีนเผ่าหนึ่ง ที่อพยพมาตั้งแต่โบราณ ซึ่งชาวจีนมีวัฒนธรรมด้านศิลปะงานก่อสร้างมานับพันปี อุปกรณ์ก่อสร้างบ้านต่างๆที่ใช้เป็นโครงสร้างบ้านจึงจะต้องแสดงงานศิลปะไปด้วยไม่ว่าจะเป็นงานไม้หรืองานก่ออิฐถือปูน 

การเที่ยวครั้งนี้จัดให้ไปเดินใน “ตลาดโบราณฮอยอัน” อันเป็นเขตปกครองเก่าของฝรั่งเศส ซึ่งเป็นเมืองท่าเก่าที่มีญี่ปุ่น จีน และฝรั่งมาทำการค้าขายอย่างรุ่งเรืองมาก่อน ต่อมาเมืองท่าย้ายไปที่ดานังตลาดเก่าแห่งนี้จึงซบเซาและกลายเป็นถิ่นคนจนไป  แต่เมื่อการท่องเที่ยวกลายเป็นที่นิยมของคนทั่วโลก ตลาดแห่งนี้จึงคึกคักขึ้นมาอีกครั้ง โดยเฉพาะความเป็นของเก่า โบราณที่ยังรักษาไว้ได้เกือบสมบูรณ์ที่สุด

คุณสมบัติการเป็นเมืองท่าเก่าและการค้าขายที่รุ่งเรืองมาก่อนจึงฟื้นตัวขึ้นอย่างทันทีในบรรยากาศใหม่ๆ การจัดการใหม่ แต่คงเดิมๆของตัวสินค้า

กี่ทัวร์ก็ต้องมีรายการมาที่นี่ และหนึ่งในนั้นก็คือหมู่บ้านแกะสลักหิน ทั้งหินทรายหินอ่อน หินอัคนี ส่วนใหญ่เป็นหินอ่อน งานแกะสลักก็จะเป็นเครื่องใช้ในบ้านเช่น แจกันขนาดต่างๆ รูปสัตว์ที่เป็นเครื่องนิยมมีไว้ พระพุทธรูป และงานศิลปะสมัยใหม่ที่เรียก Pop art ผมชื่นชมฝีมือครับว่าละเอียด ประณีตมาก ดังนั้นราคาจึงแพง

งานศิลปะมีตั้งแต่ชิ้นเล็กๆไปถึงชิ้นใหญ่ๆที่ต้องใช้รถเครนยก  งานสมัยใหม่ที่เป็น Pop art ที่ร้านค้าแห่งนี้ถึงกับจัดสาธิตให้ดูในลักษณะสวนหย่อม แบบศิลปะญี่ปุ่นผสมจีน สวยงามมาก เหมาะสำหรับเศรษฐีเมืองไทยที่เอาไปประดับคฤหาสน์เพื่อส่งเสริมบารมีความร่ำรวยของเขาเหล่านั้น สำหรับเรามันแค่ชื่นชม และไม่มีความจำเป็นใดๆที่จะต้องมี 

พิจารณางานศิลปะองค์พระผู้มีพระภาคเจ้ารูปนี้แล้ว ก็คิดด้วยภูมิปัญญาของคนต่ำต้อยอย่างเราว่า ช่างงามเสียจริงๆ และด้วยเราเป็นผู้นับถือศาสนาพุทธยังคิดเลยไปว่าพระรูปพระองค์ท่านมิควรที่จะมาสถิตที่ตรงนี้ด้วยซ้ำไป  เมื่อหินก้อนหนึ่งถูกเสกมนต์เข้าไปเป็นรูปร่างขึ้นมาแล้วก็ดูมีจิตวิญญาณแห่งความเคารพศรัทธาเข้ามา ทั้งที่รู้ว่ามันเป็นรูปนามและเครื่องเตือนสติแต่ก็อดไม่ได้จริงๆ ความรู้สึกเช่นนี้บ่งบอกถึงฝีมืองานศิลปะของชาวเวียตครับ 

มาถึงงานศิลปะอีกแขนงหนึ่งคือภาพวาดสีน้ำบนกระดาษสา ผมเองก็ชื่นชอบงานแนวนี้อยู่แล้วว่าแค่ปลายพู่กันตวัดไปมาก็เสกเป่ากระดาษเปล่าให้มีเรื่องราว มีประวัติศาสตร์ มีชีวิตขึ้นมาได้อย่างน่าอัศจรรย์

มีงานเขียนแบบนี้ทั่วไป เราเดินไปทุกๆ50 ก้าวก็จะพบร้านที่ขายงานศิลป์ชนิดนี้ การเอาโครงสร้างเรื่องราวของวิถีชีวิตมาบอกกล่าวแล้วแต้มสีแห่งจินตนาการลงไป กระดาษเปล่าๆแผ่นหนึ่งก็มีชีวิตขึ้นมาและมีมูลค่าและคุณค่าออกมาได้อย่างน่าทึ่งจริงๆ  คมที่ชอบงานชนิดนี้มาเมืองไหนๆในเวียตนามก็ไม่พลาดที่จะได้เสพสม โดยเฉพาะย่านตลาดโบราณเมือง ฮอยอันแห่งนี้ละลานตาไปหมด

นอกจากฝีมือพู่กันที่ให้สีสันต่างๆแล้วปลายดินสอยังสร้างงานประวัติศาสตร์แห่งเมืองนี้ให้ได้ชมกันอีกด้วย  ภาพนี้เป็นงานเขียนสะพานญี่ปุ่นจีนที่อยู่ในรายการเที่ยวทุกทัวร์จะต้องมายืนที่ลูกกรงบนสะพานนั้นแล้วก็มายืนถ่ายรูปมุมนี้ หากนับจำนวนครั้งคงจะทำลายสถิติหลายรายการไปแน่นอน ผมเห็นทุกทัวร์ที่มาจะต้องเลื่อนเวลาเดินทางตามกำหนดไปเพราะลูกทัวร์มาคอยถ่ายรูปมุมนี้กัน ทั้งกลุ่ม รายครอบครัว เดี่ยว จับคู่ โอยสารพัดจนผมไม่สนใจการถ่ายรูปมุมนี้แต่ดอดไปเอาภาพวาดนี้มาครับ

ศิลปะอีกแขนงหนึ่งที่ผมทึ่งสุดๆมากกว่าการวาด หรืองานหินด้วยซ้ำไปคืองานแกะสลักไม้  ดูงานชิ้นนี้ซิครับ มันมีตัวตน มันมีชีวิตจิตใจแทบจะกระโดดออกมาจากกระดานไม้แผ่นนี้เลยหละครับ 

ร้านที่ขายโคมไฟมีทั่วไปมิได้ทำเพื่อธุรกิจเท่านั้น แต่เป็นวัฒนธรรมคนจีนที่จะต้องมีโคมไฟไปเคารพศาลเจ้าที่ศรัทธาครับ งานนี้จึงขยายออกมาเป็นธุรกิจที่เอาโคมไปไปตกแต่งอาคารบ้านเรือน ร้านค้าต่างๆ ศิลปะด้านนี้มีหลากหลายทั้งขนาด สีสัน

ท่านที่ชื่นชอบงานศิลปะสายจีนจะไม่ผิดหวังครับที่มาเที่ยวเมืองเวียตนามเพราะเป็นงานที่มาจากเนื้อแท้ของเขาเองครับ...