วันนี้อ้อ น้ำและผมเข้าไปจับภาพที่ บ้านกาญจนาภิเษก นี่เป็นครั้งที่ ๒ที่ผมได้คุยกับ “ป้ามล” ทิชา ณ นคร ผู้อำนวยการของบ้านกาญจนาภิเษก และยังคงได้รับแรงบันดาลใจเหมือนเดิม

 รู้จักบ้านกาญฯ

           ศูนย์ฝึกและอบรมเด็กและเยาวชนบ้านกาญจนาภิเษก เป็นหน่วยงานในสังกัดกรมพินิจและคุ้มครองเด็ดและเยาวชน กระทรวงยุติธรรม เกิดจากแนวคิดที่ต้องการให้สถานพินิจสามารถบำบัดฟื้นฟูเยาวชนได้อย่างมีคุณภาพและคืนคนดีกลับสู่สังคม แทนที่จะเป็นสถานบ่มเพาะเด็กที่ทำผิดให้กลายเป็น “ว่าที่อาชญากร”

 

 สนใจเรื่องสิทธิเด็ก

ป้ามลเล่าถึงสาเหตุที่ได้มาทำงานที่นี่ ๑๘ มีนาคม ๒๕๔๓ เกิดการจลาจลในบ้านกรุณา มีการทำลายข้างของและมีเด็กหนีออกจากบ้านจำนวนมาก ๓-๔วันต่อมามีข่าวเด็ก ๒๕คนจากบ้านกรุณาถูกส่งเข้าไปในคุกใหญ่ ป้ามลไปเยี่ยมเด็กเหล่านั้นเพราะรู้สึกว่าตนเองมีส่วนเกี่ยวข้อง ในฐานะประชาชนคนหนึ่ง แต่เนื่องจากไม่สามารถบอกได้ว่าเป็นอะไรกับเด็ก ทางเรือนจำจึงไม่ยอมให้เยี่ยมเด็กๆ แต่อาจเพราะยื้อไม่ยอมกลับในที่สุดทางเรือนจำก็อนุญาตให้เยี่ยมเด็ก ๓คนโดยมีผอ.เรือนจำนั่งฟังอยู่ด้วย

 เด็กๆเล่าว่าพวกเขาไม่ได้มาจากบ้านกรุณาแต่มาจากบ้านอุเบกขาที่อยู่ใกล้ๆกัน หลังจากจากการจลาจลในบ้านกรุณา บรรยากาศทางบ้านอุเบกขาก็คุกรุ่น เด็กในบ้านถูกเกณฑ์มารวมกัน มีเจ้าหน้าที่ถามว่าใครมีอะไรจะคุยกับผู้ใหญ่บ้าง อยากคุยให้ลุกขึ้นมา มีเด็กลุกขึ้นมา ๒๕คน จากนั้นทุกคนก็ถูกใส่กุญแจมือและถูกพามาที่เรือนจำ  ป้ามลถามผอ.เรือนจำที่นั่งฟังอยู่ด้วยว่า “เรื่องที่เด็กเล่าถ้าเป็นจริงจะทำอย่างไร”  ผอ.เรือนจำตอบ “ผมมีหน้าที่รับไม่ได้มีหน้าที่ส่งคืน”

ป้ามลเขียนจดหมายร้องเรียนไปยังรัฐมนตรีสุทัศน์ เงินหมื่น รัฐมนตรียุติธรรมในสมัยนั้น ขอให้ส่งเด็กกลับไปที่เดิมและให้สอบสวนข้อเท็จจริง หลังจากเหตุการณ์ครั้งนั้น สถานพินิจฯมีการจัดเวทีสัมมนาหลายครั้ง ป้ามลไปร่วมด้วยทุกเวที นี่คงเป็นสาเหตุที่ป้ามลถูกชักชวนให้เข้ามาดูแลบ้านกาญฯ

 

ข้อแม้ต้องเอาเจ้าหน้าที่ชุดเก่าออก

                ก่อนป้ามลจะรับเป็นผอ.บ้านกาญฯ ป้ามลได้เข้ามาสังเกตการณ์หลายครั้ง ขณะนั้นมีเด็กอยู่ในบ้านประมาณ๓๐คน มีเจ้าหน้าที่ ประมาณ ๓๐คน สิ่งที่เห็นคือบรรยากาศที่ตรึงเครียด เห็นการตรึงกำลังของเจ้าหน้าที่ เด็กเดินไปไหนต้องเดินไปเป็นแถว มาถึงนั่งเสร็จก็ให้เด็กนับ วันหนึ่งนับไม่รู้จะกี่รอบ จริงอยู่ที่การนับเป็นเครื่องมือหนึ่งในการเช็คจำนวนเด็กแต่ไม่มีวิธีอื่นๆอีกหรือ

               หลัง ๖โมงเย็นเด็กๆถูกต้อนเข้าห้องแล้วปิดประตูล๊อก

          ข้อแม้ที่ป้ามลจะเข้ามาทำงานที่นี่คือ ต้องเปลี่ยนเจ้าหน้าที่ชุดนี้ออก แต่ไม่อาจย้ายเจ้าหน้าที่ไปที่อื่นได้ ในที่สุดก็ต้องจำยอม ป้ามลถึงกับเขียนจดหมายสั่งเสียกับลูกว่า “ถ้าแม่เป็นอะไรอย่าโทษน้อง โทษเจ้าหน้าที่ไว้ก่อน”