ก่อนพาครอบครัวไปพัก -- คือบางคนไปเที่ยว บางคนไปพัก แต่บางคนไปเหนื่อยเพิ่มขึ้น -- ผมขอให้เพื่อนร่วมงานบางคนช่วยติดต่อฝ่ายสื่อสารองค์กรของเครือซิเมนต์ไทย เพื่อขอรับหนังสือ "คู่มือสร้างฝายชะลอน้ำ" เมื่อวานกลับมาทำงานเป็นวันแรก ก็ได้เรื่องครับ (ขอบคุณผู้ที่ดำเนินการให้นะครับ ผมรู้ว่าคุณมาอ่านที่นี่ด้วย)

เดิมที ที่ให้ไปขอเอกสารมา คิดว่าที่บริษัทไปทอดกฐินกันทุกปี ก็อาจจะหากิจกรรมอะไรไปทำร่วมกับชาวบ้านบ้าง โดยทิ้งสิ่งที่ร่วมกันทำไว้เป็นสาธารณะประโยชน์ และให้พนักงานซึ่งส่วนใหญ่เป็นคนเมืองได้เห็นชีวิตในอีกรูปแบบหนึ่ง

สำหรับท่านที่สนใจ สามารถดาวน์โหลดคู่มือได้ที่ 

ฝายชะลอน้ำสร้างขวางทางไหลของน้ำบนลำธารขนาดเล็กไว้ เพื่อชะลอการไหล

  1. ลดความรุนแรงของกระแสน้ำ ลดการชะล้างพังทลายของตลิ่ง
  2. เมื่อน้ำไหลช้าลง ก็มีน้ำอยู่ในลำห้วยนานขึ้น โดยเฉพาะในหน้าแล้ง
  3. ช่วยดักตะกอนที่ไหลมากับน้ำ ลดการตื้นเขินที่ปลายน้ำ ทำให้น้ำใสมีคุณภาพดีขึ้น
  4. ช่วยให้ดินชุ่มชื้น ป่ามีความอุดมสมบูรณ์ เพิ่มความหลากหลายทางชีวภาพ
  5. สัตว์ป่า สัตว์น้ำ ได้อาศัยน้ำในการดำรงชีวิต คืนพืชแก่เนินเขา/ภูเขาหัวโล้น
  6. ดินชื้น ป่าก็ชื้น กลายเป็นแนวกันไฟป่า ลดความรุนแรงของไฟได้ (ตัวอย่างในลำปาง ลดไฟป่าจากปีละ 200 ครั้ง เหลือปีละ 2 ครั้ง)

โจทย์วิจัยกังหันปั่นไฟขนาดเล็ก: เมื่อน้ำชะลออัตราการไหลลง ก็จะสะสมอยู่ที่ตัวฝาย หากเราสามารถควบคุมอัตราการไหลได้ ก็จะได้พลังงานฟรีจากสมการ

โดยที่
    P คือกำลังที่อาจสร้างขึ้นมาได้ มีหน่วยเป็นวัตต์
    n คือประสิทธิภาพของกังหัน (ปั่นไฟ)
    ρ คือความหนาแน่นของน้ำ -- ปกติจะเป็น 1000 กก./ลบ.ม.
    g คือความเร่งของโลก -- เท่ากับ 9.81 ม./วินาที2
    h คือความสูงของฝาย (head) ที่มีหน่วยเป็นเมตร
และ v คืออัตราที่น้ำไหล มีหน่วยเป็น ลบ.ม./วินาที

เช่นกังหันปั่นไฟมีประสิทธิภาพ 40% ปั่นไฟจากฝาย/เขื่อนที่มี head 1 เมตร และมีอัตราไหลของน้ำ 0.3 ลบ.ม./วินาที จะได้กำลังไฟฟ้า 1.17 กิโลวัตต์ฟรีครับ (ไฟฟ้า 220 โวลต์ขนาด 5.35 แอมแปร์)  นำไฟนี้จ่ายให้กับปัมป์น้ำ 1.5 แรงม้า ใช้สูบน้ำเข้าแปลงการเกษตรหรือขึ้นถังเก็บที่ไม่สูงนักได้สบายครับ