การมองโลกในมุมที่แตกต่าง ทำให้เกิดการบริหารความเสี่ยง

วันที่ 7 กันยายน 2550 พวกเราชาวnewwave1

ได้เรียนรู้เรื่อง การบริหารจัดการงานส่งเสริมการเกษตรให้คุ้มค่าและลดความเสี่ยง 

โดย อาจารย์เดชรัต สุขกำเนิด พอจะสรุปมาให้เพื่อนๆ ได้ทบทวน กัน.....โปรดติดตามโดยฉับพลัน

ในโลกปัจจุบันนี้การดำเนินกิจการต่าง ๆ ในชีวิตคน เรามีทั้งสิ่งที่คาดการณ์ได้ค่อนข้างแน่นอนและสิ่งที่คาดการณ์แน่นอนไม่ได้ ซึ่งสิ่งที่ไม่คาดคิดมาก่อนว่าจะเกิดขึ้นสิ่งเหล่านี้คือ “ความเสี่ยง และความไม่แน่นอน”

ในชีวิตประจำวันของเราต้องเผชิญกับความเสี่ยงอะไรบ้าง การทำธุรกิจของเราต้องเสี่ยงอะไรบ้าง หลักเศรษฐศาสตร์บอกว่า “High Risk High Return ” ซึ่งหมายถึงหากทำธุรกิจที่มีความเสี่ยงสูงผลตอบแทนที่ได้รับก็สูงไปด้วย แต่ก็ไม่เสมอไป เพราะ ธุรกิจผูกขาด = Low Risk High Return เช่นธุรกิจโทรศัพท์มือถือ การทำการเกษตร = High Risk Low Return เนื่องจากขาดอำนาจการต่อรอง ผลตอบแทนก็น้อย

ความเสี่ยงของภาคการเกษตร

1. ความเสี่ยงด้านการผลิต

1.1 เสี่ยงจากปัจจัยการผลิต เช่น ราคาปัจจัยการผลิตเพิ่มขึ้น ปริมาณปัจจัยการผลิตมีไม่พอเพียง คุณภาพของปัจจัยการผลิตไม่ดีพอ พันธุ์ไม่ดี

1.2 ความเสี่ยงในกระบวนการผลิต เช่น สภาพแวดล้อมภูมิมิอากาศต่าง ๆ โรคภัย/ศัตรูพืชต่าง ๆ ความเสี่ยงจากภัยพิบัติต่าง ๆ(น้ำท่วม ฝนแล้ง ) ผลผลิตด้อยคุณภาพ

2. ความเสี่ยงด้านการตลาด เช่น ราคาผลผลิตตกต่ำ ผู้รับซื้อไม่รับซื้อหรือกดราคา ต้นทุนการตลาดสูงขึ้น

3. ความเสี่ยงในการแปรรูป/เก็บรักษา เช่น วัตถุดิบด้อยคุณภาพ/เสื่อมคุณภาพ แรงงานในการแปรรูปขาดแคลน ผลผลิตไม่ได้ตามมาตรฐานคุณภาพ 4. ความเสี่ยงด้านการเงิน เช่น อัตราดอกเบี้ยสูงขึ้น อัตราแลกเปลี่ยนผันผวน ขาดเงินทุนหมุนเวียนในการดำรงชีวิต

5. ความเสี่ยงในชีวิตของเกษตรกร เช่น อุบัติเหตุจากการทำงาน/ชีวิตประจำวัน โรคภัยไข้เจ็บ ปัญหาในครอบครัว ความขัดแย้งภายในชุมชน

การจัดการความเสี่ยงในภาคเกษตร

1. การประยุกต์ใช้หลักการเศรษฐกิจพอเพียงอย่างจริงจัง

2. การทำความรู้จักกับความเสี่ยง มองว่าธุรกิจ/ชีวิตของคนเรามีความเสี่ยงในด้านใดบ้าง ความเสี่ยงแต่ละด้านมีมากน้อยเพียงใดและขึ้นอยู่กับปัจจัยใด มีผลกระทบต่อธุรกิจ/ชีวิตของเราอย่างไร เราจะทำความรู้จักกับความเสี่ยงได้อย่างไร

- การวิเคราะห์ภาพรวมของความเสี่ยงของกิจการ

- การวิเคราะห์สาเหตุของความเสี่ยง การใช้แผนภูมิก้าวปลา ระบบ HACCPZ(Hazard Analysis on Critical Control Points)

- การวิเคราะห์ความอ่อนไหวของธุรกิจ มองว่าธุรกิจจะรับมือกับความเสี่ยงแต่ละตัวได้มากแค่ไหน การวิเคราะห์จุดคุ้มทุน

3. การวางแผนรับมือกับความเสี่ยง ถือเป็นหัวใจของการจัดการความเสี่ยง มีหลักการดำเนินงานในเรื่องต่อไปนี้ การลดความเสี่ยง การกระจายความเสี่ยง การควบคุมความเสี่ยง การประกันความเสี่ยง

การลดความเสี่ยงในภาคการเกษตรสามารถปฏิบัติได้ ดังนี้ การเลือกผลิตพืชและสัตว์เหมาะสมกับสภาพพื้นที่ ความชำนาญของเกษตรกร และมีตลาดแน่นอน การคัดเลือกปัจจัยการผลิตที่เหมาะสมกับสภาพพื้นที่และความต้องการของตลาด การลดปัจจัยการผลิต/การลงทุน การทำข้อตกลงล่วงหน้ากับผู้ซื้อ โดยระบุปริมาณ คุณภาพ ราคาและระยะเวลาการับซื้อที่ชัดเจน การพัฒนาผลิตภัณฑ์ใหม่ๆ ที่มีความผันผวนของราคาต่ำ

การกระจายความเสี่ยงในภาคการเกษตร การพึ่งพาแหล่งรายได้มากกว่าหนึ่งแหล่ง รวมถึงนอกการเกษตร การผลิตพืชหรือสัตว์หลายชนิด หลายประเภท สภาพที่ดินแตกต่างกัน เงื่อนไขการผลิต/ฤดูกาลการผลิตแตกต่างกัน มีความเคลื่อนไหวของราคาต่างกันหรือไม่เกี่ยวข้องกัน การผลิตพืชและสัตว์ที่เสริมหนุนซึ่งกันและกัน การกระจายความเสี่ยง โดยมีผู้รับซื้อหลายราย การกระจายความเสี่ยงให้ผู้ซื้อช่วยรับภาระความเสี่ยง การใช้ประโยชน์จากส่วนต่างๆของผลิตผลให้มากที่สุด

การควบคุมความเสี่ยง การวิเคราะห์สาเหตุของความเสี่ยงโดยละเอียด ตามแนวทาง HACCP หรือ Total Quality Management การกำหนดมาตรการในการป้องกันความเสี่ยงในแต่ละจุดวิกฤต เพื่อป้องกันไม่ให้ความเสี่ยงเกิดขึ้น หรือหากเกิดขึ้นก็สามารถทราบได้โดยทันที การพัฒนาระบบการควบคุมคุณภาพ/เฝ้าระวังปัญหาที่เกิดขึ้นเพื่อจะได้ดำเนินการอย่างทันท่วงที การควบคุมมิให้ความเสี่ยงลุกลามบานปลายออกไป การลงทุนอย่างเป็นขั้นตอน เพื่อมิให้ความเสี่ยงมากเกินไป

การประกันความเสี่ยงการประกันสังคม การประกันภัยพืชผลการเกษตร การซื้อขายสินค้าเกษตรในตลาดล่วงหน้าการซื้อขายอัตราแลกเปลี่ยนในตลาดล่วงหน้า กลุ่มออมทรัพย์และสวัสดิการชุมชน ธนาคารต้นไม้ (Tree bank)

กลยุทธ์การรับมือของเกษตรกร ขอเงินกู้ระยะยาวเพื่อการลงทุน ขายทรัพย์สินบางส่วนออกไป เพื่อมาลงทุน การลงทุนแบบเป็นขั้นเป็นตอน การใช้แรงงานของตนเป็นหลัก การปลูกพืชเงินสดระยะสั้นในระยะเริ่มต้นด้วย การจัดกระบวนการเรียนรู้แบบกลุ่ม การประยุกต์ใช้พิธีกรรมทางศาสนา

ยังมีเพิ่มเติม...วันหลังจะมาเล่าต่อนะคะ.....จินตนาภร ค่ะ