มันไม่ใช่ดั่งที่ดิฉันคิด แล้วมันคืออะไร? มี3 ประเภท 3 รูปแบบ 3ระดับ

สวัสดีคะเพื่อนรักนักศึกษา  มหาวิทยาลัยชีวิตทุกๆท่าน  เรามาหาความรู้ที่เรากำลังเรียนอยู่ ก็ยังไม่ทันสอบอยู่  ตามที่ดิฉันได้ให้หัวข้อนี้ ก็เพื่อเพื่อนที่รักนักศึกษาศูนย์เรียนรู้อำเภอกระนวน  ไม่ได้มาเรียนกันในวันที่  18  สิงหาคม นี้เพราะหลายๆท่านเป็นผู้นำชุมชน จะต้องไปจัดสถานที่ และเตรียมพื้นที่ และเป็นกรรมการก็มี  เพื่อที่จะมีการลงประชามติ ร่างรัฐธรรมนูญกัน           วันเสาร์ที่ 18 สิงหาคม ที่โรงเรียนมิ่งเมือง  ศูนย์รวมจังหวัดขอนแก่น ที่มี แวงน้อย  ภูเวียง หนองเรือ  กระนวน ไปเรียนร่วมกัน  แต่วันนั้นคนไปเรียนมีจำนวนน้อย ด้วยเหตุผลที่กล่าวข้างต้น  ดิฉันจึงขอสรุปบทเรียนที่ดิฉันเรียนในวันนั้นให้อ่าน  เพื่อให้นักศึกษาที่ไม่ได้เรียนได้รู้กัน  เพราะดิฉันรู้ว่า อาจารย์ที่มาแต่ละท่าน ท่านเก็งข้อสอบมาสอนเลย ตามที่ดิฉันเป็นนักศีกษาสังเกตการณ์มา  1ปี แล้ว  อาจารย์ผู้ช่วยสอนเป็นแค่แนะนำตามที่มหาวิทยาลัยสั่งมาให้ทำ บางครั้งมันไม่ใช่ข้อสอบ แต่เป็นแนวทางกิจกรรมที่ให้นักเรียนทำไป  เป็นภาคปฏิบัติ เพื่อซ้อมว่า  ที่อาจารย์หลักมาสอนนั้น  เข้าใจหรือเปล่า  ถ้าเข้าใจ  ก็ทำการบ้านได้ตรงประเด็น อาจารย์หลักของศูนย์กระนวนคือ อาจารย์วีระชัย  ดวงคำน้อย วันนั้นเป็นอาจารย์ชูเวท  อิสระวิสุทธิ์  รอง ผอ.  สวท.  มหาสารคาม  ท่านได้มาสอนวิชา  หลักการวิสาหกิจชุมชน  ท่านได้ถามนักศึกษาว่า    วิสาหกิจชุมชนคืออะไร ? ดิฉันตอบไปว่า  คือกิจกรรมอย่างหนึ่งที่ชาวบ้านรวมกลุ่มกันขึ้นมาเพื่อ หารายได้ให้แก่ชุมชน   ท่านก็บอกว่า ถ้าคะแนนเต็ม  100  ให้ดิฉันแค่  20  แสดงว่าดิฉันตอบเฉียดเป้าไปมากทีเดียว เพราะฉะนั้นนักศึกษาที่อ่านอยู่นี้ อย่าตอบเช่นดิฉันนะคะ  เพราะมันยังไม่ตรงจุดทีเดียว  เมื่ออาจารย์ถามมา ดิฉันก็ตอบไปแล้ว ไม่ตรงเป้า  วันนั้นดิฉันนั่งเรียนอย่างตั้งใจ  เพราะดิฉันจะหาคำตอบที่คิดว่าตรงเป้า และถูกที่สุด      และคำตอบ มันไม่ยากดั่งที่คิด  เพราะเป็นคำตอบเพียงสั้นๆว่า

วิสาหกิจชุมชนคือ   เครื่องมือของแผนแม่บทชุมชน  สั้นๆ 

 เป้าหมายเพื่อ  ผู้ขายกับผู้บริโภค ในชุมชน เป็นผู้เดียวกัน  ผลิดขึ้นมาในสิ่งที่จำเป็นแก่ชีวิต ที่สามารถทำได้ในชุมชนนั้นเอง  เช่น นำยาล้างจาน อาหารการกิน เครื่องใช้ นำมาเพื่อให้เกิดมูลค่าเพิ่ม ไม่หวังพึ่งกำไร  แต่สามารถพึ่งตนเองได้ สามารถทำใช้ในท้องถิ่นได้  ถ้าเหลือก็ขายให้เครือข่ายใกล้ๆที่มีอย่างอื่นมาแลกเปลี่ยนกัน พัฒนา จนสามารถมีชื่อเสียงส่งออกนอกได้ สนับสนุนคนในครัวเรือน  ทำทุกอย่างที่กิน  กินทุกอย่างที่ทำ   โดยหลักการ  ของวิสาหกิจชุมชน คือการพึ่งพาตนเองได้  ไม่ใช่พึ่งพาแต่รัฐ ไม่ต้องไปหลงวัตถุนิยม  และใช้ทุนหรือทรัพยากรในชุมชนที่มีอยู่  มาเพิ่มมูลค่า   โดยร่วมกันจัดการ  ร่วมกันบริโภค  

สิ่งที่เป็นหัวใจหลัก ของวิสาหกิจชุมชนคือ  การให้คนหลุดพ้นจากอิสระหลุดพ้นจากการช่วยเหลือของรัฐบาล  ให้พึ่งตนเอง

--โดยอาศัยกระบวนการเรียนรู้  การจัดการ และการพัฒนาเพื่อสู่ความคิดที่สร้างสรรค์ โดย--รู้จักตนเอง---รู้จักโลก---กำหนดทิศทางตนเองได้ 

 เงื่อนไขการจัดการ อยู่บนฐานข้อมูล ข้อเท็จจริงและประสบการณ์ชุมชนที่หาทุนในชุมชนจนพบ ว่ามีทุนอะไรบ้างที่สามารถจะสร้างเป็นรายได้แบบยั่งยืน ซึ่งค้นพบได้(จากการทำแผนแม่บทชุมชน)

ภูมิคุ้มกันของวิสาหกิจคือ  ไม่หลงอยู่กับการบริโภคนิยม หลงวัตถุนิยม เนื่องจากการได้จาก การโฆษณาชวนเชื่อ  โดยให้ชุมชน พึ่งพาอาศัยทุนทั้งหลาย ทุนธรรมชาติ  ทุนปัญญา ทุนโภคทรัพย์ และมีอยู่ในชุมชน ให้นำออกมาจัดการ เพิ่มมูลค่า เพิ่มรายได้ เพื่อการพึ่งพาตนเอง  ตามหลักเศรษฐกิจพอเพียง

--การทำแผนแม่บท  ก็คือการจัดการระดมทุน ระดมทรัพยากรที่มีอยู่ในชุมชน    ค้นหา จุดอ่อน จุดแข็ง โดยคนในชุมชชน เพื่อชุมชน  เพื่อที่จะจัดทำวิสาหกิจชุมชน

----ทุนที่หาได้ในชุมชนนั้น  แยกออกได้ดังนี้คือ 

1.ทุนธรรมชาติ ดิน นำ ป่า เขา   

  2.ทุนทางวัฒนธรรม  จารีต ประเพณี 

3.ทุนทางสังคม  ความเป็นพี่น้อง ในชุมชน 

 4.ทุนโภคทรัพย์  สิ่งต่างที่มาแต่นานแสนนาน หนองนำ แอ่งนำ

วิสาหกิจชุมชน    มี 3 รูปแบบ  และมี  3  ประเภท 3 ระดับด้วยกัน     3 รูปแบบคือ

 1. เพื่อเพิ่มรายได้ เพื่อเพิ่มลูกค้า   ผลิตในครอบครัวก่อน

2.ประเภททดแทนการซื้อได้ สร้างผลิตภัณฑ์ทดแทน นำมาขายภายในชุมชนได้ ถ้ามีมาก พอขาย ผลิตเพื่อชุมชน ไม่หวังกำไรมาก

3.การบริการเป็นแหล่งเรียนรู้ และท่องเที่ยวได้ อินแปง ที่สกลนคร ยังผลิตสินค้า ที่ได้วัตถุดิบจากเครือข่าย นำไปสู่การก้าวหน้า

วิสาหกิจชุมชนมี    3  ระดับ  

---1.ตลาดพอเพียงคือ ตลาดชุมชน และตลาดระหว่างเครือข่าย

 ---2.ตลาดผูกพัน ที่มีการเซ็นสัญญาซื้อขายระหว่างองค์กรต่างๆ

---3.ตลาดทั่วไป  ตลาดที่จะต้องแข่งขันกันในเมือง หรือต่างประเทศ

 วิสาหกิจชุมชนม  มี 3  ระดับคือ  (SMl)(เอ๊ส เอ็ม แอล)                  1.ระดับครอบครัวก่อน 

  2.ระดับกลุ่มที่เป็นเครือข่าย       

 3.ระดับธุรกิจเป็นวิสาหกิจแบบก้าวหน้า เพื่อค้ากำไรไปสู่การเป็นทุนนิยม    

   สิ่งที่วิสาหกิจชุมชน ให้กับองค์กร คนในเครือข่าย ได้รับคือ

1ให้วิธีคิด  วิธีจัดการใหม่ ได้มีความคิดเปลียนใหม่ 

2.ให้ความสัมพันธ์ที่สูญเสียไปกลับคืนมา

3.ได้กิน ได้ใช้ ได้ขาย  ได้เงิน โดยฝีมือตนและในเครือข่าย

อาจารย์ท่านบอกว่า  การที่จะทำวิสาหกิจชุมชน  ก็ยังจะต้องเชื่อมเข้ากับทุนนิยม  บริโภคนิยมเข้าด้วยกันไม่แยกแต่มีข้อแม้ว่า-----ต้องเรียนรู้วิธีการ จัดการ โดยเฉพาะความรู้ และปรัชญาวิธีการ เพื่อการพัฒนา เพื่อพึ่งตนเองได้ แก้ปัญหาได้ โดยอาศัยหลักเศรษฐิกพอเพียง  

 คำถาม ที่ให้นักศึกษาพากันหาข้อมูล และฟรีเซ็นทร์ในวันนั้นก็คือ ดังต่อไปนี้  จะไม่ตอบให้  เพราะความคิดคนเราแตกต่างกัน  

 1.วิสาหกิจชุมชนหมายถึงอะไร ? หัวใจคืออะไร?   

2.วิสาหกิจชุมชนมีกี่ระดับ-ยกตัวอย่างเอาประเภทและระดัยมาเชื่อมโยงกัน ให้เข้ากัน

 3.วิสาหกิจชุมชน มีความเป็นมาอย่างไร?  สาเหตุเกิดจากอะไร สุดท้ายเป็นอย่างไร  ? ข้อนี้ศูนย์เรียนรู้กระนวนเป็นคนฟรีเซนทร์  

4.รูปแบบวิสาหกิจชุมชน แตกต่างกับทุนนิยมอย่างไร? ซึ่งขัดแย้งกันนิดหนึ่ง แต่ปรับเปลี่ยนเข้ากันได้  โดยวิธีใดได้ 

 นี่คือคำถามที่อาจารย์ให้ตอบในชั้นเรียน  คงจะตอบให้ไม่ได้  ก็ขอให้ตอบกันเอาเอง  ถ้าเข้าใจแล้วไม่ต้องใช้ความจำ อาศัยการเข้าใจว่า  อาจารย์เอาถังนำมาตั้งไว้ หนึ่งถัง  บางคนก็เอาขันมาตักเอา  บางคนก็เอาถ้วย  บางคนก็เอาแค่ช้อน  คนมาแต่ไม่ฟังก็ขาดทุน  คนไม่มาแต่เสาะหา แสวงหาเอา  ถึงจะขาดทุน อย่างน้อยก็มีกำไร 

อาจารย์ว่ามา ดิฉันก็ว่าไป  ยังมีอีกมากมาย  ขอเป็นกำลังใจให้เพื่อนนักศึกษาทุกคนจงสอบผ่าน  และที่ดิฉันกล่าวมามาข้างบน ใครมีหนังสืออ่านแล้วก็วิเคราะห์ก่อน อย่าเชื่อดิฉันหมดทุกอย่าง  เพราะ----  1.  คนแก่ทำอะไรย่อมไม่ผิด   2.ถ้าไม่เข้าใจกลับไปดูข้อ หนึ่งใหม่ได้

 ---ทุนนิยม สิ่นค้าที่ต้องการในชีวิต แต่ผลิตเป็นจำนวนมากเพื่อมวลชนจึงจะต้องใช้เครื่องมือที่ทันสมัย แต่กลับแบ่งผู้ผลิตต่างหาก ผู้ใช้ต่างหาก มีกำไรมาก ลงทุนมาก มีกลไกการตลาด และที่สำคัญโฆษณาชวนเชื่อ  คนหลงเชื่อ และนิยมใช้กัน ทั้งที่ท้องถิ่นตนมีอยู่

---วิสาหกิจชุมชน  เป้าหมายคือ ผลิตเอง ใช้เอง ทุนที่มีอยู่ในชุมชน

วิสาหกิจได้ให้อะไรแก่เราบ้าง?   และกับคนที่เข้าร่วมด้วย

1วิธิคิดใหม่แบพี่งพาไปสู่แบบพึ่งตนเอง เปลี่ยนแปลงความคิด

2.--วิธีจัดการแบบใหม่ๆ กลับคืนมา เมื่อเข้าสู่วิสาหกิจชุมชน  จนได้เห็นคุณค่าของการอยู่ร่วมกัน ช่วยกันคิด ช่วยกันทำ เกิความสามัคคีขึ้นในชุมชน มส่วนร่มมือกัน ซึ่งเราหาไม่ได้จากทุนนิยม 

 3.หลายๆวิสาหกิจที่เกิดขึ้น  ความสันพันธ์กลับคืนมา วัฒนธรรมเก่าได้กลับคืนมา  ความเป็นพี่เป็นน้องรับผิดชอบกิจกรรมร่วมกัน คืนมาป

วิสาหกิจชุมชน มีองค์ประกอบอย่างน้อย  7 ประการ คือ 

 1.ชุมชนเป็นเจ้าของและเป็นผู้ดำเนินการ 

 2. ผลผลิตมาจากกระบวน การในชุมชน มีส่วนร่วม  

3.ริเริ่มสร้างสรรค์เป็นวัตกรรมของชุมชน

4.มีฐานภูมิปัญญาท้องถิ่นผสมผสานกับภูมิปัญญาสากล  ตามกลไกตลาด 

 5.มีการดำเนินการแบบบูรณาการ เชื่อมโยงกับกิจการต่างๆอย่างเป็นระบบ

 6.มีกระบวรการเรียนรู้เป็นหัวใจ 

 7.มีการพึ่งตนเองเป็นเป้าหมาย  พึ่งตนเองให้ได้เสียก่อน

วิสาหกิจชุมชนเกิดจาก การทำแผนแม่บทชุมชน  เพราะวิสาหกิจชุมชน ได้ข้อมูลมาจากการทำแผนแม่บทชุมชน  ไม่ได้มาจากคิดเอาเอง  หรือเห็นคนอื่นทำแล้วเอาอย่าง จากการวิเคราะห์ สังเคราะห์แล้วประชาพิจารย์ และประชาพิจัยจากคนใน ชุมชน ให้มีส่วนร่วม 

 ขอให้เพื่อนนักศึกษาโชคดี