สาธารณสุขจังหวัดขอนแก่นเตือนโรคอหิวาตกโรค <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">นายนพดล ปฎิทัศน์  นายแพทย์สาธารณสุขจังหวัดขอนแก่น   เปิดเผยว่าจังหวัดขอนแก่นพบผู้ป่วยโรคอหิวาตกโรคแล้ว 8 ราย   ซึ่งโรคอหิวาตกโรคเป็นอุจจาระร่วงอย่างเฉียบพลัน   อาการท้องร่วงนี้มีตั้งแต่อาการเล็กน้อยจนถึงรุนแรง  ทำให้ร่างกายสูญเสียน้ำและเกลือแร่อย่างรวดเร็วจนถึงขั้นอาจเสียชีวิตได้   ถ้าไม่ได้รับการรักษาโดยทันท่วงที  การระบาดของโรคเกิดจากการกินอาหารและดื่มน้ำที่มีเชื้ออหิวาต์เข้าไป  พบว่าโรคนี้จะเป็นในเด็กมากกว่าผู้ใหญ่   อาการของผู้ป่วยอาจแบ่งได้เป็น 2 แบบคือ  พวกที่เป็นอย่างอ่อน  มีอัตราการตายต่ำมาก  พวกนี้มักหายใน 1-5 วัน ผู้ป่วยจะถ่ายเป็นน้ำเหลว ๆ  วันละหลาย ๆครั้ง อาจจะมีอาการปวดท้องและคลื่นไส้อาเจียนเล็กน้อย  พวกที่เป้นอย่างรุนแรง จะมีอาการท้องเดินอย่างเฉียบพลัน  ตอนแรก ๆ อุจจาระจะมีเนื้อปนบ้างต่อมามีลักษณะเหมือนน้ำซาวข้าว  มีอาการคลื่นไส้ อาเจียนร่วมด้วย  ถ้าได้น้ำและเกลือแร่เพียงพอ  การถ่ายเหลวจะหยุดไปเองภายใน 1-6  วัน  นอกจากนี้อาจมีอาการจากการสูญเสียน้ำละเกลือแร่  เช่น กระหายน้ำ  อ่อนเพลีย  ความดันโลหิตต่ำ  และอาจรุนแรงจนหมดสติ    อหิวาตกโรคเป็นโรคที่มีอัตราการตายสูงมาก  ประชาชนควรเน้นการดูแลสุขอนามัย   โดยเฉพาะการล้างมือก่อนปรุงหรือรับประทานอาหารและภายหลังการขับถ่าย  ดื่มน้ำที่สะอาด  เตรียมและปรุงอาหารให้สะอาด</p>               อหิวาตกโรค (Cholera)ลักษณะโรค : เป็นโรคที่เกิดจากเชื้อแบคทีเรีย มักพบการติดเชื้อเฉียบพลันในลำไส้เริ่มด้วยอาการปวดศีรษะ ปวดท้อง ท้องเดิน คลื่นไส้และบางครั้งมีอาเจียนร่วมด้วยภาวะการขาดน้ำอาจพบรุนแรงในเด็กทารกผู้ป่วยส่วนใหญ่จะมีไข้ เบื่ออาหาร และท้องเดิน ซึ่งมักจะคงอยู่หลายวันกลไกการติดเชื้อจะเริ่มจากการอักเสบของลำไส้เฉียบพลัน และตามด้วยโลหิตเป็นพิษหรือการติดเชื้อเฉพาะที่ทำให้เกิดฝี ข้ออักเสบ ท่อน้ำดีอักเสบ เยื่อหุ้มหัวใจอักเสบเยื่อหุ้มสมองอักเสบ ปอดบวม ไตและกรวยไตอักเสบ เป็นต้น โดยปกติมักไม่พบผู้ป่วยตายยกเว้นในรายที่เป็นเด็กหรือคนสูงอายุที่สุขภาพอ่อนแอในกรณีมีอาการโลหิตเป็นพิษสามารถแยกเชื้อจากอุจจาระและเลือดในระยะอาการเฉียบพลันส่วนในกรณีมีการติดเชื้อที่ลำไส้จะตรวจพบเชื้อในอุจจาระอยู่หลายวันถึงเป็นสัปดาห์หลังเริ่มป่วยการให้ยาปฏิชีวนะอาจเพิ่มระยะเวลาในการแพร่เชื้อจากอุจจาระสำหรับการตรวจหาเชื้อในผู้ที่ไม่มีอาการ ควรใช้อุจจาระ 3-10 กรัม แทนการทำ rectal swab และควรตรวจซ้ำหลายๆ วัน เพราะเชื้ออาจออกมาเป็นระยะ ๆ อนึ่ง การทดสอบทางซีโรโลยี ไม่ใคร่มีประโยชน์ต่อการวินิจฉัยโรคเชื้อก่อโรค : เชื้อ Salmonella มีหลาย serotypes ที่ก่อให้เกิดโรคทั้งในสัตว์และในคน พบว่าในแต่ละประเทศเกิดจาก serotype ต่าง ๆ กัน ส่วนใหญ่เป็น S. typhimurium และ S. enteritidis ปัจจุบันสามารถแยกเชื้อได้ประมาณ 2000 serotypes ในประเทศสหรัฐอเมริกาพบประมาณ 200 serotypesการเกิดโรค : พบได้ทั่วโลกมีรายงานผู้ป่วยมากในอเมริกาเหนือและยุโรป โดยรายงานอยู่ในกลุ่มโรคติดต่อทางอาหารเนื่องจากการติดต่อของเชื้อส่วนใหญ่เกิดจากการปนเปื้อนมากับอาหารแต่มีผู้ป่วยจำนวนน้อยที่สามารถวินิจฉัยจากอาการได้ และมีเพียง 1 เปอร์เซ็นต์ของผู้ป่วย ที่มีการรายงาน อุบัติการของโรคพบมากในเด็กเล็กและทารกในทางระบาดวิทยาเชื้อ Salmonella ที่ก่อโรคในลำไส้ มักก่อให้เกิดการระบาดย่อย ๆในชุมชน การระบาดใหญ่มักพบในโรงพยาบาล ภัตตาคาร สถานเลี้ยงเด็กและสถานสงเคราะห์คนชรา ซึ่งโดยทั่วไปมักเกิดจากอาหารที่ปนเปื้อนเชื้อจากแหล่งผลิตหรือบางครั้งพบว่ามาจากมือของผู้ป่วยหรือผู้ที่เป็นพาหะซึ่งสัมผัสอาหารการแพร่โดยตรงจากคนถึงคนก็อาจเกิดขึ้นได้ประมาณว่าในแต่ละปีมีผู้ติดเชื้อในประเทศสหรัฐอเมริกาถึง 5 ล้านคนแหล่งรังโรค : สัตว์เลี้ยงและสัตว์ป่า ได้แก่ เป็ด ไก่ สุกร วัว ควาย สัตว์แทะ และสัตว์เลี้ยงเช่นเต่า ตะพาบ ลูกไก่ สุนัข และแมว สามารถเป็นแหล่งรังโรคได้ รวมทั้งคน ซึ่งได้แก่ผู้เป็นพาหะ และผู้ติดเชื้อที่มีอาการเพียงเล็กน้อยหรือไม่มีอาการเลยการเป็นพาหะเรื้อรังพบน้อยมากในคน แต่พบมากในสัตว์และนกการติดต่อของโรค : เชื้อเข้าสู่ร่างกายโดยการกินอาหารที่เป็นผลิตภัณฑ์จากสัตว์ที่มีเชื้อหรือปนเปื้อนเชื้อจากอุจจาระของผู้ป่วยหรือสัตว์ที่เป็นโรคโดยที่อาหารนั้นไม่มีการปรุงให้สุก เช่น ไข่ นมดิบ เนื้อสัตว์ รวมทั้งเป็ดไก่และผลิตภัณฑ์จากสัตว์ดังกล่าว คนอาจได้รัรบเชื้อจากการสัมผัสสัตว์เลี้ยง เช่นเต่าลูกไก่ หรือผลิตภัณฑ์ยาที่ผลิตจากสัตว์ ซึ่งไม่ผ่านการสเตอริไรซ์การติดเชื้อในสัตว์อาจเกิดจากกาหารสัตว์หรือปุ๋ย ซึ่งผลิตจากเนื้อสัตว์ กระดูกสัตว์โดยสรุปแล้วการติดต่อที่สำคัญคือการติดต่อโดยผ่านทางการกินและการขับถ่าย (fecal-oral) จากคนไปคนโดยเฉพาะเมื่อมีอาการอุจจาระร่วงจำนวนของเชื้อที่สามารถก่อให้เกิดโรคโดยปกติต้องมากกว่า 100-1,000 ตัวโดยทั่วไปแล้วเชื้อสามารถจะเจริญเพิ่มจำนวนในอาหารโดยเฉพาะนมได้อย่างรวดเร็วการระบาดของโรคที่พบในโรงพยาบาลมักเริ่มต้นด้วยการปนเปื้อนเชื้อในอาหารและตามด้วยการแพร่กระจายเชื้อจากคนไปคนโดยผ่านทางมือหรือภาชนะที่มีเชื้อปนเปื้อนโดยเฉพาะในแผนกเด็กอ่อนและแม่หลังคลอดนอกจากนี้การปนเปื้อนของอุจจาระในระบบการจัดจ่ายน้ำโดยไม่ผ่านการฆ่าเชื้อด้วยคลอรีนก็เป็นสาเหตุหนึ่งที่ทำให้การระบาดของโรคกระจายอย่างรวดเร็วระยะฟักตัว : 6 - 72 ชั่วโมงโดยทั่วไปประมาณ 12 - 36 ชั่วโมงระยะติดต่อของโรค : เชื้อนี้มีระยะติดต่อได้หลายวันถึงหลายสัปดาห์ และผู้ที่เป็นพาหะของโรคชั่วคราว (temporary carriers) มีโอกาสแพร่เชื้อหลายเดือน โดยเฉพาะในเด็กทารก ประมาณ 1เปอร์เซ็นต์ ของผู้ใหญ่ที่ติดเชื้อ และ 5 เปอร์เซ็นต์ ของเด็กอายุต่ำกว่า5 ปีสามารถแพร่เชื้อได้นานกว่า 1 ปี การใช้ยาปฏิชีวนะโดยไม่จำเป็นจะส่งผลให้ระยะติดต่อยาวนานขึ้นความไวและความต้านทานต่อการรับเชื้อ : คนทั่วไปมีความไวต่อการรับเชื้อซึ่งจะเพิ่มขึ้นเมื่อได้รับการรักษาด้วยยาลดกรด การผ่าตัดในระบบทางเดินอาหารการรักษาด้วยยาปฏิชีวนะที่มีฤทธิ์กว้างขวาง ผู้ป่วยโรคเนื้องอกผู้ที่ได้รับการรักษาด้วยยากดภูมิต้านทาน และผู้ที่มีสภาพร่างกายอ่อนแอหรือมีภาวะทุพโภชนาการ อนึ่ง ความรุนแรงของโรคจะสัมพันธ์กับ serotype จำนวนเชื้อและสภาพร่างกายผู้ป่วยผู้ป่วยโรคเอดส์จะมีโอกาสเสี่ยงต่อการเกิดโลหิตเป็นพิษจากเชื้อนี้ซ้ำ และผู้ป่วยโรค sickle cell ที่มีอาการโลหิตเป็นพิษ จะมีโอกาสเสี่ยงต่อการติดเชื้อตามอวัยวะต่าง ๆเพิ่มขึ้น เช่น osteomyelitisวิธีการควบคุมโรค :
ก. มาตรการป้องกัน1.       เน้นการรับประทานอาหารที่สุก โดยเฉพาะเป็ด ไก่ หมู ไข่ เนื้อและนมที่ผ่านการพาสเจอร์ไรซ์หลีกเลี่ยงการปนเปื้อนของเชื้อภายหลังการปรุงอาหารสุกแล้วและควรเก็บถนอมอาหารในตู้เย็น และตรวจสอบว่าอุณหภูมิเย็นเพียงพอ2.       ให้สุขศึกษาแก่ผู้ประกอบอาหาร พนักงานเสริฟ โดยเน้นการล้างมือก่อนระหว่างและหลังการเตรียมอาหาร การรักษาสุขวิทยาส่วนบุคคล การเก็บอาหารในตู้เย็นการดูแลความสะอาดของห้องครัว และการป้องกันอาหารจากแมลงและหนู3.       ผู้ที่มีอาการอุจจาระร่วง ควรให้หยุดปฏิบัติหน้าที่ปรุงอาหารหรือดูแลผู้ป่วยในโรงพยาบาล เด็ก หรือคนสูงอายุ4.       ให้ความรู้แก่ผู้ที่เป็นพาหะ โดยเน้นการล้างมือหลังการขับถ่ายและก่อนการรับประทานอาหาร และหลีกเลี่ยงการปรุงหรือเสริฟอาหารจนกว่าจะตรวจไม่พบเชื้อ5.       สำรวจป้องกันและควบคุมการปนเปื้อนเชื้อ Salmonella ในฟาร์มและในสัตว์เลี้ยงเช่น ลูกเป็ด ลูกไก่ และเต่า ซึ่งอาจจะเป็นอันตรายต่อเด็กเล็ก6.       ตรวจแนะนำและดูแลสุขาภิบาลในโรงฆ่าสัตว์ โรงงานผลิตอาหาร ร้านขายเนื้อและโรงงานผลิตอาหารสัตว์ ฯลฯ7.       ผลิตภัณฑ์อาหารที่ทำจากเนื้อ เป็ด ไก่ อาจใช้การฉายรังสีเพื่อฆ่าเชื้อซึ่งเป็นวิธีการที่ได้รับการอนุมัติจากองค์การอาหารและยาแห่งสหรัฐอเมริกาแล้ว8.       ผลิตภัณฑ์อาหารสำหรับเลี้ยงสัตว์ควรได้รับการปรุงให้สุกเพื่อฆ่าเชื้อด้วยความร้อน
หรือด้วยรังสีและต้องมีมาตรการป้องกันการปนเปื้อนเชื้อในภายหลังด้วยข. การควบคุมผู้ป่วย ผู้สัมผัส และสิ่งแวดล้อม1.       การรายงานไปยังหน่วยงานสาธารณสุขท้องถิ่น : เป็นโรคที่ต้องรายงาน2.       การแยกผู้ป่วย : ควรเน้นการป้องกันการปนเปื้อนเชื้อจากอุจจาระหรือเสื้อผ้าเครื่องใช้ของผู้ป่วยในโรงพยาบาล สำหรับผู้ที่มีอาการควรให้หยุดปฏิบัติหน้าที่ปรุงอาหาร หรือการดูแลเด็กเล็กคนสูงอายุผู้ที่มีภาวะภูมิต้านทานบกพร่อง และผู้ป่วยในโรงพยาบาลจนกว่าจะตรวจไม่พบเชื้อในอุจจาระ2 ครั้งติดต่อกันโดยการตรวจแต่ละครั้งต้องห่างกันอย่างน้อย 24 ชั่วโมง และถ้ามีการให้ยาปฏิชีวนะการตรวจเชื้อควรทำภายหลัง 48 ชั่วโมง นับแต่ได้รับยาครบโด๊สแล้วผู้ที่ติดเชื้อที่ไม่แสดงอาการนั้น โดยทั่วไปสามารถปฏิบัติงานข้างต้นต่อไปได้ยกเว้นผู้ที่มีสุขวิทยาส่วนบุคคลไม่ดีหรืออาจมีข้อบังคับในบางรัฐหรือบางท้องถิ่นห้ามปฏิบัติหน้าที่3.       การทำลายเชื้อ : เน้นระบบการกำจัดเชื้อในอุจจาระและสิ่งของที่ปนเปื้อนในชุมชนที่มีระบบกำจัดสิ่งปฏิกูลที่ได้มาตรฐานไม่จำเป็นต้องทำลายเชื้อในอุจจาระก่อนนำไปทิ้ง4.       การกักกัน : ไม่จำเป็น5.       การให้ภูมิคุ้มกันแก่ผู้สัมผัส : ยังไม่มี6.       การสอบสวนผู้สัมผัสและแหล่งโรค :เน้นการตราวจอุจจาระในผู้สัมผัสที่เกี่ยวข้องกับการปรุงอาหารหรือการดูแลผู้ป่วยเด็กเล็กหรือผู้สูงอายุในบ้านหรือสถานพยาบาลต่าง ๆ7.       การรักษาเฉพาะ : ในกรณีที่เป็นการติดเชื้อในลำไส้ที่ไม่มีภาวะแทรกซ้อน การรักษาได้แก่ การแก้ไขภาวะขาดน้ำและอีเล็กโทรไลท์ด้วย ORS ไม่ควรใช้ยาปฏิชีวนะเพราะอาจทำให้ภาวะการเป็นพาหะปล่อยเชื้อได้นานขึ้นและทำให้เกิดการดื้อยา ยกเว้นในเด็กอายุต่ำกว่า 2 เดือน คนสูงอายุ ผู้พิการและผู้ป่วยโรค sickle cell หรือผู้ที่มีไข้สูงหรือมีการติดเชื้อนอกลำไส้สำหรับการดื้อยาต่อเชื้อนี้พบแตกต่างกัน โดยทั่วไปแนะนำให้ใช้ ampicillin หรือ amoxicillin ส่วน co-trimoxazole และ chloramphenical ให้ถือเป็นยาในลำดับรองที่อาจเลือกใช้เมื่อมีการดื้อยาค. มาตรการเมื่อเกิดการระบาด : เช่นเดียวกับในกลุ่มโรคติดต่อทางอาหารอื่นๆ ควรเน้นการซักประวัติการประกอบอาหารซึ่งอาจมีข้อบกพร่อง การใช้ส่วนประกอบอาหารที่ไม่ปลอดภัย การปรุงอาหารไม่สุกพอซึ่งอาจเป็นเพราะอุณหภูมิหรือเวลาในการประกอบอาหารไม่ถูกต้องในสหรัฐอเมริกามีการระบาดของ S. enteritidis ซึ่งสงสัยว่าอาจเกี่ยวข้องกับอาหารปรุงจากไข่ในกรณีนี้จำเป็นต้องสอบสวนถึงแหล่งผลิตไข่และต้องรายงานไปยังกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ด้วยง. สัญญาณภัยที่ควรระวัง : มักพบการระบาดในสถานที่ที่มีการจัดอาหารเลี้ยงคนจำนวนมากและมีสภาพสุขาภิบาลที่ไม่ดี
จ. มาตรการควบคุมโรคระหว่างประเทศ : ประสานความร่วมมือกับองค์การอนามัยโลก  อหิวาตกโรคระบาดหนักชายแดนพม่าจังหวัดตาก

พบการแพร่ระบาดของอหิวาตกโรคในค่ายผู้ลี้ภัยแม่หละ จังหวัดตาก ทำให้กลุ่มผู้ลี้ภัยและแรงงานข้ามชาติกำลังได้รับผลกระทบอย่างหนัก

ตั้งแต่วันที่ 29 เดือนมิถุนายนที่ผ่านมาพบการระบาดของอหิวาตกโรคในค่ายผู้ลี้ภัยแม่หละ โดยพบผู้ป่วยทั้งจากชาวบ้านที่เป็นคนไทยมาเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลในค่ายผู้ลี้ภัยแม่หละอีกด้วย ผู้อำนวยการโรงพยาบาลแม่หละ นายนีเซอ ( Nee Hser) กล่าวว่าจำนวนผู้ป่วยเพิ่มสูงขึ้นเรื่อยๆ ซึ่งในจำนวนผู้ป่วยพบว่ามีเด็กรวมอยู่ด้วย นอกจากนี้ยังมีการรายงานว่าพบการแพร่ระบาดอหิวาตกโรคในหลายๆหมู่บ้านในจังหวัดตาก

ทางด้านนายแพทย์ปราชญ์ บุญยวงศ์วิโรจน์ ปลัดกระทรวงสาธารณสุข ได้เยี่ยมชุมชนชาวมุสลิมที่ได้รับผลกระทบ พร้อมทั้งกล่าวว่าผู้ใช้แรงงานข้ามชาติจากพม่านำอหิวาตกโรคมาแพร่ระบาด และได้ออกคำสั่งให้กรมสาธารณสุขจังหวัดตากเฝ้าระวังและควบคุมสถานการณ์อย่างใกล้ชิดรวมถึงการเฝ้าระวังในเรื่องความสะอาดของน้ำและอาหารแล้ว

ในขณะที่นายแพทย์ปัจจุบัน เหมหงษา นายแพทย์สาธารณสุขจังหวัดตากออกมาเปิดเผยรายงานว่า พบจำนวนผู้ป่วยอหิวาตกโรคราว 300 คน ใน 5 พื้นที่ติดชายแดนในจังหวัดตากตั้งแต่ 2 เดือนที่แล้ว ซึ่งแพร่ระบาดจากกลุ่มผู้ลี้ภัยที่เข้ามายังประเทศไทย

(รายงานเมื่อวันที่ 1 สิงหาคม 2550)เพิ่มเติมรายละเอียดได้ที่  Thai NGO.org  นะครับ