ผมมีนาแค่ ๔ ไร่จะทำอย่างไรก็ไม่ยาก แต่ชาวบ้านที่มีนา ๒๐ ไร่จะทำอย่างผมไม่ได้ โดยชาวบ้านไม่คิดว่า การทำนาแบบไม่ไถ ไม่ดำ ไม่หว่าน ไม่ใช้สารเคมีนั้น ใช้ความพยายามไม่ต่างกันเท่าไหร่ในแปลงใหญ่-เล็ก แต่ใช้ความรู้กันคนละชุดแน่นอน

  

ปีที่ผ่านมา ผมได้ขยายที่ทำนาเพื่อลดความไม่เข้าใจจากสมาชิกเกษตรกร ที่ว่าผมมีนาแค่ ๔ ไร่จะทำอย่างไรก็ไม่ยาก แต่ชาวบ้านที่มีนา ๒๐ ไร่จะทำอย่างผมไม่ได้ โดยชาวบ้านไม่คิดว่า การทำนาแบบไม่ไถ ไม่ดำ ไม่หว่าน ไม่ใช้สารเคมีนั้น ใช้ความพยายามไม่ต่างกันเท่าไหร่ในแปลงใหญ่-เล็ก แต่ใช้ความรู้กันคนละชุดแน่นอน

  

ผมจึงได้ลองขยายนาเป็น ๑๗ ไร่ ในปีนี้ และกะว่าจะขยายเป็นอย่างน้อย ๒๕ ไร่ในไม่เกิน ๒ ปีข้างหน้า

  

และผมได้พยายามศึกษาแนวคิดการทำนาคลุมฟางของท่านปราชญ์ญี่ปุ่น มาซาโนบุ ฟูกูโอกะ แล้วลองมาทบทวนดูจะทำได้อย่างไร ด้วยข้อจำกัดที่ว่า

 

  • จะป้องกันไฟลามทุ่งหรือคนแอบมาเผาฟางเล่นได้อย่างไร
  • จะลดการแทะเล็มของสัตว์ หรือจะให้สัตว์ไปกินหญ้าที่ไหน
  • ฟางหนาแค่ไหนจึงจะพอ และไม่หนาเกินไปจนข้าวงอกไม่ได้
  • ถ้าหญ้างอกมาแข่งกับข้าว จะทำอย่างไร

 

ปีที่ผ่านมาผมก็ได้ลองหลายรูปแบบ และปรากฏผลดังนี้

 

  • ทำร่องรอบนา เลี้ยงปลา กันไฟลามทุ่งได้ดี
  • ปลูกพืชคลุมดินบนคันนา กันไฟ คนเกรงใจไม่กล้าจุดไฟใกล้ๆนาของผม
  • ทำรั้วกันวัวควาย ปลูกหญ้าให้วัวควายกินต่างหาก วัวควายไม่แสดงอาการโกรธให้เห็น
  • ลองคลุมฟางหนาต่างๆกัน (ไม่เกิน ๓ นิ้ว) ข้าวงอกได้ดี แต่หญ้าจะไม่ค่อยงอก แม้แต่แสงรำไร ที่ผิวดิน
  • บริเวณที่หญ้างอกมากหน่อย ใช้เครื่องตัดหญ้าสะพายหลังตัดทั้งหมดตอนหญ้าเริ่มออกดอก
  •  ผมได้ลองตัดหญ้าหลายความสูง แต่ที่ ๓-๔ นิ้วจากดินดีที่สุด หญ้าจะแตกยอดใหม่ไม่ทันข้าว ถ้าสูงกว่านี้ หญ้าจะแตกตาใหม่อีก
  • ถ้าตัดต่ำกว่านี้ ข้าวจะแตกช้าหน่อย แต่เหมาะกับที่ไม่มีน้ำขัง
  • ถ้ามีน้ำเข้านาหลังตัด จะยิ่งทำให้หญ้าเน่า แต่ข้าวโตไวพ้นน้ำได้เร็ว แต่น้ำไม้ควรเกิน ๘ นิ้ว เพื่อให้ต้นข้าวแตกใหม่แข็งแรง แตกกอดี

 วันนี้ผมได้ทางเลือกในการลดการแข่งขันของหญ้าดังนี้

  1. อย่าใช้รถเกี่ยวข้าว เพราะจะเหยียบฟาง ทำให้หญ้างอกมาก
  2. ฟางที่ตั้งอยู่ในนาจะกันหญ้างอกได้บางส่วน แต่ข้าวจะงอกได้
  3. ถ้ามีฟางเพิ่มหรือใบไม้ขนาดเล็ก ใช้คลุมกันหญ้างอก แต่ควรเป็นฟางข้าวพันธุ์เดียวกัน เพื่อลดปัญหาข้าวปนกัน
  4. ถ้ามีน้ำที่ทดเข้านาได้ ให้ทำทันทีหลังข้าวงอกได้ ๒-๓ ใบ
  5. ถ้ามีควายให้ปล่อยควายเข้ากินในนาที่หว่าน ในช่วงไม่มีน้ำขัง ให้กันควายออก เมื่อน้ำขังแช่ หรือเมื่อข้าวเริ่มย่างปล้อง ควาย ๑ ตัวคุมพื้นที่ได้ไม่น้อยกว่า ๒ ไร่
  6. ถ้ามีวัวให้ทำแบบเดียวกับควาย แต่อาจใช้เครื่องตัดหญ้าช่วย ก่อนน้ำขัง หรือทดน้ำเข้านา
  7. ใช้แรงงานคนช่วยถอนในจุดที่หญ้าไม่มากนัก (กรณีแปลงเล็ก)
  8. ถ้ามีคูน้ำรอบนาให้เลี้ยงปลากินหญ้าแช่น้ำ เช่น ปลาเฉาฮื้อ
  9. (กำลังคิดกำลังลองอยู่ครับ) ใช้คราดแบบตอกตะปูครูดหน้าดินให้เป็นแถบ แบบหลักการของ SRI

สำหรับการกำจัดหอยเชอรี่นั้น ต้องมีบ่อหรือคูน้ำรอบนา ให้ปล่อยปลาจาระเม็ดน้ำจืด (ปลาเปคูแดง) โดยไม่ต้องให้อาหาร ปลาจะคอยกินไข่และลูกหอยเชอรี่ที่ไม่เกิน ๑ ซม. แต่ถ้าปลาโตแล้วอาจกินได้โตกว่านั้น สำหรับปูในนา ใช้ตาข่ายดักตามทางน้ำเข้านาก็แทบหมด ตามเก็บอีกสักหน่อยก็เรียบร้อยครับ 

กรุณารอผลการทำนา ๒๕ ไร่แบบคนขี้เกียจ (ชาวบ้านพูด) โดยใช้เวลาตี ๕-๗ โมงเช้า ๓-๕ ทุ่มทุกวัน และวันหยุดที่ว่างไม่ติดประชุมเครือข่าย มาทำนา ได้ผลหรือไม่ได้ผลอย่างไร จะแจ้งให้ทราบ (มีรายละเอียดอีกมากครับ) 

ถ้าสนใจและสะดวกมาที่นาผมวันหยุด และนัดล่วงหน้า จะชัดเจนครับ