สถาปนิกผู้สร้างคน อับดุลรอซัค ประเสริฐดำ
ควันและกลิ่นกาแฟคาฟูชิโนลอยละเอียดซึมผ่านจมูก ช่างเป็นสิ่งที่คุ้นเคยบ่อยมาก มันกระตุ้นเส้นสมองให้ตื่นตัว ก่อนที่เขาจะตักน้ำตาลสีน้ำตาลในถ้วยเล็กๆ เขาใส่ลงไปแก้วกาแฟที่อยู่ตรงหน้า น้ำสีกาแฟวนไปตามทิศทางและจังหวะการคน ฟองสีขาวค่อยๆ ผุดขึ้นมาความร้อนลดลง เขายกแก้วก้มลงเล็กน้อยซดกาแฟไหล่ผ่านลำคอลงไป สารคาเฟอีนซึมแผ่ซ่านในสายเลือด ความกระปรี้กระเปร่ามาแทนที่ความซึมเศร้า หงอยเหงา เป็นเวลานานนักที่เขาไม่แวะมาร้านนี้ <table border="0" cellspacing="0" cellpadding="0" width="100%"><tbody><tr><td style="background-color: transparent; border: #ece9d8"><div><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"> วารสารราโมงสัมพันธ์ 23</p></div></td></tr></tbody></table> เป็นไงบ้างพี่…….หมู่นี้ดูหน้าตาทรุดโทรม ซีดเซียว มีปัญหาอะไรเหรอ? “ชายที่นั่งตรงข้าม เปิดประเด็นที่เป็นธรรมดาทั่วไป หลังไม่ได้พบปะนานร่วม 2 เดือน กับ 10 วัน 3 ชั่วโมง” “ก็…….(เว้นช่วง) มีนิดหน่อย ยอมรับ ไม่อยากปิดบัง” เขาตอบ เอาขามาไขว่ห้าง ยกแก้วกาแฟมาดื่มสายตาเหม่อมองออกด้านนอกผ่านกระจกใส มีผู้คนผ่านร้านไปมาไม่มากนัก “พี่…..เบื่อการเป็นครู สอนนักเรียนไม่ได้ตั้งใจ ความคิดไม่ลงรอยกับผู้บริหาร ชาวบ้านจ้องจับผิดงานเอกสารที่ไม่เกี่ยวกับนักเรียนหยุบหยิบกองโตที่รอการสะสางเต็มไปหมด” เขาเอามือกุมขมับและเท้าคางมืออีกข้างตั้งบนโต๊ะพร้อมกับเคาะนิ้วเบาๆอย่างไม่เป็นจังหวะ “พี่อย่าไปยึดติดอะไรมากมายอะไรที่ทำได้ก็ทำ อะไรที่พยายามแล้วทำไม่ได้ก็หยุดซะ แล้วค่อยมาทำใหม่ตามกำลังความสามารถของเรา พี่พยายามมองหาจุดเด่นจุดแข็งของพี่ซิ” ชายตรงข้ามขยับเก้าอี้เข้ามาใกล้ๆ เขาพร้อมยกกาแฟจ่อที่ริมฝีปาก กระดกเล็กน้อย แล้ววางแก้วกาแฟลง “ผมนะ รักอาชีพครูมากที่สุด พี่คิดดูซิ อาชีพไหนบ้างที่สามารถสร้างคนให้เป็นคนดี คนเก่ง การสร้างคนคนหนึ่งให้เป็นคนดี คนเก่งตลอดชีวิต ดีกว่าไปสร้างวัตถุอื่นๆ หลายร้อยเท่า แต่การจะสร้างให้เป็นคนดีคนเก่ง ทุกคนเป็นไปไม่ได้หรอก เพราะโลกเรามันมีของคู่กัน มีเก่ง มีโง่ มีดี มีชั่ว มันเป็นสัจธรรม อีกร้อยปีพันปี ข้างหน้ามันก็เป็นแบบนี้แหละ” ชายตรงข้ามทำท่าทางมือประกอบการพูดไปด้วย “แต่พี่ไม่ใช่เธอนี่ ที่จะมองอะไร คิดอะไร ดีไปหมด พี่มันคนมีอุดมการณ์ เข้าใจมั้ย… คำว่าอุดมการณ์…………. เขาพูดเว้นช่วงนิดหนึ่ง “พี่มีความตั้งใจสูงมาก ถ้าเป็นไปได้อยากให้ทุกคน เป็นไปตามที่พี่ฝันไว้ ความพยายามอยู่ที่ไหน ความสำเร็จอยู่ที่นั่น เคยได้ยินมั้ย ไม่มีอะไรเป็นไปไม่ได้หากเราตั้งใจ เคยเจอมั้ยข้อความนี้” เขาตั้งคำถามพร้อมจ้องมองชายที่อยู่ตรงข้าม แอร์ที่เย็นเฉียบ เสียงเพลงที่ไพเราะกำลังแปรปรวนเป็นความอบอ้าว เสียงอู้อี้แทน ต้นไม้สาวน้อยปะแป้งและต้นวาสนายืนหยัดเด่นในกระถางข้างซอกมุมขวาดูเสมือนกำลังจะเหี่ยวเฉา ภาพทิวทัศน์ที่แขวนข้างฝาสีหม่นไปถนัดตา ด้านนอกแดดจ้าขึ้น บรรยากาศปกคลุมไปด้วยความสับสน ไร้ชีวิตชีวาสิ้นดี แนวคิดต่างมุมมองที่ไปเป็นราวเส้นขนาน ทำให้ชายสองคนนิ่งเงียบไปสักครู่ “เออ! ผมว่าพี่ควรจะพักผ่อนสัก 3 - 4 วัน ไปไหน สักแห่งที่พี่คิดว่าจะช่วยเติมพลังให้กับชีวิต” ชายที่นั่งตรงข้าม เอ่ยคำพูดออกมาเพื่อทำการให้บรรยากาศมีชีวิตชีวาขึ้นมา <table border="0" cellspacing="0" cellpadding="0" width="100%"><tbody><tr><td style="background-color: transparent; border: #ece9d8"><div><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"> วารสารราโมงสัมพันธ์ 24 </p></div></td></tr></tbody></table> “พี่ คิดว่า พี่คงจะทนอยู่ได้ ไม่นาน ถ้าพี่หางานอื่นทำได้ พี่จะทำเรื่องลาออกจาการเป็นครูแน่นอน “ เขายืนยันถึงความไม่ชอบในวิชาชีพตนเอง ในวินาทีนี้ “จะบ้ารึพี่ ถ้าพี่ลาออกพี่จะเสียใจมาภายหลังถ้าพี่รับรู้ว่าอุดมการณ์ของพี่พ่ายแพ้ต่ออุปสรรคและปัญหา ผมอยากให้พี่สู้ต่อไปแม้ทำได้ไม่เต็มกำลัง ผมขอเอาใจพี่”เสียงถอนหายใจของเขาเล็ดลอดออกมาได้ยินค่อนข้างชัด เขาหันหน้าเหม่อมองออกไปด้านนอกผ่านกระจกใสอีกครั้งกาแฟคาฟูชิโน เหลือค่อนแก้ว เขาไม่อยากดื่มมันอีกแล้ว ไม่ใช่เพราะมันเย็น ไม่ใช่เพราะมัน ไม่อร่อยหากแต่รสชาติของบรรยากาศต่างหากที่ทำให้อารมณ์ขุ่นมัว ส่วนหนึ่งมาจาการตกตะกอนของคราบ ความท้อแท้ หดหู่ ซึ่งเกิดขึ้นในโรงเรียนหลายวันมาแล้วแม้เขาจะมีอายุการทำงาน 4 – 5 ปี มาแล้วการปรับตัวปรับใจ ปรับความคิด ทัศนคติต่างๆ ยังคงอยู่ในโลกแห่งความเพ้อฝันอยู่ที่ซ่อนอยู่ในอุดมคติ ซึ่ง สวนทางกับความเป็นจริง เขามิอาจทำใจยอมรับภาพแห่งความเป็นจริงได้ คนที่นั่งตรงข้ามเขา แม้จะเป็นรุ่นน้องอายุต่างกันเล็กน้อย ทว่า ความคิดบางอย่างดีกว่าเขา แต่ด้วยฐิติแฝงด้วยความหยิ่งทรนงภายในของเขา จำเป็นที่เขาต้องเสแสร้งไม่ยอมรับ“ผมว่านะ อาชีพครู ถ้าเราแก่ตัวลงหรือเกษียณเมื่อไหร่ ยังมีคนมาให้เกียรติยกย่อง แถมยังเรียกว่าครู อาจารย์ เหมือนเดิม ไม่เหมือนอาชีพอื่น” คน นั่งตรงข้ามพยายามยกแม่น้ำทั้งห้า หว่านล้อมให้เปลี่ยนใจและเห็นดีในอาชีพครูเขายังคงใช้ความนิ่ง สยบคำกล่อม เขาถอนใจเป็นครั้งที่สาม แล้วเดินลุกไปยังห้องน้ำ“ทำไมครูที่นี่มีน้อยนัก เด็กๆ มักถามถึงครูอยู่เสมอ” บทเพลงของแฮมเมอร์ท่อนแรกดังขึ้นเบาๆ ความเย็นของแอร์เพิ่มระดับขึ้น มีหนหนุ่มสาวคู่หนึ่งใส่ชุดนักศึกษาเดินคลอเคลียมานั่งที่โต๊ะใกล้ๆเขาย่างเท้าออกจากห้องน้ำมาหย่อนก้นลงที่เก้าอี้ตังเดิม คนที่นั่งตรงข้ามกับเขาไม่อยู่ซะแล้ว เขาชะเง้อมองกวาดสายตาไปรอบๆ ไม่เห็นมีสงสัยจะออกไปจากร้านตอนที่เขาเข้าห้องน้ำ“พี่ค่ะ………..เดือนนี้ประจำเดือนฉันไม่มา ว่าจะไปหาหมอเย็นนี้ ถ้าเกิดท้องขึ้นมา พี่ต้องรับผิดชอบน่ะ ไม่งั้นฉันไม่ยอมแน่” <table border="0" cellspacing="0" cellpadding="0" width="100%"><tbody><tr><td style="background-color: transparent; border: #ece9d8"><div><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"> วารสารราโมงสัมพันธ์ 25 </p></div></td></tr></tbody></table>เสียงสุภาพสตรี ดังขึ้นใกล้ ๆ กับพี่เขานั่งเขาอึ้งเล็กน้อย นึกไม่ถึงว่าทุกปัญหาล้วนมาจาการศึกษาทั้งสิ้นทางแก้คือ ต้องการศึกษาช่วย แล้วเขากำลังจะตัดสินใจลงออกจากอาชีพครูอีกหรือ? ถ้าครูหลาย ๆ คนคิดแบบเขา เบื่ออาชีพครู เซ็งอาชีพครู เกลียดอาชีพครูมนุษย์บนโลกนี้จะเป็นอย่างไร คงจะมีคำตอบมากมายทีเดียวพรุ่งนี้เขาคิดว่าจะลาโรงเรียนเพื่อไปพักผ่อนทบทวน ค้นหาคำตอบที่ถูกต้องสำหรับการตัดสินใจ“น้อง……………..เช็คบิลด้วย” เขาเรียกเด็กเสริฟ“พี่……………..คนออกไปก่อนเขาจ่ายหมดแล้วครับ”เขาหันไปมองหนุ่มสาวในชุดนักศึกษา ที่กำลังถกเถียงปัญหาอยู่อย่างเคร่งเครียด แล้วเขาก้าวเดินออกไป เดินผ่านแผงหนังสือ เขาหยุดจึงหยิบหนังสือพิมพ์ฉบับหนึ่ง อ่านข้อความ“โพล สำรวจเด็กไทย มีเพศสัมพันธ์อายุน้อยลง”“ชุมนุมต่อสนามหลวงขับไล่………….”“ฆ่าตัดคอโหดเหี้ยมผิดมนุษย์” “ศาลตัดสินประหารชีวิต คดียาบ้าหนึ่งแสนเม็ด” “พ่อเลี้ยงเมา ข่มขืนลูกเลี้ยงผ่านร่วมปี” “ทุจริตโครงการ…………..ข้าราชการยุคคุณธรรมนำไทย” ยังมีข้อความอื่นมาก เขาไม่อยากค้นต่อ ขยับหน้าหนังสือพิมพ์ให้อยู่ที่เดิม พรุ่งนี้เขาอาจจะไปโรงเรียนแล้วสวมวิญญาณแห่งความเป็นครูต่อไป …………………. <p> </p>
เรื่องสั้นที่พี่รอซัคได้เขียน ทำให้หนูมีกำลังใจที่จะสอนเด็กขึ้นมาก ถึงแม้นักเรียนที่โรงเรียนใหม่ของหนูจะดื้อมาก (แต่เป็นเฉพาะบางกลุ่ม) แต่การที่เราจะสร้างคนให้เป็นคนดี ปั้นดินโคลนให้เป็นดาว คนเป็นครูเท่านั้นที่จะสามารถทำได้ ถึงแม้หนูจะย้ายมาจากโรงเรียนเก่าที่พี่รอซัคได้สอน แต่ยังมีนักเรียนจากที่นั่นได้โทรมาหาหนู และยังรักและคิดถึงหนูเสมอ และมักมีคำพูดว่า ..ครูขา .. หนูคิดถึงครูค่ะ ..ครูขา...หนูรักครูค่ะ ..แค่นี้ก็ทำให้หนูมีกำลังใจที่จะเป็นครูของนักเรียนต่อไป
จาก..
....ครูกนกรัศม์ .... (หลานของลุงรอซัค)
เบื่ออาชีพครูแล้วค่ะ หนูเคยฝันว่าเป็นครูแล้วมาอยู่ในห้องเรียนกับเด็กๆ สนุกกับการสอน ทำให้เด็กเป็นคนเก่ง เป็นเด็กดี แต่หนูคิดผิด หนูต้องมานั่งทำเอกสารแผนการสอนวิชาละแฟ้ม ต้องทำกันทุกเทอม ต้องมานั่งทำเอกสารประกันคุณภาพโรงเีรียน ประกันคุณภาพตัวเอง แล้วก็เอกสารโน่น เอกสารนี่ กิจกรรมอีก 108 หนูไม่ได้ถนัดวิชาทำเอกสารเลย หนูชอบสอน รักการสอน รักเด็ก หนูอยากเป็นครูไม่ใช่พนักงานโรงพิมพ์เอกสาร หนูไม่ได้ทำอาชีพปลูกผักชีขาย ลูกๆครูต้องขอโทษที่ต้องจากอาชีพที่ครูรัก คุณพ่อคุณแม่หนูขอโทษที่ทำอาชีพครูไม่ได้ตามที่พ่อแม่หวังไว้ ขอโทษประเทศชาติที่สร้างคนเก่งคนดีได้แค่นี้ ลาล่ะค่ะ คุณครู
บทความน่าสนใจค่ะ ทำให้มีกำลังใจขึ้นมาอีกนิดแต่ก็ไม่มากพอที่เปลี่ยนความคิดการลาออกจากราชการครู หนูรักการสอน รักเด็ก แต่ระบบของการสอนในปัจจุบันมันช่างขัดกับอุดมการณ์จริงๆ หนูไม่ถนัดเอกสาร เอกสารที่ต้องโกหกทุกวัน สร้างนั่น สร้างนี่ เพื่อรองรับการประเมิน ครูที่ไม่ต้องสอนเด็ก ปล่อยให้เด็กๆเล่นไปก่อน เพราะครูทุกคนต้องพิมพ์เอกสารเป็นตั้งๆ ที่ล้วนแล้วเอาเด็กมาประกอบฉาก ของบประมาณ รองรับการประเมินที่ห่วยแตก อย่าว่าแต่ไม่มีเวลาสอนเลย เวลาที่ต้องอยู่กับครอบครัวก็ไม่มี ลูกก็ไม่มีเวลาดูแล ต้องฝากลูกไว้กับโรงเรียนสอนพิเศษ เพราะหนูทำงานที่โรงเรียนอยู่ สามีก็บ่นว่าห่วงแต่ลูกคนอื่น ทะเลาะกันบ่อย เสาร์อาทิตย์ก็ต้องทำงานที่โรงเรียน ไม่มีเวลาเป็นส่วนตัว สุขภาพทรุดโทรม เพราะครูอยากได้หน้่าจากการทำงานให้ผู้บริหารเห็น ไม่ทำก็โดนเหน็บแนม ขู่ไม่ให้ขั้น ความคิดเห็นขัดกับผู้บริหารที่ไร้คุณภาพ ตอนนี้กำลังดำเนินการลาออกจากราชการครู ไปทำธุรกิจเล็กๆที่ตนเองรัก ได้เงินไม่มาก แต่มีเวลาอยู่กับสิ่งที่ตนเองรัก มีเวลาดูแลลูก ดูแลครอบครัวและพ่อแม่ที่แก่เฒ่าที่เคยฝากให้คนอื่นดูแล ตอนนี้ครอบครัวเข้าใจและพร้อมใจให้ลาออก เพราะการเป็นครูไม่จำเป็นต้องอยู่ในสถานศึกษา อยู่ที่ไหนก็เป็นครูได้ สอนลูกเรา คนอื่น คนรอบข้าง เป็นครูที่อยู่นอกระบบเอกสารการโกหก แค่นี้หนูก็มีความสุขมากแล้วค่ะ