เอกสารนี้ใช้ชื่อว่า ส่งเสริมสุขภาพคือ ความพอเพียง
เรื่องนี้ อยู่ในแผนที่กองทันตฯ ได้กำหนดจะทำในเรื่องของสร้าง Attitude และหาแนวทาง ที่จะนำแนวคิดของเศรษฐกิจพอเพียงมาใช้ในการปฏิบัติงาน
ซึ่งเดิม คือ กองฯ รู้สึกว่า ต้องตีตัวของเศรษฐกิจพอเพียงให้ออกก่อน และก็ค่อยคิดในขั้นต่อไปได้ ก็บอกว่า เราคงจะฟังการบรรยาย เรื่อง แนวคิดปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง และจะจัดกลุ่ม ลปรร. เรื่องแนวคิดนี้ ว่า งานทันตฯ ในเศรษฐกิจพอเพียงจะเป็นยังไง ก็มีการจัดประชุมไป 2-3 ครั้งในกองฯ และพยายามผนวกเข้ากับงานปกติด้วย
และตอนนี้เอง กองทันตฯ กับ องค์การบริหารคณะทันตแพทยศาสตร์แห่งประเทศไทย (อบทท.) มาคุยกัน เพื่อสนองนโยบาย เรื่องของเศรษฐกิจพอเพียง กับงานทันตฯ ... ซึ่งเป็นเรื่องเดียวกันพอดีเลย
จึงคุยกันและก็สรุปได้ว่า เรื่องของส่งเสริมสุขภาพ กับเศรษฐกิจพอเพียง เป็นเรื่องเดียวกัน เราจึงนำมาวิเคราะห์ใน 3 กลุ่ม คือ เด็กประถม เด็กเล็ก และสูงอายุ
เรื่องนี้หมอปิมาเล่าสู่กันฟังค่ะ
- เริ่มจาก อบทท. คิดจะทำหนังสือที่เกี่ยวข้องไปถึงแนวคิดเรื่องเศรษฐกิจพอเพียง เขาก็มองว่า กองทันตฯ ทำงานในเรื่องการส่งเสริมสุขภาพ การป้องกันโรคที่เกี่ยวข้องกับทันตสาธารณสุข จึงบอกให้เราช่วยวิเคราะห์การทำงาน ในเรื่องที่กองฯ ได้นำ กับแนวคิดเศรษฐกิจพอเพียงว่า มีความเกี่ยวข้องกันอย่างไร
- ก็ได้มาคิดกันถึงเรื่องการทำงาน แบบเศรษฐกิจพอเพียง แยกไปตามกลุ่มอายุนั้น
- จึงมีการทดลองยกร่างเอกสารขึ้นมา โดย หมอวราภรณ์ และมีการตกลงกันในกลุ่มคนทำงานที่เป็นตัวแทนกลุ่มอายุ ให้ทุกกลุ่มอายุวิเคราะห์ตัวเอง ตามแนวทางของเศรษฐกิจพอเพียง
- เพื่อจะดูว่าที่ผ่านมา กองทันตฯ หรือโครงการที่กองฯ ได้ทำ เป็นไปตามแนวทางของปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงเพียงไหน
- เอกสารนี้ใช้ชื่อว่า ส่งเสริมสุขภาพคือ ความพอเพียง ... แนวคิดของเอกสาร จะเริ่มที่นิยามของคำว่าสุขภาพ วัตถุประสงค์ในปัจจุบัน สุขภาพกับการพึ่งตนเอง สมดุลของการพึ่งบริการ กับการพึ่งตนเอง ว่า ในส่วนของการรักษาจะเป็นอย่างไร แค่ไหนที่คนจะพึ่งตนเอง จนกระทั่ง เรามาสู่ส่งเสริมสุขภาพช่องปาก ณ ปัจจุบันได้อย่างไร และมีการพูดถึงเรื่องของ การส่งเสริมสุขภาพช่องปากกับความพอเพียง
- จะพูดถึงแนวคิดที่มาของคนทำงานในกองฯ ภายใต้โครงการที่เกิดขึ้นนั้นว่า วิวัฒนาการนั้นมาอย่างไร และสิ่งสุดท้าย เราประเมินว่า เราเข้าใกล้ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงเพียงไหนในปัจจุบัน
- ตัวอย่างก็คือ ภายใต้เงื่อนไง 3 ห่วง 2 เงื่อนไข ในเรื่องเศรษฐกิจพอเพียง เราวิเคราะห์ ... โครงการในกลุ่มของวัยเรียน ว่าได้ทำตามเศรษฐกิจพอเพียงกันอย่างไร ... โครงการ Sealant ... ยิ้มสดใสเด็กไทยฟันดี ขึ้นมา ภายใต้ 3 ประเด็นหลัก คือ
- ความมีเหตุผล ... เป็นอย่างไร เหตุและผลที่ทำโครงการนี้ ซึ่งเป็นเหตุผลสำคัญในแง่วิชาการ ภายใต้เงื่อนไขของข้อมูลปัจจุบันที่ว่า เด็กมีฟันผุที่ฟันกรามแท้ซี่ที่ 1 เยอะ
- การจัดการที่ฟันกรามแท้ซี่ที่ 1 เป็นการแก้ไขปัญหาที่ตรงวัตถุประสงค์ และเป็นการส่งเสริมสุขภาพประกอบการจัดกิจกรรมที่ทำให้เด็กมีการพึ่งตนเอง โดยการส่งเสริมสุขภาพใน รร. ในเรื่องการแปรงฟันหลังอาหารกลางวัน
- ความพอประมาณ ... บอกว่า เราพยายามที่จะทำให้เกิดกระบวนการติดตามดูแลเด็กในพื้นที่ต่างๆ ทั่วประเทศ เพื่อที่จะชี้ชัด และสามารถจะจัดการเด็กได้ตรงตามปัญหา ด้วยกระบวนการจัดระบบของการเฝ้าระวังเรื่องของสุขภาพขึ้นมา
- เรื่องของภูมิคุ้มกัน ... บอกว่า เรามีกระบวนการที่สร้างระบบขึ้นมาในการพัฒนาเรื่อง การจ่ายค่าตอบแทนในปริมาณงานที่เกิดขึ้น เพื่อที่จะให้เกิดกระบวนการบริหารจัดการ ให้สอดคล้องตามความจำเป็นที่เกิดขึ้น และในระยะยาว ระบบก็จะเดินไปได้เองภายใต้เงื่อนไขเหล่านี้
- เงื่อนไขของความรู้ ... ชัดเจนว่า โครงการนี้ถูก design ขึ้นมาโดยข้อมูลในเชิงระบาดวิทยา และด้วยองค์ความรู้ที่มี ในเรื่องของการป้องกันโรค และด้วยทักษะ และมาตรฐานทางด้านวิชาการที่ได้กำหนดเอาไว้
- เงื่อนไขทางคุณธรรม ... มุ่งเน้นไปที่การควบคุมคุณภาพของโครงการที่เกิดขึ้น โดยมีการตรวจสอบคุณภาพ
- โครงการที่สอง คือ โครงการเรียนรู้คู่วิจัย จบไปแล้ว ตอนนี้เป็นการต่อขยาย จังหวัดได้มีการต่อเนื่องในเรื่องแนวทางของโครงการอยู่
- โครงการนี้เน้นการฝึกทักษะในการคิดเป็นเหตุเป็นผล การแก้ไขปัญหาตามเงื่อนของตนที่มี ในพื้นที่ของตนเอง อันนี้เป็นแนวทางของโครงการ
- ความเป็นเหตุเป็นผล ... เด็กควรจะมีการฝึก ปลูกฝังตั้งแต่เล็ก และให้รู้จักคิดบนพื้นฐานของเหตุและผล ด้วยกระบวนการของการรวบรวมข้อมูล ซึ่งเป็นความสำเร็จง่าย และเดินเรื่องของโรคฟันผุ และเรื่องอาหาร ซึ่งเป็นสิ่งที่เด็กเขาพบเห็นในชีวิตประจำวันอยู่แล้ว
- ความพอประมาณ ... คือ ให้โครงการสามารถเป็นไปได้ในระยะยาว เป็นลักษณะของการให้โจทย์ที่ชัดเจน ทำให้เด็กและครูต้องพัฒนา กระบวนการแก้ไขปัญหาของตัวเอง ซึ่งภายใต้นี้ก็จะเกิดเป็นโครงการ เกิดเป็นกิจกรรม เกิดเป็นนวัตกรรม ซึ่งครูให้ท้องถิ่นในการพัฒนาเอง เด็กพัฒนาเอง ภายใต้ข้อมูลที่เขามี
- ภูมิคุ้มกัน ... ด้วยการติดตามประเมินผล คือ สิ่งที่เราต้องการให้เขาคือ หลักการและแนวคิด และได้ฝึกทักษะ การแก้ไข กระบวนการแก้ปัญหา เพราะฉะนั้น หลังจากโครงการจบไปแล้วปีหนึ่ง โรงเรียนเขาอยู่กับเป็นทีม และก็ใช้เทคโนโลยีเดียวกัน พัฒนาในการแก้ไขปัญหาอื่นๆ ซึ่งในระยะยาว เราคาดหวังว่า จะเป็นตัวที่เกิดแนวทางการทำงานร่วมกัน ในระหว่างครู เด็ก และชุมชน และเกิดการแก้ปัญหาในประเด็นอื่นๆ ต่อไป และมีการขยายลงไปในชุมชนอื่นๆ
- ใน 2 เงื่อนไข
- ความรู้ ... ให้เด็กตรวจเป็น มีความรู้เรื่องฟันผุ มีความรู้เรื่องอาหาร เราก็จำเป็นต้องใส่ input เรื่องของอาหารและฟันผุ ให้ครูและเด็กในจุดเริ่มต้น และเป็นเงื่อนไขเบื้องต้นในการที่จะเพิ่มทักษะให้กับทีม รร.
- คุณธรรม ... มองว่า เป็นกระบวนการที่เราฝึกเรื่องของการกิน เรื่องของอนามัยช่องปาก เป็นการฝึกให้เด็กแยกแยะสิ่งที่ดี และอาจเป็นอันตรายต่อสุขภาพได้ นี่เป็นการฝึกทักษะ การ Screening ของเด็ก เขาไม่ตกเป็นเหยื่อของสิ่งมอมเมา หรือสื่อตามกระแสบริโภคนิยม เรามองว่า จะปลูกฝังเป็นพื้นฐานและนิสัย ทักษะของเด็ก
โครงการยังไม่เสร็จ กำลังอยู่ในระหว่างการพิจารณาร่วมกัน ... สุดท้าย ก็หวังว่าเอกสารชุดนี้จะได้เผยแพร่ เพื่อให้ดูว่า กลุ่มคนทำงานมองว่า สิ่งที่เราทำในเรื่องส่งเสริมสุขภาพ คือ ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง เป็นเรื่องเดียวกัน
เรียน อาจารย์หมอนน
ได้มาเรียนรู้ด้วยครับ ขอบคุณครับ