มนุษย์ทำได้แม้สิ่งดีที่สุด ประเสริฐที่สุด และทำได้แม้สิ่งชั่วร้ายที่สุด เลวทรามที่สุด แล้วแต่ความคิดจิตใจ และโอกาสที่เปิดให้มนุษย์ต่างกว่าสัตว์ตรงที่รู้ว่าตนทำดีหรือทำชั่ว
ถ้าทำดีก็ทำอย่างเปิดเผย เป็นปกติ บางคนอาจจะโอ้อวดด้วยซ้ำว่าตนได้กระทำความดีไว้อย่างไร เพราะเกรงว่าผู้อื่นจะไม่รู้บ้าง เพราะประสงค์คำยกย่องชมเชยบ้าง..บางคนแม้ไม่ได้ทำความดีก็ยังโป้ปดหลอกลวงผู้อื่นให้หลงเชื่อ ว่าตนได้กระทำความดีนั้นๆ อย่างหน้าตาเฉย ปราศจากความละอายแก่ใจ
ถ้าทำชั่วก็ทำอย่างซ่อนเร้น ปกปิดมิให้ผู้อื่นทราบว่าตนได้ทำความชั่วนั้นๆ ตั้งแต่ลักทรัพย์ ฉ้อ โกง หรือทำลายชีวิตผู้อื่น ฯลฯ เพราะกลัวเกรงกฎหมายบ้านเมืองบ้าง รู้ดีว่าเป็นสิ่งชั่ว สังคมไม่ยอมรับบ้างกับต้องการให้ผู้อื่นเข้าใจผิดคิดว่าตนเป็นคนดีบ้าง
มีผู้เชื่อมั่นเป็นจำนวนมาก ว่ามนุษย์เกิดมาเป็นคนชั่วโดยนิสัย จึงต้องได้รับการอบรมสั่งสอน ทั้งจากพ่อแม่และครูบาอาจารย์ รวมทั้งการกล่อมเกลาจิตใจด้วยคำสอนของศาสนาต่างๆ หากดื้อดึงก็มีกฎหมายลงโทษให้สาสมกับความผิด ประสงค์ให้หลาบจำ เมื่อพ้นโทษแล้วจะได้กลับตัวกลับใจเสียใหม่ไม่กลับไปกระทำชั่วอีกซ้ำๆ ซากๆ
ความชั่วดังกล่าวนั้นย่อมทำให้ผู้อื่นต้องพลอยเดือดร้อนไปด้วย
แต่ก็มีคำสั่งสอนเป็นคำกลอนบ้าง สุภาษิตสั้นๆ บ้าง คำบอกกล่าวให้ทำความดีละเว้นความชั่วบ้าง โดยยกตัวอย่างว่าจะได้ผลลัพธ์ทั้งจากการทำความดีและความชั่วนั้นมากน้อยเพียงไร
มีคำสอนใจที่สำคัญอย่างหนึ่ง คือสอนให้ทำดีด้วยถ้อยคำแยบคาย เพื่อจะได้มีความสุขความสงบแห่งดวงจิต ทั้งของตนเองและผู้อื่น ดังตัวอย่างโดยสังเขป ดังนี้
จงฉลาดพอที่จะอ่าน…
จง..เข้มแข็งพอที่จะเผชิญหน้ากับความจริง
จง..อ่อนแอพอที่จะรับรู้ว่า ลำพังเรานั้นทำอะไรไม่ได้ทุกอย่าง
จง..ฟุ่มเฟือยน้ำใจ เมื่อมีใครต้องการความช่วยเหลือ
จง..คิดก่อนทุกครั้งที่จะปล่อยเงินออกจากมือ
จง..ฉลาดพอที่จะรู้ว่าเราไม่ได้รู้ทุกสิ่ง
จง..โง่พอที่จะเชื่อในปาฏิหาริย์
จง..เต็มใจแบ่งปันความสุขของตัวเอง
จง..เต็มใจที่จะแบ่งรับความทุกข์ของผู้อื่น
จง..เป็นผู้นำ หากทางที่ผู้อื่นทิ้งไว้ให้นั้นเลือนราง
จง..เป็นผู้ตาม หากตกอยู่ในวงล้อมแห่งความไม่แน่นอน
จง..เป็นคนแรกที่แสดงความยินดีต่อความสำเร็จของคู่แข่ง
จง..เป็นคนสุดท้ายที่จะวิจารณ์ความผิดพลาดของเพื่อน
จง..มองแค่ก้าวถัดไปเพราะมันจะทำให้เราไม่ล้ม
จง..มองไปยังจุดหมายปลายทางให้แน่ใจว่า ไม่ได้กำลังเดินผิดทาง
จง..ใช้เวลามอง หรือให้โอกาสกับตัวเองที่จะเรียนรู้คนที่เขาบอกรักคุณ
จง..รักคนที่รักคุณ แม้อีก 5 ปี 10 ปี หรือ 50 ปี เขาก็ยังรักคุณ
จง..รักคนที่ไม่รักคุณแล้ว..สักวันหนึ่งเขาอาจจะเปลี่ยนใจมารักคุณ
จง..อย่าปล่อยให้คนที่รักคุณหลุดลอยไป
สุดท้าย จง..อย่าหลอกตัวเอง
