ประเพณี+ความเชื่อ+ศรัทธา+ศาสตร์ = บั้งไฟอีสาน

สะ-มะ-นึก
ประเพณีบุญบั้งไฟ ถือกำเนิดมาแต่โบราณกาล และได้วิวัฒนาการ้ปลี่ยนแปลงมาเรื่อยๆ จากความเชื่อ ความศรัทธา จนกลายมาเป็นวิถีแห่งชุมชนของคนอีสาน

 ประเพณีงานบุญบั้งบั้งไฟ

          ประจำตำบล...อิปาด  อ.กันทรารมย์  จ.ศรีสะเกษ  
          ประเพณีบุญบั้งไปเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า   " ประเพณีบุญเดือนหก "  จัดเป็นบุญประจำปีของทุกปี   ซึ่งจะจัดในช่วงเดือนพฤษภาคมซึ่งเป็นช่วงก่อนที่จะลงมือทำนา

ความเชื่อ....


        ประเพณีบุญบั้งไฟตามตำนานเล่าว่า เมื่อครั้งพระพุทธเจ้าถือชาติกำเนิดเป็นพญาคางคก ได้อาศัยอยู่ใต้ร่มโพธิ์ใหญ่ในเมืองพันทุมวดี ด้วยเหตุใดไม่แจ้ง พญาแถนเทพเจ้าแห่งฝนโกรธเคืองโลกมนุษย์มาก จึงแกล้งไม่ให้ฝนตกนานถึง  7 ปี  7 เดือน 7 วัน ทำให้เกิดความลำบากยากแค้นอย่างแสนสาหัสแก่มวลมนุษย์ สัตว์และพืช จนกระทั่งพากันล้มตายเป็นจำนวนมากพวกที่แข็งแรงก็รอดตาย  และได้พากันมารวมกลุ่มกันที่ใต้ต้น โพธิ์ใหญ่กับพญาคางคกสรรพสัตว์ทั้งหลายจึงได้หารือกัน เพื่อจะหาวิธีการปราบพญาแถนที่ประชุมได้ตกลงกันให้พญานาคียกทัพไปรบกับพญาแถนแต่ก็ต้องพ่ายแพ้กลับมาจากนั้นจึงให้  พญาต่อแตนยกทัพไปปราบแต่ก็ต้องพ่ายแพ้อีกเช่นกันทำให้พวกสรรพสัตว์ทั้หลายเกิดความท้อถอยหมด กำลังใจและ สิ้นหวังได้แต่รอวันตายในที่สุด  พญาคางคกจึงอาสาที่จะไปรบกับพญาแถนจึงได้วางแผนในการรบโดปลวกทั้งหลายก่อจอมปลวกขึ้นไปจนถึงเมืองพญาแถน เพื่อเป็นเส้นทางให้บรรดาสรรพสัตว์ทั้งหลายได้เดินทางไปสู่เมืองพญาแถน ซึ่งมีมอดแมลงป่องตะขาบสำหรับมอดได้รับหน้าที่ให้ทำการกัดเจอะด้ามอาวุธที่ทำด้วยไม้ทุกชนิดส่วนแมลงป่องและตะขาบให้ซ่อนตัวอยู่ตามกองฟืนที่ใช้หุงต้มอาหาร และอยู่ตามเสื้อผ้าของไพร่พลพญาแถนทำหน้าที่กัดต่อยหลังจากวางแผนเรียบร้อยกองทัพพญาคางคกก็เดินทาง เพื่อปฏิบัติหน้าที่การรบมอดทำหน้าที่กัดเจาะด้ามอาวุธแมลงป่องและตะขาบกัดและต่อยไพร่พลของพญาแถนจนเจ็บปวดร้องระงมจรกองทัพระส่ำระสายในที่สุด พญาแถนจึงได้ยอมแพ้และตกลง
ทำสัญญาสงบศึกกับพญาคางคกดังนี้
      1. ถ้ามนุษย์จุดบั้งไฟขึ้นสู่ท้องฟ้าเมื่อใด ให้พญาแถนสั่งให้ฝนตกในโลกมนุษย์
      2. ถ้าได้ยินเสียงกบ เขียดร้อง ให้รับรู้ว่าฝนได้ตกลงมาแล้ว
      3. ถ้าได้ยินเสียงสนู (เสียงธนูหวายของว่าว)หรือเสียงโหวดให้ฝนหยุดตกเพราะจะเข้าสู่ฤดูเก็บเกี่ยวข้าว
       หลังจากที่ได้สัญญากันแล้วพญาแถนจึงได้ถูกปล่อยตัวไปและได้ปฏิบัติตามสัญญามาจนบัดนี้

ศรัทธา....

       หากไม่มีความศรัทธาในประเพณีหรือความเชื่อ ก็คงจะไม่มีบั้งไฟมาจุดให้เราเห็น  เพราะราคาในการจัดทำบั้งไฟแต่ละบั้งนั้นราคาร่วมหมื่นบาท  ดังนั้นแต่ละคุ้มบ้าน หรือครอบครัวใหญ่ๆ จะจัดทำหรือสั่งทำบั้งไฟ มาร่วมจุดในงานบุญแต่ละปี  ปู่ย่า  ตายาย  พ่อแม่  ลูก หลาน  ต้องปรึกษาหารือร่วมมือลงขันกันตามกำลังศรัทธา 
           

ศาสตร์....

          หากจะทำบั้งไฟเพื่อการแข่งขันนั้น  ทีมงานผู้สร้างแต่ละค่ายต้องหาสูตร  คำนวน  อุปกรณ์ต่างๆ อย่างพิถีพิถัน  หากจุดไปแล้วบั้งไฟเกิดแตก  ระเบิด  ขึ้นไม่ดี  นั่นย่อมหมายถึงชื่อเสียงของค่ายย่อมถูกตำหนิ  รายได้ในการที่จะมีคนมาว่าจ้างทำบั้งไฟอาจลดน้อยลงอย่างแน่นอน 
         การแข่งขันขึ้นสูงของบั้งไฟ และการที่บั้งไฟสามารถลอยอยู่ในอากาศได้นานจะเป็นเครื่องตัดสินการชนะเลิศการแข่งขัน

บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย  ใน ชุมชนคนม้าเหล็ก

คำสำคัญ (Tags)#บุญบั้งไฟ#ประเพณีอีสาน#กุ่ยกระโทก#สะ-มะ-นึ-กะ#ชุมชนคนม้าเหล็ก

หมายเลขบันทึก: 122100, เขียน: 25 Aug 2007 @ 23:36 (), แก้ไข: 06 Sep 2013 @ 18:16 (), สัญญาอนุญาต: สงวนสิทธิ์ทุกประการ, ความเห็น: 13, อ่าน: คลิก


ความเห็น (13)

จะรออ่านนะคะคุณนึก
  • อัพเดทบันทึกเรียบร้อยแล้วครับ
  • ขอบคุณทุกท่านที่เข้ามาเยี่ยมเยือน

สวัสดีค่ะ

  • เที่ยวบุญบั้งไฟก็ต้องไปที่  ยโสธร
  • แต่  เอ  งานนี้ที่ไหนคะ
  • คาดว่าจะเป็นคู่แข่งเมือง  ยิ่งยโส  เสียแล้ว

สวัสดีครับคุณ P RAK-NA

  • งานบ้านอิปาด อ.กันทรารมย์ จ.ศรีสะเกษ ครับ
  • ไปเที่ยวบ้านเพื่อน ปีนี้เขาจัดงานเป็นปีที่ 2 แล้วครับ..หลังจากไม่ได้จัดงานมา 32 ปี ครับ
  • อยากไปเทียวเมือง ยโสฯ แต่กลัวไม่มีที่พักนะครับ

 

  • สวัสดีค่ะ คุณสะมะนึกะ
  • มาดูบั้งไฟหนองคายก็ได้ค่ะ มีที่พักแน่นอนค่ะ
  • ทั้งบั้งไฟแบบในบันทึกและบั้งไฟพญานาคค่ะ
  • ขอบคุณค่ะ
  • ป้าแดงครับ  เมื่อวันที่ 18 สค.50 ไปนั่งอยู่ฝั่งโขง ตั้งนาน ยังไม่เห็นบั้งไฟพญานาค เลยครับ
  • เลยนั่งดูพญาหงษ์อยู่ข้างขวดแทน...แฮ่ๆๆ

ขอบคุณครับ

 

 พี่ สะ-มะ-นึ-กะ  คะ

 รบกวนเชคอีเมล์ด้วยค่ะ  หนูส่ง code ป้ายรางวัลสุดคะนึงไปให้ รบกวนนำใส่ใน blog ด้วยนะคะ

  ขอแสดงความยินดีคะ และ ต้องขอโทษด้วยที่ส่งอีเมล์ให้ช้าค่ะ

สวัสดีครับน้อง มะปรางเปรี้ยว

  • อีเมล์ได้รับเรียบร้อยแล้วครับ
  • เดี๋ยวจะจัดการตามที่น้องแนะนำ
  • พี่เมล์ตอบกลับให้น้องแล้วเหมือนกัน 

ขอบคุณมากครับ

  • สวัสดีค่ะ  คุณสะมะฯ ..

ไม่เคยดูประเพณีงานจุดบั้งไฟมาก่อนเลยค่ะ  TT_TT

สวัสดีครับคุณต้อม

  • คนที่บ้านก็พูดอย่างนี้เช่นกันครับ..ผมเลยบอกว่าปีหน้าจะพาไปดู
  • ส่วนผมไปดูมา 2 ครั้งแล้วครับ ก็สนุก  ตื่นเต้นดี  เวลาเขาจุดอาศัยเอากองเก้าอี้บังไว้ข้างหน้าครับ 
  • แต่มีลูกน้องคนหนึ่งที่ไปด้วย  ไม่ยอมนั่งใกล้ฐานจุด  หนีไปอยู่ใต้ต้นไม้ใหญ่นอกงานโน่นแน่ะ
  • ไปที่นี่เพราะเป็นบ้านเพื่อนที่ทำงานด้วยกัน  มีที่อยู่ที่กินครับ

ขอบคุณครับ

  • คุณต้อม P เนปาลี ครับ
  • นำรูปพร้อมคำอธิบายมาฝากครับ

Getattachment12

หลังจากให้น้ำบั้งไฟแล้ว  นำมาผูกสลิงเตรียมดึงขึ้นฐานจุด

Getattachment11

ข้างช่วยดึงรอก ข้างบนคอยใช้หลังประคองขึ้นไปข้างบนฐาน

Getattachment8

ขึ้นได้ที่เตรียมมัดด้วยเถาวัลย์ รองด้วยกาบกล้วยหรือ รองด้วยต้นสาบเสือ

Getattachment6

เมื่อนำบั้งไฟติดตั้งบนฐานเรียบร้อย ทีมงานต้องถอยออกนอกเขตอันตราย

Bugnfai

กรรมการกลางนับถอยหลัง จุดฉนวน ด้วยไฟฟ้า ปล่อยบั้งไฟออกจากฐาน โดยให้แรงที่เกิดจากแก๊สพุ่งนำลำตัวและส่วนหางหลุดออกจากพันธนาการที่ยึดไว้เอง  ควันขโมงจากการนั่งแท่นก่อนหลุดออกจากฐาน ครับ

Getattachment3

แถมด้วยรูปเพื่อนๆ ที่นั่งลุ้นดูอยู่ด้วยกันครับ  "อาบัง"ก็มาด้วยนะ

 

  • สวัสดีค่ะ  คุณสะมะ ฯ

ตามมาดูงานบั้งไฟ ค่ะ  ว่าแต่พาต้อมเที่ยวแล้วไม่เลี้ยงข้าวแถมด้วยเหรอเนี่ย??

ขอบคุณนะค๊า  ^_^

  • ไปเที่ยวงานบั้งไฟ ส่วนใหญ่จะได้ทานแต่ต้มเนื้อ ลาบเนื้อ ทุกบ้านจะซื้อมาตุนไว้ประกอบอาหารเลี้ยงแขกและญาติที่มาเยี่ยม หรือมาเที่ยวงานบั้งไฟครับ
  • ไม่ทราบว่าน้องต้อมทานเนื้อหรือเปล่า
  • ยิ่งทราบว่ามี "เพื่อนบัง"มาด้วย เลยไม่มีหมูเลยครับ