เซลล์ต้นกำเนิดตัวอ่อน หรือ Embryonic stem cell

          นับว่าเป็นเซลล์ที่มหัศจรรย์ที่สุดและเป็นความหวังใหม่ของโรคบางโรคที่ยังไม่มีวิธีรักษาได้ เนื่องจากมีความสามารถที่จะพัฒนาไปเป็นเซลล์อื่นๆได้ทุกๆเซลล์ (pluripotent stem cell, แต่นักวิทยาศาสตร์บางกลุ่มยังจัด Hierarchy ให้เป็น Totipotent stem cell)  เช่น เซลล์ประสาท เซลล์กล้ามเนื้อ เซลล์เม็ดเลือด เซลล์กระดูก เป็นต้น เซลล์ต้นกำเนิดตัวอ่อนถือว่ามีความสามารถในการพัฒนาไปเป็นเซลล์อื่นได้ดีกว่า Adult stem cell

   หลายท่านสงสัยว่าแล้ว เซลล์ต้นกำเนิดตัวอ่อน คือ อะไร?

         

         เซลล์ต้นกำเนิดตัวอ่อนได้มาจาก ตัวอ่อน (Embryo) เริ่มต้นโดยไข่ผสมกับอสุจิเกิดการ fertilize เป็น zygote (ซึ่งในกระบวนการนี้ตามหลักแล้วควรจะเกิดในครรถ์มารดา แต่หากจะทำการทดลองให้ได้เซลล์ต้นกำเนิดตัวอ่อนแล้ว ขั้นตอนการผสมกันให้ได้ตัวอ่อนต้องทำในหลอดทดลอง (in vitro) ด้วยเหตุผลทางด้านศีลธรรม) จากนั้น 4-5 วัน ตัวอ่อนจะพัฒนาเป็น blastocyst มีรูปร่างกลวงข้างใน โดยด้านในมีกลุ่มเซลล์ที่เรียกว่า Inner cell mass ซึ่งเซลล์กลุ่มนี้จะนำมาเลี้ยงในหลอดทดลองให้ได้ เซลล์ต้นกำเนิดตัวอ่อน อธิบายได้ตามรูปภาพข้างล่าง

แหล่งที่มา: http://www.csa.com/ 

        

        

         การเลี้ยงในหลอดทดลองใช่ว่านำเซลล์มาเลี้ยงก็จะได้เซลล์ต้นกำเนิดตัวอ่อนง่ายๆ ต้องมีการทดสอบคุณสมบัติต่างๆว่าเซลล์ที่เลี้ยงอยู่ในขณะนั้นมีคุณสมบัติเป็นเซลล์ต้นกำเนิดตัวอ่อนจริงๆ คุณสมบัติของเซลล์ต้นกำเนิดตัวอ่อนคือต้องไม่พัฒนาไปเป็นเซลล์จำเพาะเจาะจงชนิดใดชนิดหนึ่ง เพิ่มจำนวนในหลอดทดลองได้อย่างไม่จำกัด และ สามารถพัฒนาไปเป็นเซลล์จำเพาะชนิดอื่นๆได้

         

         นอกจากนี้โดยคุณสมบัติของเซลล์ต้นกำเนิดตัวอ่อน ที่เป็น pluripotent stem cell จะมีการแสดงโปรตีนบนผิวเซลล์ (cell surface markers) ที่จะพบเฉพาะในเซลล์ต้นกำเนิดตัวอ่อนที่ยังไม่พัฒนาไปเป็นเซลล์จำเพาะเจาะจงใดๆ (undifferentiated cells) และเซลล์ต้นกำเนิดตัวอ่อนสามารถพัฒนาไปเป็นเซลล์จำเพาะเจาะจงได้เองเมื่อทำการเพาะเลี้ยง และหากนำเซลล์ต้นกำเนิดตัวอ่อนฉีดเข้าไปในหนูทดลองที่กดภูมิคุ้มกันไว้ไม่ให้มีการต่อต้านเนื้อเยื้อจะทำให้หนูเกิดมะเร็ง (Teratoma)  

        

         โรคที่เป็นความหวังของการรักษาโดยเซลล์ต้นกำเนิดตัวอ่อนได้แก่

  • โรคพาร์คินสัน (Parkinson's disease) เป็นโรคทางสมองและระบบประสาทที่มือ แขน ขา สั่น

  • เบาหวาน (Diabetes)

  • ไขสันหลังอักเสบ (Traumatic spinal cord injury)

  • เซลล์ประสาทเสื่อม (Purkinje cell degeneration)

  • โรคกล้ามเนื้อลีบจากพันธุกรรม (Duchenne's muscular dystrophy)

  • โรคหัวใจ (Heart disease)

  • สูญเสียการมองเห็นหรือได้ยิน (Vision and hearing loss) อาจจะเกิดจากอุบัติเหตุหรือเป็นแต่กำเนิด

        

   โรคเหล่านี้มีความหวังว่าเมื่อนำเซลล์ต้นกำเนิดไปปลูกถ่ายแล้วสามารถกระตุ้นให้มีการพัฒนาไปเป็นเซลล์หรือเนื้อเยื่อที่ทำหน้าที่บกพร่องไปให้มีประสิทธิภาพคืนกลับมาดังเดิม