ชุมชนสามารถมีบทบาท (และกำลังแสดงบทบาท) 4 ประการ ในเรื่องสวัสดิการ

ขอสนทนาข้าม blog กับ อ.ภีมในเรื่องสวัสดิการชุมชน

   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">งานวันที่ 13  กย. ที่เราจะนำเสนอนั้นคงจะมีสองส่วน  ส่วนแรก คือ สิ่งที่รู้มา “และตีความ” จากการทบทวนวรรณกรรมที่เกี่ยวข้องกับสวัสดิการชุมชน  ส่วนที่สองจะใช้เวลาสั้นๆ คือ เราคิดอย่างไรกับสวัสดิการชุมชน</p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">ในบล็อกนี้จะลองพูดส่วนที่สอง  </p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">ได้ลองนั่งทำรายการว่า  “จากครรภ์มารดาสู่เชิงตะกอน”  คนเราต้องการสวัสดิการอะไรบ้าง (นับตั้งแต่ปัจจัยสี่ ไปจนถึงจิตใจ  สุขภาวะ และความสะดวกสบาย)   เสร็จแล้วก็ลองประเมินดูว่า   ในแต่ละเรื่องนั้น  ใครเป็นผู้ “ผลิต” หรือ “จัด” สวัสดิการ   พบว่า  ส่วนใหญ่เป็นบทบาทของรัฐ กับ ตลาด    ครอบครัวเองก็มีบทบาทบ้าง  ชุมชนนั้นยังมีบทบาทน้อยที่สุดในปัจจุบัน</p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">เมื่อมองถึง “สวัสดิการ” ที่ชุมชนจัดกันอยู่ในปัจจุบัน    โดยส่วนตัว  คิดว่า    สิ่งที่ชุมชนทำนั้น   ส่วนใหญ่เป็นการสร้าง “หลักประกัน” หรือ “บริการทางการเงิน” บางอย่างเพื่อให้สมาชิกนำเงินนี้ไป “ซื้อ” สวัสดิการที่รัฐ หรือ ตลาดเป็นผู้ผลิต  เช่น  ค่าเดินทางไป “รักษาพยาบาลที่รัฐเป็นผู้จัด”   ทุนการศึกษาให้ลูกไปเรียนใน “โรงเรียนที่รัฐเป็นผู้จัด”   </p>     <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">รูปแบบสวัสดิการชุมชนที่เป็นการสร้างหลักประกันบางอย่างโดยชุมชนนั้น เป็นสิ่งที่น่าสนับสนุน (โดยเฉพาะเมื่อมีผลด้านสังคม และด้านพัฒนาจิตใจ)   แต่โดยส่วนตัว  คิดว่า  แต่ละชุมชนน่าจะมองบทบาทของตัวเองให้ทะลุกรอบการจัดสวัสดิการผ่านองค์กรการเงินอย่างเดียว   เพราะแท้จริงแล้ว ชุมชนสามารถมีบทบาท (และกำลังแสดงบทบาท)   4  ประการ ในเรื่องสวัสดิการ ดังนี้</p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">1.    สร้างหลักประกัน หรือ บริการทางการเงิน เพื่อให้สมาชิกมีโอกาสได้เข้าถึงสวัสดิการที่รัฐและตลาดจัดได้   (อย่างที่จัดอยู่หลายกลุ่มในปัจจุบัน) </p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">2.    ผลิตสวัสดิการเองโดยชุมชนเพื่อชุมชน   ควรเลือกสวัสดิการที่มีผลกระทบต่อความเป็นตัวตน วิธีคิด และวิถีวัฒนธรรมชุมชน (เรื่องอื่นๆ ปล่อยให้รัฐกับตลาดทำไป)   ได้แก่  การจัดการศึกษา (การเรียนรู้)โดยชุมชน   การจัดการทรัพยากรธรรมชาติโดยชุมชน    การผลิตที่เป็นภูมิปัญญาท้องถิ่น   (เพื่อรักษาฐานวัฒนธรรมและฐานทรัพยากรของชุมชนไว้)  การดูแลเด็ก  คนชรา  และผู้ป่วย (เพื่อรักษาความรู้สึกเอื้ออาทรของคนในชุมชน)</p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">3.     สร้างเครือข่ายชุมชนเพื่อผลักดันเชิงนโยบายให้รัฐและตลาดผลิตสวัสดิการที่มีคุณภาพ   ตรงนี้น่าจะขับเคลื่อนเป็นเรื่องๆให้ชัดเจน   เช่น  เครือข่ายโรงเรียนและผู้ปกครอง เรียกร้องให้รัฐดูแลสื่อ และให้ตลาดรับผิดชอบต่อการสร้างสื่อที่ดี  เป็นต้น</p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">4.   สร้างเครือข่ายการตลาด    เพราะสำคัญต่อรายได้  อาชีพ ซึ่งมีผลต่อความเป็นอยู่ของสมาชิกโดยตรง       ความจำเป็นที่ต้องสร้างเครือข่ายการตลาดเพื่อเพิ่มอำนาจต่อรองในระบบตลาด     และการแทรกแซงตลาดของรัฐที่ผ่านมาก็ไม่เอื้อประโยชน์ต่อเกษตรกร  แต่ใช้เกษตรกรเพื่อแสวงหาผลประโยชน์เสียด้วยซ้ำไป</p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">ปัญหาคือ  ในทางปฏิบัติจะขยับแต่ละขบวนกันอย่างไร  และเชื่อมขบวนที่หนึ่ง  สู่  สอง  สาม  สี่ อย่างไร    จะหาคนทำ  หาแนวร่วม   หางบสนับสนุนจากที่ไหน</p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">เขียนเสร็จแล้ว  ก็รู้สึกเกรงใจนักปฏิบัติมาก !!!  </p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">ตอนนี้ชุมชนพูดกันมากเรื่อง “การบูรณาการกองทุน”  (ก็คือ อยู่ในเรื่องที่หนึ่ง) เราไม่แน่ใจว่ามีความจำเป็นมากน้อยแค่ไหน  บูรณาการแล้วอะไรจะดีขึ้นขนาดไหน หน่วยงานรัฐสนใจเพราะเกรงว่า มีหลายกองทุนแล้วชาวบ้านจะหมุนหนี้  แต่ตัวเรากลับเห็นความจำเป็นในการหมุนหนี้ของชาวบ้าน </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">  </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">เราสนใจเรื่อง  “การบูรณาการกิจกรรม”  มากกว่า  เพราะนั่นเกี่ยวข้องกับการจัด “สวัสดิการ” (ที่ไม่ใช่ตัวเงิน)  โดยตรง  อาจช่วยแก้ปัญหาและลดความจำเป็นในการหมุนหนี้ของชาวบ้านได้</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p>