โรงเรียนประถมศึกษาส่วนใหญ่ในชนบท จึงเป็นได้เพียงกระถางบอนไซ ที่ไม่สามารถเปิดโอกาสให้บอนไซในกระถาง เติบโตได้เต็มตามศักยภาพ

        ก่อนนี้ชุมชนชนบท  มีความเข้มแข็งพอพึ่งตนเองได้ในระดับหนึ่ง

        ซึ่งหากได้รับการปล่อยให้เติบใหญ่เองตามธรรมชาติ

         ก็เชื่อได้ว่าคงเข้มแข็งและพึ่งตัวเองได้ตลอดไป

         เพราะโดยหลักการของธรรมชาติ  จะให้โอกาสทุกสรรพสิ่งมีวิวัฒนาการเป็นของตนเอง

         แต่ด้วยการพัฒนาประเทศ  ที่ไม่ได้เอาวัฒนธรรมของตนเองเป็นตัวตั้ง

         สังคมไทยจึงกลวงโบ๋  ไม่มีแก่น

          ชาวนาเริ่มทำนาไม่เป็น  ใช้ปุ๋ยใช้ยาฆ่าหญ้าทำให้  คันนาจะขาดเรียวเล็กไม่สนใจ  พื้นนาจะเรียบหรือไม่  ช่างหัวมัน

          สุดท้ายขายนาซื้อข้าวกิน

          หลักสูตรการศึกษาก็มุ่งสร้างคนให้เป็นขี้ข้า

           ครูก็ทำหน้าที่ไม่ได้ตามที่ควร

           หน่วยเหนือก็ทิ้งโรงเรียน

           ชุมชนก็โอบอุ้มโรงเรียนไม่ได้เหมือนเคย

           เพราะผลผลิตเก่าที่อยู่ในโรงงาน  ซึ่งเคยเป็นขุมกำลังงบประมาณหลัก   ก็กำลังจะเอาตัวไม่รอด  เพราะพิษเศรษฐกิจที่ยืมจมูกคนอื่นหายใจ

           อบต.ก็ไม่สบอารมณ์ที่ครูแสดงท่าทีรังเกียจ

           โรงเรียนประถมศึกษาส่วนใหญ่ในชนบท  จึงเป็นได้เพียงกระถางบอนไซ  ที่ไม่สามารถเปิดโอกาสให้บอนไซในกระถาง  เติบโตได้เต็มตามศักยภาพ

            ในขณะที่พ่อแม่ก็สนใจลูกน้อยลง  เพราะปัญหาค่าครองชีพที่ใช้เงินเป็นเครื่องชูชีพ

            เด็กๆ หรือ บอนไซที่จะเอามาใส่ในกระถาง  เลยยิ่งแคระแกรนแห้งซีดลงเรื่อยๆ  เรียนรู้หรือตอบสนองต่อปุ๋ยความรู้ที่ครูเติมให้ได้ช้าลงๆ

            ครู  ในฐานะของผู้ดูแลบอนไซ  เฝ้ามองปรากฏการณ์นี้อย่างเป็นกังวล

            หวังโครงการอาหารเสริม(นม)  ก็ไม่รู้เอาหัวนมไปเสริม(นม)ใครก่อนแล้วก็ไม่รู้

            ส่วนใหญ่จึงถึงเด็กๆเพียงหางนม

            อาหารกลางวันก็ไม่แน่ใจว่าจะมีคุณภาพตามที่ควร  เพราะขึ้นอยู่กับสามัญสำนึกของครูและผู้บริหารเป็นสำคัญ อีกด่านหนึ่ง

            เมื่อชุมชนพึ่งตัวเองไม่ได้

             สถานศึกษาก็พึ่งชุมชนไม่ได้  พึ่งหน่วยเหนือก็ไม่ได้ 

             หวังพึ่ง อบต.ก็สิ้นหวัง

             ปีหนึ่งๆมีเงินอุดหนุนรายหัวเพียงนิดไหน่อยๆ

             ก็ได้แต่เบียดเบียนตัวเอง  พี่น้องชาวครู (ในรูปของผ้าป่าการศึกษา) จนจ่อยแรงน้อยผอมโซ  ติดหนี้หัวโตไม่มีวันหลุดกันหมดแล้ว

              แล้วเราจะสร้างชาติกันแบบนี้เรื่อยไป  ใช่ไหมเอ่ย?