ทำแทนเอกอัครราชทูต

หลายครั้งที่ผมบอกคนที่รู้จักว่าจะไปประจำการในต่างประเทศ คนมักจะถามต่อว่าไปเป็นอุปทูตหรือ บางคนก็ถามว่าหรือจะไปเป็นตรีทูต ทำให้ผมแทบจะไปรดน้ำมนต์ จึงขอนำความหมายของคำอุปทูตนี้มาเสนอ ดังนี้

อุปทูต หรือภาษาอังกฤษ Chargé d' Affaires

  อุปทูตคือบุคคลทางการทูตของประเทศหนึ่งที่ได้รับการแต่งตั้งให้ทำหน้าที่แทนหัวหน้าคณะผู้แทนการทูตในประเทศผู้รับ เช่น อุปทูตไทย ณ กรุงริยาด หรืออุปทูตสหรัฐฯ ประจำประเทศไทย ทั้งนี้อุปทูตนี้จะเป็นตำแหน่งประจำหรือชั่วคราวก็ได้
คำว่า อุปทูตประจำ นี้ในสมัยก่อนเรียกว่า Chargé d' Affaires ad hoc บ้าง Chargé d' Affaires en pied หรือ Chargé d' Affaires avec lettres บ้าง ปัจจุบันเรียกเพียง อุปทูต (Chargé d' Affaires) เท่านั้น รัฐผู้ส่งและรัฐผู้รับอาจจะตกลงกันให้มีหัวหน้าคณะผู้แทนเพียงระดับอุปทูตก็ได้ (ต่างกันกับตำแหน่งอุปทูตชั่วคราว)

Chargé d' Affaires ad interim
 

อุปทูตในลักษณะนี้ รักษาราชการสถานเอกอัครราชทูต หรือ อุปทูตชั่วคราว
" ในกรณีที่ตำแหน่งของหัวหน้าคณะผู้แทนว่างลง หรือหัวหน้าคณะ ผู้แทนไม่สามารถปฏิบัติหน้าที่ของตนได้ อุปทูตชั่วคราวจะปฏิบัติหน้าที่ในฐานะหัวหน้าคณะผู้แทนเป็นการชั่วคราวได้ โดยหัวหน้าคณะผู้แทนจะแจ้งนามอุปทูตชั่วคราวให้กระทรวงการต่างประเทศของรัฐผู้รับทราบ หรือหากหัวหน้าคณะผู้แทนไม่สามารถแจ้งได้ กระทรวงการต่างประเทศของรัฐผู้ส่งจะแจ้งนามอุปทูตชั่วคราวไปยังกระทรวงการต่างประเทศของรัฐผู้รับ "

เช่น เมื่อเอกอัครราชทูตไทยในประเทศหนึ่งมีภาระกิจต้องเดินทางกลับประเทศไทยชั่วคราว ก็จะเสนอเรื่องให้กระทรวงการต่างประเทศของไทยตั้งบุคคลในลำดับรองลงมทำหน้าที่รักษาราชการแทนชั่วคราวในช่วงเวลาหนึ่ง บุคคลที่แทนนั้นก็จะเป็นอุปทูต Chargé d' Affaires ad interim และเมื่อเอกอัครราชทูตเสร็จสิ้นภาระกิจกลับไปยังประเทศที่ตนเป็นทูต ความเป็นอุปทูตของบุคคลที่ได้รับการแต่งตั้งรักษาราชการแทนนั้นก็หมดไป ตำแหน่งอุปทูตแบบนี้จึงเป็นตำแหน่งชั่วคราวหรือเป็นครั้งคราว

สำหรับคำว่าตรีทูตนั้น ใช้กับคนที่กำลังป่ายหรืออาการร่อแร่ โคม่า กำลังจะตาย....ทำนองว่า เข้าขั้นโคม่าแล้ว หรือเข้าขั้นตรีทูตแล้ว..........
(ที่มา : หนังสือคำศัพท์-คำย่อทางการทูต สถาบันการต่างประเทศ กต. (ฉบับปรับปรุงครั้งที่ 1) เรียบเรียงและเพิ่มเติม-พลเดช 14 มิย.50