หมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง เป็นกรณีตัวอย่าง (Case Study) ที่ดิฉันเรียนรู้เรื่อง เทคนิคการถอดบทเรียน ใช้วิธีการเรียนรู้จากผู้รู้ว่า "เขาทำกันอย่างไร?" ที่ดูจากการปฏิบัติของผู้รู้ จากการลงมือปฏิบัติ และจากการสนทนา/ชี้แนะของผู้รู้ แล้วนำผลงานที่ได้กลับไปเขียนแล้วมาแลกเปลี่ยนระหว่างกัน
ซึ่งผลที่เกิดขึ้นนั้นพบว่า ดิฉันเห็นการทำงานดังกล่าวที่ใช้วิธีการสนทนากลุ่ม (Focus -group) เป็นหลัก มีการใช้เครื่องมือช่วยเพื่อรวบรวมข้อมูลและการนำเสนอข้อมูลกับชุมชน ได้แก่ 3 ห่วง 2 เงื่อน, การใช้ตาราง, กราฟวงกลม, การบรรยายความ, และภาพถ่าย
ส่วนข้อมูลที่เกิดขึ้นก็มาจากการสัมภาษณ์, การสอบถาม, และสถานการณ์จริง ในการจัดเก็บข้อมูล การประมวลผลข้อมูล การจัดหมวดหมู่ข้อมูล การแยกแยะและจำแนกข้อมูล และการเปรียบเทียบข้อมูล เป็นวิธีการที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูลของ
หมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง
การถอดบทเรียนที่เกิดขึ้นพบว่า ทีมงานได้ใช้ 1) การตั้งประเด็นคำถามเป็นหลัก แล้วนำคำตอบที่เกิดขึ้นมาประมวลผล 2) การตั้งประเด็นสนทนาเพื่อชวนคุย แล้วนำคำพูดที่โต้ตอบมาประมวลผล 3) การตั้งโจทย์เพื่อให้กลุ่มร่วมกันอภิปรายความคิดเห็นและข้อเท็จจริงที่เกิดขึ้น แล้วนำผลมาประมวลสรุป และ 4) การตั้งประเด็นสอบถามเพื่อจัดเก็บข้อมูล โดยใช้แบบสอบถามรายบุคคล แล้วนำข้อมูลที่ได้มาประมวลผล
ฉะนั้น การเรียนรู้เรื่องนี้จึงอยู่ที่ 1) วิธีการชวนชาวบ้านคุยหรือ "เทคนิคการชวนคุยชวนเล่า" 2) เทคนิคการผูกเรื่อง 3) วิธีการคิดเครื่องมือมาใช้จัดเก็บ ประมวล นำเสนอ เปรียบเทียบ และสรุปข้อมูล และ 4) รูปแบบและวิธีการชวนชาวบ้านเข้ามาเป็นทีมงานและเข้ามามีส่วนร่วมในงานที่ทำหรือ "เทคนิคการดึงดูดคน" ซึ่งบทบาทส่วนใหญ่ที่เราทำก็คือ เป็น Facilitater และ เป็นวิทยากรกระบวนการ ดังนั้น การปฏิบัติงานจึงอยู่ภายใต้พื้นฐานและองค์ความรู้หลักของทั้ง 2 เรื่องดังกล่าวค่ะ.
สวัสดีค่ะ...คุณหนุ่ม...ร้อยเกาะ
ข้าพเจ้ามีข้อความบางตอน จากหนังสือ ๒๖ ศตวรรษ พระพุทธเจ้าสุดยอด ซี.อี.โอ มาให้ท่านผู้สนใจ จะได้ประโยชน์ข้อคิดต่างๆ ไปปฏิบัติให้เกิดผลและสร้างสรรค์สังคมที่พัฒนาอย่างยั่งยืนของรากฐานของธรรมาธิปไตย ใช้หลักเหตุหลักผลบนพื้นฐานของความจริงเพื่อสังคมที่มีความสุขต่อไป ก้าวแรกสู่เวที ซี.อี.โอ. ๑๐๑. องค์กรแต่ละองค์กรน่าจะเริ่มตรงที่ว่า มีวิสัยทัศน์ที่ดี เราจะหาวิสัยทัศน์ขององค์กรของเราได้อย่างไร เริ่มต้นคำถามที่หนึ่ง ข้าพเจ้าประสบปัญหาในการหาคำตอบเสียแล้วก็จะไปทูลถามพระพุทธเจ้าว่าวิสัยทัศน์ของพระพุทธองค์คืออะไรได้อย่างไร คำว่า “วิสัยทัศน์” เป็นคำที่เพิ่งมีใช้กันเมื่อไม่นานนี้เอง เพื่อนนักสังคมวิทยาชี้ว่า คำว่า “วิสัยทัศน์” ใช้กันเกร่อมากในเวลานี้ พอๆ กับคำว่า “วัฒนธรรมองค์กร” และใช้ในความหมายต่างๆกันเพราะโลกทัศน์ของแต่ละคนหรือแต่ละสังคมต่างกันให้คิดให้ดีว่าต้องการถามอะไรแน่ เพื่อนนักเศรษฐศาสตร์บอกว่า ไม่มีคำว่า “วิสัยทัศน์” ไม่ได้หมายความว่าองค์กรไม่มีวิสัยทัศน์ เมื่อปรารภคำว่า “โลกทัศน์” ที่สะดุดหูเพิ่มขึ้นมาอีกหนึ่งคำ เขาก็บอกว่า ทุกศาสตร์ล้วนมีโลกทัศน์เป็นจุดตั้งต้น ไม่มีพูดไว้ตรงๆ ก็ต้องอ่านทั้งหมดแล้วสรุปรวบยอดออกมาเอง ผู้บริหารคนหนึ่ง ส่งเอกสารแผ่นหนึ่งมาให้ แล้วบอกว่า นี่เป็นตัวอย่างภาพรวมโครงสร้างในระดับต่างๆ แบบหนึ่งให้ลองดู เผื่อจะเริ่มต้นได้ เพื่อนร่วมงานอีกคนหนึ่งก็ส่งกระดาษให้อีกหนึ่งแผ่น พร้อมกับบอกว่า เมื่อคิดออกแล้วนี่คือตอนต่อไป คุณต้องหาทางสร้างมูลค่าให้ได้เพื่อให้ธุรกิจของคุณแตกต่างและผูกใจลูกค้าเหนือคู่แข่ง ตั้งใจจะเปิดหาคำตอบจากพระไตรปิฎก คำตอบกลับชี้ไปหาตำราต่างประเทศ แต่ก็ทำให้ได้กรอบความคิด ได้รู้ความหมายในเชิงทฤษฎีตะวันตกที่เรานำคำและความคิดของเขามาใช้ และได้แนวทางในการรวบรวมความคิด และแนวทางในการเริ่มทำงานเพื่อไม่ให้ทั้งความคิดและการกระทำเปะปะ กระจัดกระจายขาดพลัง ความหมายและตัวอย่างวิสัยทัศน์ขององค์กร“วิสัยทัศน์” (VISION) หรือเป้าหมายหลัก (Over-riding Goal) หมายถึง จุดมุ่งหมายหรือเป้าหมายสูงสุดที่บริษัทหนึ่งๆ มุ่งหวัง เปรียบได้กับดาวฤกษ์ที่ส่องแสงนำทาง เป็นสิ่งที่บริษัทกำหนดขึ้นเป็นจุดกลางที่ทั้งท้าทาย และเหนี่ยวนำให้พนักงานในบริษัทแหงนหน้าขึ้นมองและก้าวไปด้วยกัน สู่จุดหมายปลายทางในทิศทางเดียวกัน“คุณค่า” หรือ “ค่านิยมองค์กร”(Value, Corporate Value, Core Value) คือ สิ่งที่บริษัทกำหนดขึ้นมาให้พนักงานยึดเป็นแนวทางการปฏิบัติงาน เพื่อใช้ควบคู่ไปกับเป้าหมายหลัก ค่านิยมองค์กรที่พนักงานปฏิบัติตามอย่างจริงจัง มีส่วนทำให้บริษัทหนึ่งแตกต่างจากบริษัทอื่นๆ “พันธกิจ”หรือ “คำแถลงพันธกิจ ” ( Mission Statement) คือเป้าหมายของบริษัทที่เป็นรูปธรรมเพื่อให้ได้ผลตามเป้าหมายหลักที่วางไว้ กลุ่มบริษัทในเครือซีเมนต์ไทย อุดมการณ์ในการดำเนินธุรกิจ -.- ตั้งมั่นในความเป็นธรรม -.- มุ่งมั่นในความเป็นเลิศ -.- เชื่อมั่นในคุณค่าของคน -.- ถือมั่นในความรับผิดชอบต่อสังคม อุดมการณ์ดำเนินธุรกิจทั้ง ๔ ประการนี้สามารถสรุปรวมได้ว่าเครือซีเมนต์ไทยยึดมั่นใน“คุณภาพและเป็นธรรม” บริษัท จัดการและพัฒนาทรัพยากรน้ำภาคตะวันออก จำกัด (มหาชน) วิสัยทัศน์ การผู้นำด้านบริหารจัดการทรัพยากรน้ำอย่างครบวงจรเพื่อสร้างความพอใจสูงสุดแก่ลูกค้าด้วยคุณภาพมาตรฐานสากลภายใต้การกำกับดูแลที่ดี พันธกิจ -.- เป็นผู้นำธุรกิจน้ำครบวงจรด้วยบริการที่เป็นเลิศในระดับมาตรฐานสากล และสร้าง ความพึงพอใจสูงสุด -.- เป็นองค์กรแห่งการเรียนรู้ และพัฒนาบุคลากรอย่างต่อเนื่อง -.- เพิ่มขีดความสามารถการแข่งขัน ทั้งในธุรกิจหลักและธุรกิจต่อเนื่อง -.- สร้างประโยชน์สูงสุดต่อผู้มีส่วนได้ส่วนเสียอย่างโปร่งใสและเป็นธรรมเพื่อสร้าง มูลค่าเพิ่มแก่องค์กรในระยะยาว -.- มุ่งเน้นขยายธุรกิจด้านน้ำอย่างครบวงจร โดยเฉพาะการพัฒนาธุรกิจเกี่ยวเนื่องที่ สนับสนุนและเสริมศักยภาพในการแข่งขัน -.- เป็นผู้นำในการใช้เทคโนโลยีและสารสนเทศน้ำ ในการจัดการและบริหารเพื่อดำรง ความสามารถในการแข่งขัน -.- เป็น Good Corporate Citizen ที่มีความรับผิดชอบต่อสังคม ชุมชนท้องถิ่น และห่วงใยสิ่งแวดล้อม
ผมได้อ่านชิ้นงานของคุณศิริวรรณแล้ว รู้สึกชื่นชมในกระบวนการทำงานจัง ผมมองว่าทฤษฎีร้อยแปดพันเก้าไม่สู้การลุยงานภาคสนามเพราะยุทธวิธีที่ใช้ปรับเปลี่ยนตามสภาพการณ์ งานของคุณศิริวรรณน่าจะพ้องกับสำนวนหนังจีนที่ว่าถึงขั้นกระบี่อยู่ที่ใจโดยแท้ จะรออ่านงานชิ้นต่อไปของคุณครับ
เคารพรัก
[email protected]
เรียน คุณพิกุล
ดิฉันได้อ่านเนื้อหาสาระที่คุณพิกุลกรุณานำมาแลกเปลี่ยนแล้ว เป็นเรื่องที่คงจะต้องทำความเข้าใจในรายละเอียดอีกเยอะ จึงเกิดข้อสงสัยว่า...
1. แผนยุทธศาสตร์ กับแผนปกติธรรมดาต่างกันอย่างไร?
2. การเรียนรู้เรื่องดังกล่าวเป็นความละเอียดอ่อนที่ ผชช. ต่างมีเทคนิคการสร้างขึ้นมาต่างกัน ดังนั้น ที่ดิฉันกำลังเรียนรู้จึงนำสิ่งต่าง ๆ ไปทดลองฝึกตนเองดู โดยใช้ห้องเรียนพื้นที่
ขอบคุณนะค่ะ
เรียน คุณศิริวรรณ
ขอบคุณสำหรับงานเขียนสั้นๆ ดูธรรมดาๆ แต่จริงๆ ...ไม่ธรรมดา ค่ะ
ผมสอนดนตรีและมีผลงานนักเรียนมาก และสนใจการถอดบทเรียน อยากมีความรู้ครับ